Δύο σημαντικές παραστάσεις στη Στέγη

Η οικονομική κωμωδία της Γέλινεκ

Το έργο της βραβευμένης με Νόμπελ συγγραφέως προσαρμόζεται στη συνθήκη της ελληνικής οικονομικής κρίσης κι ανεβαίνει σαν ένα ξέφρενο μουσικοθεατρικό χάπενινγκ. O Νίκολας Στέμαν σκηνοθετεί το Thalia Theatre του Αμβούργου, ένα από τα πιο δυναμικά ανσάμπλ της γερμανικής σκηνής.

Μια ανατρεπτική, έξυπνη, αστεία παράσταση με όλους τους συντελεστές επί σκηνής. Όλοι μαζί συνθέτουν μια φαντασμαγορική θεατρική μηχανή που θυμίζει την ίδια στιγμή αναλόγιο, συναυλία, καμπαρέ, περφόρμανς, αρχαίο χορό, TV show και συνάντηση μετόχων.

Τα συμβόλαια του εμπόρου, με τον υπότιτλο «μια οικονομική κωμωδία», γράφτηκαν το 2008 από τη διεθνώς καταξιωμένη Αυστριακή Ελφρίντε Γέλινεκ (Νόμπελ Λογοτεχνίας 2004) κι έμελε να αποδειχτούν η πιο διορατική και οργισμένη θεατρική προφητεία για την επερχόμενη χρηματοπιστωτική κρίση. Είναι ένα χειμαρρώδες κείμενο-παλίμψηστο για τη συντέλεια της ελεύθερης αγοράς, που ο Στέμαν το ανεβάζει εμφανίζοντας αγχωμένους τραπεζίτες και ρημαγμένους συνταξιούχους, σε ένα ασύλληπτης φαντασίας και εξωφρενικού χιούμορ χάπενινγκ, προσαρμοσμένο κάθε φορά στη χώρα που παρουσιάζεται. Ο ίδιος ο σκηνοθέτης θα βρίσκεται διαρκώς επί σκηνής, άλλοτε ως πιανίστας κι άλλοτε ως κομπέρ, διευθύνοντας την παράσταση.

Η Γέλινεκ, ειδικά για την παράσταση στην Αθήνα και τη Στέγη, έκανε προσθήκες στο κείμενο. Ο σκηνοθέτης, Νίκολας Στέμαν, δήλωσε σχετικά: «Αποκλειστικά για τις αθηναϊκές παραστάσεις του έργου, η Ελφρίντε Γέλινεκ έγραψε ένα επιπλέον μέρος, είκοσι και πλέον σελίδων, με τίτλο "Προειδοποίηση στην Ελλάδα σχετικά με την ελευθερία", το οποίο είναι ένα σαρκαστικό χορικό- μονόλογος ανθρώπων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Γερμανών ίσως;) που προσβάλλουν και χλευάζουν τους Έλληνες. Στη διάρκεια αυτού του μονολόγου, παρατηρούμε πώς η "ελευθερία" της αγοράς μετατρέπεται σε μια νέα τυραννία χρέους – και πώς αυτό οδηγεί τη "δημοκρατία" στα όριά της (η Γέλινεκ κάνει μνεία της Πολιτείας του Πλάτωνα σε αυτό το κείμενο). Η παρουσίαση του συγκεκριμένου κειμένου θα γίνει για πρώτη φορά στις αθηναϊκές μας παραστάσεις, πρόκειται δηλαδή για μια παγκόσμια πρεμιέρα».

Οι θεατές μπορούν να μπαινοβγαίνουν στους χώρους κατά βούληση δύσκολα, όμως, χάνει κανείς έστω και μια στιγμή από αυτό το εκθαμβωτικό, αναρχικό και αξιολάτρευτα σαρκαστικό «πανκ ορατόριο του χρήματος», το οποίο σκηνοθετεί ένας από τους σημαντικότερους σήμερα Ευρωπαίους σκηνοθέτες, ο 45χρονος Γερμανός Νίκολας Στέμαν.

Το έργο

Η Ελφρίντε Γέλινεκ έγραψε Τα συμβόλαια του εμπόρου (πρωτότυπος τίτλος: Die Kontrakte des Kaufmanns) τον Αύγουστο του 2008, ένα μήνα πριν την πτώχευση της αμερικανικής επενδυτικής τράπεζας Lehman Brothers.

Στοιχεία αμερικάνικου μιούζικαλ αλλά και γαλλικής επιθεώρησης, slapstick βρετανικής κωμωδίας αλλά και αρχαίας ελληνικής τραγωδίας συνθέτουν, μεταξύ άλλων, το σκηνοθετικό ιδίωμα του Νίκολας Στέμαν

Το έργο πρωτοανέβηκε από τον Νίκολας Στέμαν τον Απρίλιο του 2009 στο Schauspielhaus της Κολωνίας και λίγο αργότερα στο Thalia Theater του Αμβούργου, προκαλώντας θύελλα αντιδράσεων κι αποσπώντας ως επί το πλείστον διθυραμβικές κριτικές, καθώς θεωρήθηκε η πιο δραστική θεατρική αντίδραση στην οικονομική κρίση που είχε μόλις ενσκήψει στην Ευρώπη. Μέχρι σήμερα, η παράσταση έχει παιχτεί στα σημαντικότερα ευρωπαϊκά φεστιβάλ, όπως σε αυτό της Αβινιόν την προηγούμενη χρονιά όπου και ξεσήκωσε κοινό και κριτικούς. Η Ελφρίντε Γέλινεκ και ο Νίκολας Στέμαν μετρούν πλέον έξι συνεργασίες, καθιστώντας τον δεύτερο ιδανικό σκηνοθέτη των έργων της.

Στοιχεία αμερικάνικου μιούζικαλ αλλά και γαλλικής επιθεώρησης, slapstick βρετανικής κωμωδίας αλλά και αρχαίας ελληνικής τραγωδίας συνθέτουν, μεταξύ άλλων, το σκηνοθετικό ιδίωμα του Νίκολας Στέμαν, ο οποίος, συγκαταλέγεται στους ριζοσπαστικούς γερμανόφωνους σκηνοθέτες των τελευταίων ετών. Ο Νίκολας Στέμαν έρχεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα, λίγους μήνες μετά τη θριαμβευτική του εμφάνιση στο Φεστιβάλ της Αβινιόν με μια οχτάωρη μουσικοθεατρική εκδοχή στον Φάουστ του Γκαίτε, η οποία απέσπασε διθυραμβικές κριτικές ήδη από την πρώτη παρουσίαση της στο Φεστιβάλ του Σάλτσμπουργκ το 2011.

Info
Σκηνοθεσία: Nicolas Stemann
Σκηνικά: Katrin Nottrodt
Κοστούμια: Marysol del Castillo
Μουσική: Thomas Kürstner, Sebastian Vogel
Βίντεο: Claudia Lehmann
Δραματουργία: Benjamin von Blomberg
Παίζουν οι ηθοποιοί: Therese Dürrenberger, Ralf Harster, Franziska Hartmann, Daniel Lommatzsch, Sebastian Rudolph, Alicia Aumüller
μαζί με τους: Benjamin von Blomberg, Thomas Kürstner, Claudia Lehmann, Nicolas Stemann, Sebastian Vogel
και τους: Esra Pereira Köster / Jaydon-Paul Reisberg
Παραγωγή: Thalia Theater, σε συμπαραγωγή με το Schauspiel Köln
Δραματουργικά δικαιώματα: Rowohlt Theaterverlag, Reinbek
Με την υποστήριξη: Hapag-Lloyd Hamburg
Παγκόσμια πρεμιέρα: 2 Οκτωβρίου 2009, Thalia Theater (Αμβούργο)

Παραμύθι για ειδικές ανάγκες

Η φανταστική συνάντηση του ινδικού θεού-ελέφαντα Γκανές με τον Χίτλερ στην παράσταση μιας από τις σπουδαιότερες και πιο ιδιοσυγκρασιακές ομάδες, καθώς οι ηθοποιοί της είναι επαγγελματίες διεθνούς κύρους με νοητική υστέρηση.

Μία ώρα και σαράντα λεπτά. Τόσο χρόνο χρειάζεται η αυστραλέζικη ομάδα Back to Back Theatre για να καταρρίψει μια σειρά από κοινωνικά στερεότυπα για την ομορφιά και την αναπηρία, το φασισμό και τη χειραγώγηση, την ηθική και τον ανθρωπισμό. Μία ώρα και σαράντα λεπτά είναι η διάρκεια αυτής της –σπάνιας ομορφιάς και ευαισθησίας– παράστασης που διαπραγματεύεται το ταξίδι του ινδικού θεού-ελέφαντα Γκανές στη ναζιστική Γερμανία, προκειμένου να διεκδικήσει από τον Αδόλφο Χίτλερ τη σβάστικα, το πανάρχαιο σανσκριτικό σύμβολο. Ακούγεται σαν θρύλος, αλλά δεν είναι. Η υπόθεση αυτού του παράδοξου παραμυθιού για το Ολοκαύτωμα γράφτηκε από τους ηθοποιούς του Back to Back Theatre και ερμηνεύεται από τους ίδιους σε μια παράσταση που ταράζει με την πολιτική της οξύτητα και συγκινεί με την αισθητική της αρτιότητα.

το ταξίδι του ινδικού θεού-ελέφαντα Γκανές στη ναζιστική Γερμανία, προκειμένου να διεκδικήσει από τον Αδόλφο Χίτλερ τη σβάστικα, το πανάρχαιο σανσκριτικό σύμβολο

«Ήρθατε μήπως για να δείτε ένα freak-show;» θα μας ρωτήσει ένας από τους ηθοποιούς, προκαλώντας μας να αναρωτηθούμε πόσο αγνές είναι οι προθέσεις μας, αλλά και τι σημαίνει να θεωρείται κανείς εξοβελισμένος από τις νόρμες μιας κοινωνίας προσκολλημένης στην ομοιομορφία.
Το Ganesh Versus the Third Reich (Ο Γκανές εναντίον του Τρίτου Ράιχ) έκανε πρεμιέρα το 2011 στη Μελβούρνη, περιόδευσε ανά τον κόσμο, απέσπασε δεκάδες βραβεία και διακρίσεις και ανακηρύχθηκε η σπουδαιότερη παραγωγή που φιλοξενήθηκε στο Φεστιβάλ της Βιέννης το 2012.

Τα θέματα με τα οποία έχει κατά καιρούς καταπιαστεί η ομάδα του Back to Back Theatre είναι η σεξουαλικότητα των ατόμων με ειδικές ανάγκες, η τεχνητή νοημοσύνη και ο προγεννητικός έλεγχος, οι απραγματοποίητοι πόθοι, το αναπόφευκτο του θανάτου, αλλά και το τι σημαίνουν οι έννοιες «οικονομική κρίση» και «ολοκληρωτισμός» για ανθρώπους που δεν εμπίπτουν στις κοινωνικές νόρμες.
Η ομάδα Back to Back Theatre δημιουργήθηκε το 1987 και η ιδιαιτερότητά της, όπως αναφέρεται στο βιογραφικό της, είναι ότι «οι έξι βασικοί ηθοποιοί της θεωρούνται νοητικά καθυστερημένοι, επομένως είναι μια ομάδα ανθρώπων, οι οποίοι, σε μια κοινωνία που έχει εμμονή με την τελειότητα και τη χειρουργικά βελτιωμένη "ομορφιά", συνιστούν πραγματικό περιθώριο».

Info
Σκηνοθεσία: Bruce Gladwin
Συγγραφή: Bruce Gladwin, Mark Deans, Marcia Ferguson, Nicki Holland, Simon Laherty, Sarah Mainwaring, Scott Price, Kate Sulan, Brian Tilley, David Woods

Η πρώτη σαιζόν του Ganesh Versus the Third Reich πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη των Keir Foundation, Melbourne Festival, Malthouse Theatre, National Theatre Studio (Λονδίνο) και ANZ Trustees.