Χρόνος, ρυθμός, συμφιλίωση: Πέντε βιβλία με θέμα τη μουσική και τους μουσικούς

Νίκος Σκαλκώτας, Ένας Έλληνας Ευρωπαίος
ΧΑΡΗΣ ΒΡΟΝΤΟΣ (ΕΠΙΜ.)
ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ 2008
Σελ. 559, ΤΙΜΗ € 50,00

Φέτος συμπληρώνονται 60 ολόκληρα χρόνια από το θάνατο του σπουδαιότερου, ίσως, Έλληνα συνθέτη κλασικής μουσικής, του Νίκου Σκαλκώτα και το Μουσείο Μπενάκη εξέδωσε έναν επετειακό δίγλωσσο τόμο(ελληνικά-αγγλικά), αφιερωμένο στη ζωή και το έργο του. Ο ίδιος ο ιδρυτής του Μουσείου, άλλωστε, ο Εμμανουήλ Μπενάκης υπήρξε υποστηρικτής του Νίκου Σκαλκώτα χορηγώντας του υποτροφία, η οποία αργότερα για προσωπικές διαφορές κόπηκε. Όση στήριξη είχε ο Σκαλκώτας όταν έφευγε, γεμάτος ελπίδες στο Βερολίνο για συνεχίσει τις σπουδές του στο βιολί, άλλη τόση, κι ακόμα περισσότερη απομόνωση βίωσε όταν επέστρεψε στην Αθήνα το 1933 (χρονιά ανόδου του ναζισμού στην εξουσία), όπως παρατηρεί ο συνθέτης και επιμελητής της έκδοσης Χάρης Βρόντος. Στο συλλογικό αυτό έργο γράφουν για τον Σκαλκώτα, την εποχή και το έργο του διακεκριμένοι Έλληνες και ξένοι μουσικολόγοι, μαέστροι, μουσικοί, κ.ά.

Στο εξωτερικό ο Νίκος Σκαλκώτας θεωρείται για την Ελλάδα, ότι ο Jean Sibelius για τη Φινλανδία ή ο Béla Bartók για την Ουγγαρία σημειώνει ο μαέστρος Νίκος Χριστοδούλου. Η πολλαπλότητα των μέσων έκφρασής του και η ταυτόχρονη χρήση τους αποτελούν στοιχεία μοναδικά στη μουσική του 20^ου αιώνα σύμφωνα με τον συνθέτη και μουσικολόγο Γιώργο Ζερβό. Ιδιαίτερα καυστικός για τη μουσική ζωή του τόπου είναι ο παραλληλισμός της ζωής του, με αυτής του μαέστρου Δημήτρη Μητρόπουλου, από τον διακεκριμένο μουσικολόγο Απόστολο Κώστιο. Η θεατρολόγος Ελένη Βαροπούλου περιγράφει με γλαφυρότητα την πολιτιστική ζωή του Βερολίνου που έζησε ο Σκαλκώτας, από τις αρχές του 1920 μέχρι τις τελευταίες ημέρες της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης, ενώ η Αθήνα του του 1930 και του 1940 ζωντανεύει μέσα από τα άρθρα του πρώην παραγωγού του BBC John Thornley. Τα κείμενα υπογράφουν επίσης οι: Κωστής Δεμερτζής, Εύα Ματζουράνη, Γιάννης Μπελώνης, Λορέντα Ράμου, Ανδρέας Ρικάκης, Βύρων Φιδετζής, Michel Bichsel και Ludwig Holtmeier. Συμπεριλαμβάνονται προσεκτικά επιλεγμένο φωτογραφικό υλικό, καθώς και πίνακες ζωγραφικής της εποχής που αποδίδουν το πνεύμα της.

Η μουσική κινεί τον χρόνο
ΝΤΑΝΙΕΛ ΜΠΑΡΕΝΜΠΟΪΜ
ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ 2009
Σελ. 179,ΤΙΜΗ € 14,63

Ο Ντάνιελ Μπάρενμποϊμ δεν είναι, απλώς, ένας από τους σπουδαιότερους μαέστρους της εποχής μας, αλλά και ένας διανοούμενος που διαπνέεται από βαθύτατο ανθρωπισμό. Ένας Εβραίος που αγωνίζεται για τα δικαιώματα των Παλαιστινίων στο Ισραήλ και που επέλεξε να ερμηνεύσει, εν μέσω σφοδρών αντιδράσεων,  τον Βάγκνερ (αγαπημένο των Ναζί) στην Ιερουσαλήμ, προτάσσοντας τη σπουδαιότητα της Τέχνης, αυτής καθεαυτήν.  Ο Μπάρενμποϊμ καταφέρνει να φιλοσοφήσει με εύληπτο, αλλά όχι ελαφρύ μα βαθυστόχαστο τρόπο για τη μουσική στη ζωή μας. Οι αρχές και οι νόμοι που υπάρχουν στον άυλο κόσμο της μουσικής, μπορούν να μας διδάξουν, να διδάξουν τη συμφιλίωση και την αρμονική συνύπαρξη. Η μουσική δεν αποτελεί προτεραιότητα στα σύγχρονα εκπαιδευτικά συστήματα, όμως αποτελούσε για τον Αριστοτέλη, ο οποίος επεσήμανε ότι: «ο νομοθέτης πρέπει να φροντίσει ιδιαίτερα για την εκπαίδευση των νέων στις πόλεις, αφού αν δεν γίνει αυτό ζημιώνονται και τα πολιτεύματα».

Ροκ παγκοσμιότητα και ελληνική τοπικότητα
Η κοινωνική ιστορία του ροκ στις χώρες καταγωγής του και στην Ελλάδα
ΝΙΚΟΣ ΜΠΟΖΙΝΗΣ
ΝΕΦΕΛΗ 2007
Σελ. 573, ΤΙΜΗ € 27,00

Ευτυχής ήταν η επιλογή του κοινωνικού ανθρωπολόγου Νίκου Μποζίνη να εκδώσει τη διδακτορική του διατριβή. Πρόκειται για μία μοναδική  σε βάθος έρευνα για την ελληνική ροκ μουσική, την οποία ο συγγραφέας μελετά σε σχέση με τη ροκ στις χώρες καταγωγής της. Η ροκ ενσωματώθηκε εύκολα στην ελληνική κοινωνία αφού, όταν πρωτοεμφανίστηκε, ανταποκρινόταν στις ανάγκες της να συντονιστεί με τις εξελίξεις στο δυτικό κόσμο, στο αίτημα για ισοτιμία, κοινωνική και πολιτική δημοκρατία και φυσικά στο αίτημα των νέων για χειραφέτηση από τον κόσμο των μεγάλων. Ενσωματώνοντας τη ροκ κατάφερε η ελληνική κοινωνία να διατηρήσει και τα πολιτισμικά χαρακτηριστικά της. Σε αυτήν την πορεία τα στοιχεία της που συγκροτούν τις αντιθέσεις εκσυγχρονιστικό/παραδοσιακό, ελληνικό/ξένο, προοδευτικό/συντηρητικό μεταβάλλονταν επίσης, αποκτώντας διαφορετικό περιεχόμενο στα εκάστοτε συμφραζόμενα. Εν τέλει η ροκ μουσική κατάφερε να ενισχύσει και να εμπλουτίσει τον ελληνικό λαϊκό πολιτισμό. Ο δρόμος για τη δημιουργική ενσωμάτωση όλων των κατακτήσεων της Δύσης, όπως π.χ. οι θεσμικές δημοκρατικές λειτουργίες δεν έχει βέβαια ολοκληρωθεί, παρατηρεί ο συγγραφέας.

Μάνος Λοΐζος, μια μέρα ζωής
ΙΣΑΑΚ ΣΟΥΣΗΣ
ΙΑΝΟΣ 2007
Σελ.  504, ΤΙΜΗ € 25,00

Ο στιχουργός Ισαάκ Σούσης (Ένας Τούρκος στο Παρίσι, Νότος) γράφει και επιμελείται του αφιερώματος στον Μάνο Λοΐζο. Μέσα από τις συζητήσεις με ανθρώπους που είχαν υπάρξει σημαντικοί στη ζωή του, μάς αποκαλύπτει τον μουσικό, αγωνιστή, ανέμελο, πολιτικοποιημένο, ερωτικό, δημιουργικό, ρέμπελο Μάνο Λοΐζο, αναφερόμενος στο κοινωνικό και πολιτικό πλαίσιο της εποχής του. Ο Σούσης αρχίζει στοχαζόμενος το σήμερα, περιπλανώμενος στους δρόμους της Αθήνας και σταδιακά εισέρχεται σε έναν φανταστικό διάλογο με τον σπουδαίο τραγουδοποιό και στιχουργό, όπου σχολιάζεται το τότε, αλλά χρησιμοποιείται και ως βήμα από τον συγγραφέα για να καυτηριάσει το σήμερα. Στις συζητήσεις συμμετέχουν οι Νταλάρας, Παπακωνσταντίνου, Σαββόπουλος, Λεοντής, Φαραντούρη, Θάνος Μικρούτσικος, Ρασούλης, κ.ά. Συμπεριλαμβάνονται οι στίχοι που είχε γράψει ο Λοΐζος, κείμενα που έγραψαν γι αυτόν –μεταξύ άλλων- οι Φοίβος Δεληβοριάς, Μάκης Μάτσας, Τηλέμαχος Χυτήρης καθώς και αποσπάσματα συνεντεύξεων και κειμένων του ίδιου του Λοΐζου, του Χατζιδάκι, του Θεοδωράκη, της Αλεξίου καθώς και του μουσικολόγου Λάμπρου Λιάβα, κ.ά.

Michael Jackson 1958-2009, Η ζωή ενός θρύλου
MICHAEL HEATLEY
ΨΥΧΟΓΙΟΣ 2009
ΣΕΛ. 192,  ΤΙΜΗ € 25,00

Εξαντλήθηκε ήδη η πρώτη έκδοση της βιογραφίας του αποκαλούμενου Βασιλιά της Ποπ, του Michael Jackson. Χωρίζεται σε πέντε κεφάλαια που ξεκινούν από τα παιδικά χρόνια και τους Jackson 5 (1958-1975), και συνεχίζει στη σόλο καριέρα (1976-1985), στο απόγειο της δόξας του (1986-1999), στα δύσκολα χρόνια (2000-2009) τέλος επικεντρώνεται στον Jackson, ως Performer. Πολυτελής έκδοση, με πλούσιο φωτογραφικό υλικό, πολύ πιο πλούσιο από το ίδιο το κείμενο.

Πάρις Κωνσταντινίδης