h arpagh ths eyrvphs

Για το βιβλίο «Από τον βασιλιά Θάνατο στον βασιλιά Ήλιο» του The Trivialist (εκδ. Διόπτρα). Κεντρική εικόνα: τμήμα από τον πίνακα του Τιτσιάνο «Η αρπαγή της Ευρώπης» (© Wikipedia). 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Είναι Γηραιά, δεν χωράει αμφιβολία. Μια ήπειρος που δημιούργησε και συνεχίζει να δημιουργεί κάποιες από τις βασικές ιστορικές ταλαντώσεις αυτού του κόσμου. Για αιώνες η Ευρώπη αποτέλεσε το κέντρο του σύμπαντος κόσμου. Αυτόν γνωρίζαμε, αυτόν εμπιστευόμασταν (ενίοτε!).

Υπάρχει, άραγε, δυνατότητα να δει κανείς με συνοπτικό, πλην ουσιώδη, τρόπο τα βασικά πρόσωπα, τις καταστάσεις ή τα γεγονότα που καθόρισαν την πορεία της Ευρώπης και στις μέρες μας αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των καταγωγικών πηγών της; 

Το βιβλίο του γνωστού για την έντονη παρουσία του στα κοινωνικά δίκτυα, The Trivialist, Από τον βασιλιά Θάνατο στον βασιλιά Ήλιο (εκδ. Διόπτρα) μπορεί να αποτελέσει ένα πρώτο -βασικό- ερέθισμα για να στοχαστεί κανείς γύρω από τη μακρά, επίπονη, πλην πάντα ενδιαφέρουσα ιστορία της… γραίας Ευρώπης.

Προφανώς ένα βιβλίο που αριθμεί διακόσιες κάτι σελίδες δεν έχει τη φιλοδοξία να μιλήσει για τα πάντα και με πάσα λεπτομέρεια. Θα ήταν συγγραφικό άτοπο και επιστημονικά έωλο. Από την άλλη, τούτο το βιβλίο δεν είναι ένα απλό πέρασμα (εν είδει πασπαλίσματος) στα διατρεχόμενα της ευρωπαϊκής ιστορίας.

Μικρές «τζούρες» Ιστορίας 

Ο στόχος του The Trivialist είναι να τονώσει το ενδιαφέρον προσφέροντας μικρές «τζούρες» ιστορίας, να καταδείξει πως, τελικά, τίποτα δεν είναι αποτέλεσμα (και μόνο) τυχαιότητας και ότι αυτό που ονομάζουμε σήμερα Ευρώπη είναι ένας τόπος που αρκετές φορές αναπτύχθηκε δημιουργικά, ενώ σε άλλες σημείωσε εμφανή σημάδια κόπωσης και οπισθοχώρησης.

Το βιβλίο με γραφή εύγλωττη, συχνά περιπαιχτική, αλλά ποτέ αδιάφορη ή γεμάτη στείρα επιστημοσύνη, μάς κάνει κοινωνούς των μεγάλων γεγονότων που καθόρισαν την περίοδο από τον 14ο αιώνα έως τον 17ο − τρεις αιώνες και κάτι «βαριάς» ιστορίας δεν το λες και μικρό κατόρθωμα.

Η μίξη των ιστορικών γεγονότων με τα πρόσωπα που όρισαν τις εξελίξεις (άλλοτε αρνητικά κι άλλοτε θετικά) λειτουργεί επ’ ωφελεία της ανάπτυξης του βιβλίου, αλλά και της πρόσδεσης του αναγνώστη με το αντικείμενο έρευνας.

Η μίξη των ιστορικών γεγονότων με τα πρόσωπα που όρισαν τις εξελίξεις (άλλοτε αρνητικά κι άλλοτε θετικά) λειτουργεί επ’ ωφελεία της ανάπτυξης του βιβλίου, αλλά και της πρόσδεσης του αναγνώστη με το αντικείμενο έρευνας.

Ναι, δεν χρειάζεται να είναι κανείς πλήρης γνώστης της ιστορίας της Ευρώπης. Ούτε, φυσικά, κάποιος σπάνιος ρέκτης που παίζει στα δάχτυλα πρόσωπα και καταστάσεις. Το βιβλίο μπορεί να διαβαστεί από τον οποιοδήποτε έχει απορίες για το τι ακριβώς μάς κρύβει το απώτατο παρελθόν, αλλά ποια γεγονότα γνωρίζουμε λανθασμένο ή με μερικό τρόπο.

Και τι δεν έχει να μας προσφέρει ο «αγρός» της Ευρώπης μεταξύ Μεσαίωνα και Αναγέννησης.

Trivialist

Ο The Trivialist γεννήθηκε στην Αλεξανδρούπολη, μεγάλωσε στην Αθήνα και αργότερα βρέθηκε στην Αγγλία για να σπουδάσει Πολιτικές Επιστήμες. Συνέχισε σπουδάζοντας Ευρωπαϊκό Πολιτισμό, κάνοντας μεταπτυχιακό στη Φιλοσοφία και στις Τέχνες. Το 2020, ξεκίνησε να επικοινωνεί στα social media τα ενδιαφέροντά του, γιατί, όπως έκρινε, τα καθημερινά σχόλια από αγνώστους ήταν ό,τι καταλληλότερο για τη σταθερότητα της ψυχικής του υγείας. Παράλληλα, επισκέπτεται σχολεία και εκπαιδευτικά ιδρύματα για να μεταλαμπαδεύσει σε ανυποψίαστες ψυχές το πάθος του για την ιστορία και τον ανθρώπινο πολιτισμό. Το βιβλίο που κρατάτε στα χέρια σας είναι το πρώτο του συγγραφικό εγχείρημα.

Την πανούκλα, αλλά και το κυνήγι των μαγισσών. Αυτοκράτορες που είχαν παράξενες συνήθειες. Προύχοντες με αχαλίνωτα ερωτικά πάθη. Άπληστοι θαλασσοπόροι που για χάρη του εμπορίου (ακόμη και των μπαχαρικών), ανακάλυψαν νέους τόπους. Κληρικοί που δρούσαν παρασκηνιακά και δεν δίσταζαν να αφαιρέσουν ζωές (…πολλές ζωές) στο όνομα της καθαρότητας της πίστης.

Από την άλλη, η περίοδος της Αναγέννησης, του Μποττιτσέλι, του Μιχαήλ Άγγελου, του Τζορντάνο Μπρούνο, του Γαλιλαίου και τόσο άλλων φυσιογνωμιών δίνουν ένα ιδιαίτερο -πιο προσωπικό- αφήγημα στην εξέλιξη της ιστορίας.

Έντεκα συν μια ιστορίες

Το εγχείρημα του The Trivialist περιλαμβάνει έντεκα συν μια ιστορίες της Ευρώπης, οι οποίες όμως, σε αντίθεση με τα βαριά κιτάπια της Ιστορίας που τα φανταζόμαστε σκονισμένα σε κάποια παλαιά βιβλιοθήκη, εδώ αποκτούν σφρίγος, ενδιαφέρον, ορισμένες φορές ξέφρενο χιούμορ, αλλά και την απαραίτητη πληροφορία για να κατανοηθεί τι ακριβώς συνέβη, πότε και για ποιους αιτιώδεις λόγους.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον, μεταξύ πολλών άλλων ιστοριών, παρουσιάζει η περίοδος που ο Βασιλιάς Ήλιος (Λουδοβίκος ΙΔ’) αναλαμβάνει τις τύχες της Γαλλίας και ανακράζει το περιβόητο «Το κράτος είμαι εγώ!».

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον, μεταξύ πολλών άλλων ιστοριών, παρουσιάζει η περίοδος που ο Βασιλιάς Ήλιος (Λουδοβίκος ΙΔ’) αναλαμβάνει τις τύχες της Γαλλίας και ανακράζει το περιβόητο «Το κράτος είμαι εγώ!».

Μια εντελώς αντιφατική και απολυταρχική φυσιογνωμία αυτοκράτορα που επί ημερών του αναγέρθηκε το Παλάτι στις Βερσαλλίες. Σημείο συνάντησης πολιτικών, κοινωνικών, αλλά και ερωτικών δυνάμεων που καθόρισαν, εν πολλοίς, τις τύχες της χώρας εκείνα τα χρόνια.

Το βιβλίο εκκινεί με τη «μαύρη» σπορά του θανάτου που ενέσκηψε στην Ευρώπη με την πανώλη και ολοκληρώνεται με τον καταστροφικό σεισμό στη Λισαβόνα το 1775 (8,5 ρίχτερ) που προκάλεσε ανυπολόγιστες ζημιές στην πόλη, ενώ σκοτώθηκε το 1/5 του πληθυσμού της πορτογαλικής πρωτεύουσας.

dioptra the trivialist apo ton vasilia thanato ston vasilia hlioΕκ πρώτης όψεως αυτά τα δύο σφοδρά γεγονότα δεν έχουν άμεση σχέση μεταξύ τους. Πλην, ίσως, του αυταπόδεικτου συμπεράσματος ότι ο άνθρωπος (όσο κι αν πιστεύει το αντίθετο) δεν μπορεί να ελέγξει τα πάντα. Σίγουρα όχι τις βουλές της φύσης.

Κι όμως, ενώ στην περίπτωση της πανούκλας η εξήγηση που δόθηκε από τους συγκαιρινούς ήταν εξόχως ανορθολογική (εμβαπτισμένη στις δεισιδαιμονίες, τη θρησκοληψία και την άγνοια), στην δεύτερη, με την επίρρωση του πρωθυπουργού Σεμπαστιάο ντε Μέλο, ακολουθήθηκε μια ορθή πολιτική ρεαλισμού με σκοπό την αναστύλωση της πόλης και την επούλωση των πληγών.

Ο χαρισματικός Ντε Μέλο ανέδειξε μια άλλου τύπου διακυβέρνηση, πρωτόφαντη για τα ευρωπαϊκά χρονικά. Θα έλεγε κανείς πως υπήρξε ένας από τους πρώτους τεχνοκράτες πολιτικούς που στήριξαν την εξουσία τους σε λογικές αποφάσεις κι όχι σε κληρονομικά δικαιώματα και δολοπλοκίες στα άδυτα κάποιου παλατιού. Μια νέα εποχή μόλις είχε ξεκινήσει για την Ευρώπη.


Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Η βιβλιοθήκη του Στάλιν» του Τζέφρι Ρόμπερτς – Η ιδιότυπη βιβλιοφιλία του «πατερούλη»

«Η βιβλιοθήκη του Στάλιν» του Τζέφρι Ρόμπερτς – Η ιδιότυπη βιβλιοφιλία του «πατερούλη»

Για το βιβλίο του Τζέφρι Ρόμπερτς [Geoffrey Roberts] «Η βιβλιοθήκη του Στάλιν – Ένας δικτάτορας και τα βιβλία του» (μτφρ. Βαγγέλης Τσίρμπας, εκδ. Gutenberg).

Γράφει ο Γιώργος Σιακαντάρης 

Ο Τζέφρι Ρόμπερτς, Βρεταν...

«Οι δωσίλογοι» του Μενέλαου Χαραλαμπίδη – Ένοπλη, πολιτική και οικονομική συνεργασία στα χρόνια της Κατοχής (κριτική)

«Οι δωσίλογοι» του Μενέλαου Χαραλαμπίδη – Ένοπλη, πολιτική και οικονομική συνεργασία στα χρόνια της Κατοχής (κριτική)

Για τη μελέτη «Οι δωσίλογοι - Ένοπλη, πολιτική και οικονομική συνεργασία στα χρόνια της Κατοχής» του Μενέλαου Χαραλαμπίδη που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αλεξάνδρεια. Κεντρική εικόνα: Ο τρίτος κατοχικός πρωθυπουργός, Ιωάννης Ράλλης (κέντρο),  περιστοιχισμένος από τον διοικητή των Ταγμάτων Ασφαλείας Βα...

«Fake History» της Τζο Χέντγουικ Τίουισε (κριτική) – Δεν είναι έτσι, αν έτσι νομίζετε

«Fake History» της Τζο Χέντγουικ Τίουισε (κριτική) – Δεν είναι έτσι, αν έτσι νομίζετε

Για το βιβλίο της Τζο Χέντγουικ Τίουισε [Jo Hedwig Teeuwisse] «Fake History – 100+1 μύθοι της Ιστορίας υπό... κατάρριψη» (μτφρ. Κωνσταντίνα Γεωργούλια, εκδ. Μίνωας). Κεντρική εικόνα: πίνακας του Ρόμπερτ Χάνα που αναπαριστά τον Ισαάκ Νεύτωνα κάτω από τη μηλιά (© The Royal Institution), ένας από τους πολλούς μύθο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Καταθέσεις Πολιτισμού» – «Ιστορίες από μάρμαρο και ξερολιθιά στα αλώνια του χρόνου» με τον Μανόλη Κορρέ

«Καταθέσεις Πολιτισμού» – «Ιστορίες από μάρμαρο και ξερολιθιά στα αλώνια του χρόνου» με τον Μανόλη Κορρέ

Συνεχίζεται ο επιτυχημένος φετινός κύκλος εκδηλώσεων «Καταθέσεις Πολιτισμού» με συζητήσεις για σύγχρονη τέχνη, ιστορία και αρχαιολογία, από το Κέντρο Πολιτισμού, Έρευνας και Τεκμηρίωσης της Τράπεζας της Ελλάδος. Επόμενη εκδήλωση στις 24 Απριλίου με καλέσμένο τον ομότιμο καθηγητή Αρχιτεκτονικής ΕΜΠ Μανόλη Κορρέ....

Μεγάλη εκδήλωση για τον Κ.Π. Καβάφη στη Σορβόννη

Μεγάλη εκδήλωση για τον Κ.Π. Καβάφη στη Σορβόννη

Εκδήλωση με θέμα τη ζωή και το έργο του Κ.Π. Καβάφη, διοργάνωσε το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού (ΕΙΠ) στο Παρίσι. Φωτογραφίες © Polyvios Anemoyannis / Hans Lucas.

Επιμέλεια: Book Press

Κατάμεστο το Αμφιθέατρο Richelieu του πανεπιστημίου της Σορβόννη...

«Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα», του Γουστάβο Οτ (κριτική) – Δύο σημαντικές παραστάσεις στο θέατρο «Σταθμός»

«Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα», του Γουστάβο Οτ (κριτική) – Δύο σημαντικές παραστάσεις στο θέατρο «Σταθμός»

Για τις παραστάσεις «Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη σε σκηνοθεσία Μάνου Καρατζογιάννη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα» του Γουστάβο Οτ σε σκηνοθεσία Δημήτρη Αποστολόπουλου, που ανεβαίνουν στη σκηνή του θεάτρου «Σταθμός». Κεντρική εικόνα: Από την παράσταση «Η κασέτα» © Αγγ. Παπαδόπουλος.&nb...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα του Μιχάλη Μακρόπουλου «Μαργαρίτα Ιορδανίδη», η οποία θα κυκλοφορήσει στις 19 Απριλίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εἶχαν πιάσει γιὰ τὰ καλὰ οἱ ζέστες, καὶ τὴν ἑπόμενη Κυριακὴ κανόνισαν ν...

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Αντρές Μοντέρο [Andrés Montero] «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου), το οποίο κυκλοφορεί στις 17 Απριλίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η μονομαχ...

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ολίβια Μάνινγκ [Olivia Manning] «Σχολείο για την αγάπη» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν έφτασαν στην κορυφή του λό...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου 2024: «Με ένα βιβλίο πετάω!» ξανά... – 12 βιβλία για το μεγάλο ταξίδι της ανάγνωσης

Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου 2024: «Με ένα βιβλίο πετάω!» ξανά... – 12 βιβλία για το μεγάλο ταξίδι της ανάγνωσης

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου (23 Απριλίου) επιλέγουμε 12 βιβλία που μας βάζουν στα ενδότερα της λογοτεχνίας και μας συνοδεύουν στο ταξίδι της ανάγνωσης.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Στις 23 Απριλίου γιορτάζουν τα βιβλ...

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Πέντε μελέτες αναδεικνύουν τις νομικές και κοινωνικές διαστάσεις των γυναικοκτονιών και συμβάλλουν στην κατανόηση των αιτίων που προκαλούν την πιο ακραία μορφή έμφυλης βίας. Επειδή οι γυναικτοκτονίες δεν είναι «εγκλήματα πάθους» αλλά ανθρωποκτονίες με πολύ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά.

Γράφει η Φανή Χ...

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Με έδρα τη Θεσσαλονίκη, οι εκδόσεις Ροπή επιδιώκουν μέσω των βιβλίων τους την αλληλεπίδραση των θετικών επιστημών με άλλα γνωστικά πεδία, δίχως διάθεση να απευθύνονται μόνο σε ειδικούς και «γνώστες». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ