royal-wedding220

Της Εύας Στάμου

Οι Βασιλικοί γάμοι που τελέστηκαν πρόσφατα τόσο στη Βρετανία ανάμεσα στον διάδοχο του θρόνου και την κοινή θνητή Κέιτ Μίντλετον όσο και στο Πριγκιπάτο του Μονακό ανάμεσα στον Πρίγκιπα Αλβέρτο και την εκλεκτή του, έφεραν, μεταξύ άλλων, ακόμα μία φορά στην επικαιρότητα το ζήτημα της κομψής γυναικείας συμπεριφοράς και της “αλληλένδετης” με αυτή ποιότητας της θηλυκότητας.

Τηλεοπτικά κανάλια, εφημερίδες, περιοδικά, και βιβλία που αποτελούν μέρος της λαϊκής κουλτούρας όχι μόνο της Αγγλίας και της Γαλλίας, αλλά ολόκληρης της Ευρώπης, ασχολήθηκαν με την εμφάνιση, την ενδυμασία, την συμπεριφορά, τις αντιδράσεις των γυναικών που βρίσκονταν στο επίκεντρο της προσοχής, άλλοτε επικροτώντας κι άλλοτε επικρίνοντας τις δύο κυρίες των κυρίων για τις επιλογές και την στάση τους. Επειδή ως γνωστόν οι γυναίκες αυτές (που για πολλούς αποτελούν πρότυπα συμπεριφοράς) σπάνια μιλούν εκτός πρωτοκόλλου, πολύ λίγα σχόλια του τύπου αφορούσαν κάτι που δήλωσαν – η πλειοψηφία των σχολίων ήταν επικεντρωμένη στις ενδυματολογικές επιλογές και στην συμπεριφορά τους. Η χάρη, η ηρεμία, η ευγένεια, η κομψότητα, η σεμνότητα και φυσικά η θηλυκότητα, όχι μόνο των δύο πρωταγωνιστριών αλλά και όλων των καλεσμένων γένους θηλυκού των γαμήλιων τελετών, ήταν χαρακτηριστικά που συγκέντρωσαν το ενδιαφέρον των απανταχού σχολιαστών. 

royalΟι περισσότερες φεμινίστριες θεωρούν τη θηλυκότητα μια εκδήλωση υποταγής στην αντρική κυριαρχία που έχει σαν κύριο στόχο τη διατήρηση από τη μια του σεξουαλικού παιχνιδιού που στηρίζεται στην διαφορετικότητα των φύλων και από την άλλη της πολιτικής επικυριαρχίας της κοινωνικής ομάδας των αντρών πάνω στην υποτιθέμενα κατώτερη κοινωνική ομάδα των γυναικών.* Σύμφωνα με αυτόν τον ορισμό η θηλυκότητα δεν είναι μία έμφυτη, βιολογική συμπεριφορά αλλά ένας όρος που περικλείει μια σειρά από κοινωνικά (και πολιτικά) συγκροτημένα γνωρίσματα. Μερικά από αυτά τα γνωρίσματα είναι η καλοσύνη, η υποχωρητικότητα, η υπομονή, η ταπεινοφροσύνη, η ευαισθησία και η ευγένεια. Στον αντίποδα των στερεοτυπικών αυτών θηλυκών συμπεριφορών βρίσκονται οι θετικές αρρενωπές συμπεριφορές της αμεσότητας, της ευθύτητας, της ανταγωνιστικότητας και οι αρνητικές της επιθετικότητας, του δογματισμού και της αγένειας -κάτι που φαίνεται να επιβεβαιώνεται πρόσφατα και από τις εκτενείς έρευνες που διεξήγαγαν κοινωνικοί επιστήμονες του Βρετανικού πανεπιστημίου του Sheffield. 

Τα αποτελέσματα των ερευνών παρουσιάζουν μεγάλο ενδιαφέρον, και ιδιαίτερα το γεγονός ότι στερεοτυπικά η ευγένεια εκλαμβάνεται ως ειδοποιό χαρακτηριστικό της γυναικείας συμπεριφοράς. Το σημαντικότερο στοιχείο όμως, από πολιτική άποψη, είναι ότι η πρόσληψη και επικράτηση των στερεοτύπων αφορά συμπεριφορές που παραδοσιακά χαρακτηρίζουν τις λευκές γυναίκες της μεσαίας τάξης και τους λευκούς άνδρες της εργατικής τάξης, και όχι όλες τις ομάδες γυναικών και όλες τις ομάδες ανδρών αδιακρίτως. Το στερεότυπο δηλαδή της αρρενωπότητας που τείνει σήμερα να επικρατήσει σε όλες τις κοινωνικές ομάδες, αντικατοπτρίζει συμπεριφορές που έχουν παραδοσιακά συνδεθεί με τους άντρες της εργατικής τάξης και το αντίστοιχο ισχύει και για το στερεότυπο -το οποίο αποτελεί ταυτόχρονα και ιδεώδες της θηλυκότητας- που κάποτε αφορούσε αποκλειστικά τις γυναίκες της μεσαίας τάξης. 

Χωρίς αμφιβολία η Βρετανική και η Ελληνική κοινωνία παρουσιάζουν έντονες δομικές διαφορές κι ως εκ τούτου μια μηχανιστική μεταφορά Βρετανικών κανόνων, προτύπων και στερεοτύπων στην Ελληνική πραγματικότητα θα ήταν άστοχη. Παρ' όλα αυτά δεν γίνεται να μη μας απασχολεί κατά πόσον τα ερωτήματα και τ' αποτελέσματα των συγκεκριμένων ερευνών αφορούν και την δική μας κοινωνία. Αν και η κοινωνική διαστρωμάτωση στην Ελλάδα και στην Αγγλία εμφανίζουν έντονες διαφοροποιήσεις, πρέπει νομίζω να δεχτούμε ότι κάποια από αυτά τα θηλυκά και αρρενωπά στερεότυπα επικρατούν και στη χώρα μας, όπως άλλωστε και στις υπόλοιπες Δυτικές κοινωνίες. 

Η ευθύτητα, η ειλικρίνεια, η αμεσότητα, η ανταγωνιστικότητα, η επιμονή και η επιθετικότητα είναι στο μυαλό μας γνωρίσματα συνδεδεμένα με την έννοια της αρρενωπότητας. Ακόμα κι όταν οι παραπάνω ποιότητες χαρακτηρίζουν τον τρόπο που κάποια γυναίκα επικοινωνεί με τους άλλους τείνουμε να μιλάμε για ‘αντρική συμπεριφορά’. Επιπλέον με ευκολία βάζουμε σε κάποιον άντρα την ταμπέλα της ‘γυναικούλας’ όταν θεωρούμε ότι αναπαράγει συμπεριφορές που έχουν χρηστεί ως θηλυκές: όταν διστάζει για παράδειγμα να πάρει αποφάσεις, να πει ανοιχτά τη γνώμη του, ή να υποστηρίξει με τρόπο απόλυτο και επιθετικό τα πιστεύω του. Η υποχωρητικότητα, η δυσκολία λήψης αποφάσεων, ο δισταγμός μπροστά στον κίνδυνο, η ευαισθησία και η ανασφάλεια είναι καταχωρημένα στο υποσυνείδητό μας ως γυναικεία χαρακτηριστικά. 

genderΟι άντρες και οι γυναίκες της ελληνικής κοινωνίας φαίνεται να είναι παγιδευμένοι στην αναπαραγωγή των στερεοτυπικών αυτών ρόλων. Το ψυχικό κόστος της εσωτερίκευσης τέτοιων στερεοτύπων μπορεί να είναι μεγάλο και για τα δύο φύλα. Οι άντρες πιέζονται ν' αναπαράγουν συμπεριφορές που δεν τους ταιριάζουν απαραίτητα, ιδίως όταν έρχονται σε σύγκρουση με τις ανθρώπινες ανάγκες κι επιθυμίες τους, όπως: το να σέβονται τα συναισθήματα των άλλων, να ζητούν τη συμβουλή και την υποστήριξη των συνεργατών ή των συντρόφων τους χωρίς να αισθάνονται ότι αυτό υπονομεύει την ταυτότητά τους, να εκφράζουν με ειλικρίνεια τυχόν φόβους ή αμφιβολίες χωρίς ν’ ανησυχούν ότι αυτό βάλλει την αρρενωπότητά τους. Οι γυναίκες βρίσκονται σε σύγχυση όταν από τη μια καλούνται να διατηρήσουν το μύθο της θηλυκότητας και από την άλλη να σταθούν ισότιμα δίπλα στους άντρες και ν’ ανταποκριθούν στις απαιτήσεις που θέτουν οι σύγχρονες διαπροσωπικές και επαγγελματικές σχέσεις. Πώς είναι δυνατόν να περιμένουμε μια γυναίκα να είναι πάντα καλοσυνάτη, γλυκιά, υποχωρητική και ταυτόχρονα να μιλά με αμεσότητα και αυθορμητισμό, να λαμβάνει σημαντικές αποφάσεις παρά το όποιο κόστος τους, να υποστηρίζει ανοικτά τους συναδέλφους της, να κρατάει το λόγο της, να εμπνέει εμπιστοσύνη; 

Οι Πριγκίπισσες της Βρετανίας και του Μονακό είναι γυναίκες που δεν έχουν επάγγελμα, μόνο ρόλο. Δεν τις απασχολεί να προβάλλουν ή να προστατέψουν την προσωπικότητά τους, μόνο την εικόνα τους. Είναι μάλιστα χάρη σε αυτή την εικόνα που δέχονται να καταπιέσουν, να ‘εξαλείψουν’ τα ιδιαίτερα εκείνα γνωρίσματα της προσωπικότητάς τους που θα τις έκανε να μοιάζουν με αληθινές, μάχιμες γυναίκες του 21ου αιώνα. Φαίνεται παράλογο να προσπαθούμε να συνδέσουμε την δική τους καθημερινότητα, όπως επιχειρούν κάποια περιοδικά και τηλεοπτικά προγράμματα στη χώρα μας, με αυτή των εκατομμυρίων γυναικών ανά την υφήλιο που για να πετύχουν τους στόχους τους είναι απαραίτητο πολύ συχνά ν’ αφήσουν στην άκρη την αβρότητα, την κομψότητα και τη χάρη. Οι κυρίες της αριστοκρατίας δεν μπορεί ν’ αποτελούν σήμερα τίποτα περισσότερο από απομεινάρια μιας εποχής που έχει ξεφτίσει, αφήνοντας πίσω της καλοχτενισμένα σινιόν, μεταξωτά ταγιέρ, παγωμένα χαμόγελα και κωμικά καπέλα. 

http://evastamou.blogspot.com

 

alt

* Από την διαρκώς αυξανόμενη ελληνόγλωσση βιβλιογραφία επί ζητημάτων ορισμού του φύλου, θα ξεχώριζα:

 

Άλλα κείμενα της Εύας Στάμου στο bookpress.gr:

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Σερ Τόμας Μορ»: Το άγνωστο έργο του Σαίξπηρ μεταφράστηκε για πρώτη φορά στα ελληνικά

«Σερ Τόμας Μορ»: Το άγνωστο έργο του Σαίξπηρ μεταφράστηκε για πρώτη φορά στα ελληνικά

Ο ουμανιστής συγγραφέας και φιλόσοφος της Αναγέννησης, Τόμας Μορ, λόγω του αντιφατικού χαρακτήρα του απασχόλησε πολλούς θεατρικούς συγγραφείς, μεταξύ άλλων και τον Σαίξπηρ. Το συγκεκριμένο έργο μεταφράζεται για πρώτη φορά στα ελληνικά και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Νίκας. Kεντρική εικόνα: © thomasmorestud...

Λογοτεχνία και πραγματικότητα: τι καινούργιο συμβαίνει τα τελευταία χρόνια

Λογοτεχνία και πραγματικότητα: τι καινούργιο συμβαίνει τα τελευταία χρόνια

«Η λογοτεχνία πάντα συνομιλούσε με την πραγματικότητα (δηλαδή την έξω από αυτή ζωή), με όσες σημασίες κι αν δώσει κανείς στην πραγματικότητα και με όσους τρόπους επιχειρήσει να ορίσει αυτή τη συνδιαλλαγή».

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Η λογοτεχνία ...

Χρήστος Νάτσης: Ο Γουίλιαμ Μπάροουζ και οι αρνητικές αξίες της ζωής

Χρήστος Νάτσης: Ο Γουίλιαμ Μπάροουζ και οι αρνητικές αξίες της ζωής

Μια συνολική αποτίμηση του έργου του Γουίλιαμ Μπάροουζ [William S. Burroughs]. Το ύφος, οι θεματικές και η γλώσσα που ανέπτυξε ο σημαντικός Αμερικανός συγγραφέας στα εμβληματικότερα βιβλία του. Κεντρική εικόνα: © Wikipedia. 

Γράφει ο Χρήστος Νάτσης

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Βραβείο Dylan Thomas 2024: στον Κέιλεμπ Αζουμά Νέλσον το φετινό βραβείο

Βραβείο Dylan Thomas 2024: στον Κέιλεμπ Αζουμά Νέλσον το φετινό βραβείο

O Βρετανο-Γκανέζος συγγραφέας Caleb Azumah Nelson κέρδισε για δεύτερη συνεχόμενη φορά το Dylan Thomas Prize που είναι αφιερωμένο από το Πανεπιοστήμιο του Swansea στον Ντύλαν Τόμας. Credit: Caleb Azumah Nelson/Instagram

Επιμέλεια: Book Press

...
ΔΕΒΘ 2024: Η αυλαία πέφτει, νέα εποχή ξεκινά; – Ένας πρώτος απολογισμός

ΔΕΒΘ 2024: Η αυλαία πέφτει, νέα εποχή ξεκινά; – Ένας πρώτος απολογισμός

Τέσσερις μέρες γεμάτες βιβλία, εκδότες, συγγραφείς και αναγνώστες. Η 20ή Διεθνής Eκθεση Bιβλίου Θεσσαλονίκης ρίχνει σήμερα αυλαία και αυτός είναι ένας πρώτος απολογισμός. Σε κάθε περίπτωση, η φετινή Έκθεση είναι η τελευταία που διοργανώνεται από το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού, εν αναμονή του νέου φορέα για το βι...

ΔΕΒΘ 2024: Μέρα 2η − Συζητήσεις για τη μετάφραση

ΔΕΒΘ 2024: Μέρα 2η − Συζητήσεις για τη μετάφραση

Συζητήσεις για τη μετάφραση και τα μεταφραστικά προγράμματα ως μέσο προώθησης των εθνικών λογοτεχνιών, ταυτότητα και διαπολιτισμική γέφυρα μεταξύ των χωρών, πραγματοποιήθηκαν την Παρασκευή σε διοργάνωση του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού στο πλαίσιο της 20ής ΔΕΒΘ.

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

«Επικράτειες» του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη (προδημοσίευση)

«Επικράτειες» του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη (προδημοσίευση)

Απόσπασμα από το λογοτεχνικό έργο του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη «Επικράτειες» που κυκλοφορεί στις 23 Μαΐου από τις εκδόσεις Περικείμενο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

[Κάθε μεμονωμένη επικράτεια]

Εγώ σωπ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

Από το Βυζάντιο έως το Brexit: 12 ιστορικά βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα

Από το Βυζάντιο έως το Brexit: 12 ιστορικά βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα

Από το Βυζάντιο έως τον Βενιζέλο κι από τη μάχη του Στάλιγκραντ έως τη σημερινή μορφή της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επιλέγουμε δώδεκα ιστορικά βιβλία που ανοίγουν διάλογο ανάμεσα στο χθες και το σήμερα. Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία από το εξώφυλλο του βιβλίου του Μενέλαου Χαραλαμπίδη «Οι δωσίλογοι» (εκδ. Αλεξάνδρεια).&...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ