«Μεταβάσεις» στα Βαλκάνια

Καλλιτέχνες από τη Σερβία, την Κροατία, τη Σλοβενία, το Μαυροβούνιο, την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και τη Μολδαβία, που τα τελευταία χρόνια κάνουν αίσθηση στη διεθνή σκηνή με τις ριζοσπαστικές φόρμες, την ποιητική δύναμη και τον έντονα πολιτικοποιημένο χαρακτήρα τους, φιλοδοξούν να δημιουργήσουν μια ανοιχτή πλατφόρμα καλλιτεχνικού διαλόγου και κριτικού στοχασμού αποκαλύπτοντάς μας την άγνωστη όψη των Βαλκανίων. Κινούμενοι τολμηρά στα όρια της περφόρμανς, του χορού, του θεάτρου, των εικαστικών και της μουσικής, οι καλλιτέχνες του βαλκανικού φεστιβάλ γεννήθηκαν και μεγάλωσαν στα χρόνια του "υπαρκτού σοσιαλισμού", έγιναν μάρτυρες της βίας και του χάους της μετα-σοσιαλιστικής περιόδου, για να βρεθούν σήμερα αντιμέτωποι με τα αδιέξοδα του νεοφιλελεύθερου μοντέλου. Το πολυσυλλεκτικό αυτό φεστιβάλ αρθρώνεται γύρω από ζητήματα όπως είναι η κρίση ταυτότητας, ο εθνικισμός, η μετανάστευση και η επείγουσα ανάγκη διαμόρφωσης μιας ισχυρής κοινωνίας των πολιτών.

Το πολυσυλλεκτικό φεστιβάλ αρθρώνεται γύρω από ζητήματα, όπως η κρίση ταυτότητας, ο εθνικισμός, η μετανάστευση και η επείγουσα ανάγκη διαμόρφωσης μιας ισχυρής κοινωνίας των πολιτών

Σύμφωνα με την Κάτια Αρφαρά, που έχει την καλλιτεχνική διεύθυνση του φεστιβάλ, «στόχος μας είναι να φέρουμε στο προσκήνιο την εκρηκτική πολυμορφία της σύγχρονης ανεξάρτητης βαλκανικής σκηνής πέρα και πάνω από τα στερεότυπα που κυριαρχούν ακόμη στη Δύση για αυτήν την πολύ συγκεκριμένη ιστορική και γεωγραφική περιοχή και που θα μπορούσαν να συνοψιστούν στον αρνητικό όρο "βαλκανοποίηση" - ένας όρος συνώνυμος της βίας, της διαφθοράς και του εθνικισμού. Κεντρικός άξονας των παραστάσεων που θα δούμε στη Στέγη είναι η σχέση τους με την Ιστορία και τη μνήμη, τόσο την προσωπική όσο και τη συλλογική. Πρόκειται για δημιουργούς με έντονο πολιτικό στίγμα και τολμηρή σκηνική γλώσσα που πειραματίζονται διαρκώς με διάφορα μέσα έκφρασης και που δεν διστάζουν να ρισκάρουν στη σκηνή επαναπροσδιορίζοντας κάθε φορά τη σχέση τους με το κοινό».

Τα Βαλκάνια αποτελούν το πρώτο μέρος του "γεωπολιτικού" φεστιβάλ Transitions (Μεταβάσεις), που επιχειρεί να διευρύνει και να εμβαθύνει τον πολιτιστικό διάλογο με κοινωνίες που κλυδωνίζονται τις τελευταίες δύο δεκαετίες από ραγδαίες πολιτικές και οικονομικές αλλαγές και αντιμετωπίζουν ακραία κοινωνικά φαινόμενα. Στις δύο προσεχείς εκδόσεις η Στέγη θα συστήσει στο αθηναϊκό κοινό την ανεξάρτητη καλλιτεχνική σκηνή δύο ακόμη περιοχών με διακριτή ιστορική και γεωγραφική ταυτότητα, της Λατινικής Αμερικής και της Κεντρικής Ευρώπης.

Εννιά σημαντικές παραστάσεις

Θέατρο | Oliver Frljić: Damned Be the Traitor of his Homeland!

«Καταραμένος να είναι ο προδότης της πατρίδας του!» Ο τελευταίος στίχος του εθνικού ύμνου της πρώην Γιουγκοσλαβίας δίνει τον τίτλο σε αυτή την παράσταση-σοκ του 37χρονου και διεθνώς αναγνωρισμένου σκηνοθέτη. Αθυρόστομο και προκλητικό, πλημμυρισμένο στη βαλκανική μουσική και την ακραία σωματικότητα, ένα αναρχικό καμπαρέ για τη διάλυση της πρώην Γιουγκοσλαβίας, τον εθνικισμό και το εμφύλιο μίσος.

Περφόρμανς | Μαρίνα Αμπράμοβιτς

Η κορυφαία καλλιτέχνις Μαρίνα Αμπράμοβιτς, που έφερε την έννοια της περφόρμανς στα όριά της, συζητά με τον Ζβόνιμιρ Ντομπρόβιτς για το Ινστιτούτο της και τη μέθοδό της.

Η Μαρίνα Αμπράμοβιτς

Η Μέθοδος Αμπράμοβιτς εκπαιδεύει τους θεατές στις δεξιότητες που απαιτούνται για να συμμετάσχουν και να παρακολουθήσουν μακράς διάρκειας περφόρμανς. Η μέθοδος περιλαμβάνει μια σειρά ασκήσεων που είναι σχεδιασμένες έτσι ώστε να ενισχύσουν την κατανόηση των θεατών σχετικά με τη σωματική και πνευματική τους εμπειρία. Αυτές οι ασκήσεις πηγάζουν από την πίστη της ότι ο καθένας (ανεξαρτήτως ηλικίας, εθνικότητας, φύλου, σεξουαλικής προτίμησης, κοινωνικής τάξης, σωματικής ικανότητας ή μητρικής γλώσσας) μπορεί να επωφεληθεί από το να είναι πιο ενεργά παρών ανά οποιαδήποτε στιγμή.

Στη διάρκεια της σταδιοδρομίας της, η Μαρίνα Αμπράμοβιτς πειραματίστηκε ευρύτατα με αυτές τις ασκήσεις στον ίδιο της τον εαυτό και τώρα επιθυμεί να δημιουργήσει ένα περιβάλλον όπου και άλλοι μπορούν να γίνουν κοινωνοί της συγκεκριμένης διαδικασίας. Οι ασκήσεις αυτές αποτελούν ένα από τα στοιχεία μιας ολοκληρωμένης σειράς δραστηριοτήτων διαθεματικού προγραμματισμού που θα λάβουν χώρα στο ΜΑΙ (Ινστιτούτο Μαρίνα Αμπράμοβιτς).

Οι θεατές που θα έχουν εισιτήριο για την ομιλία της Μarina Abramovic θα μπορούν την ίδια ημέρα να περιηγηθούν στο κτίριο και να δουν μέρος από τo Night of Performances που θα διαδραματίζεται σε διάφορους χώρους της Στέγης.

Θέατρο | Sanja Mitrovic: A Short History of Crying
«Stand-up tragedy» χαρακτηρίζει το σόλο της για τη φαινομενολογία των δακρύων και την ιστορία του προσωπικού πένθους η –γεννημένη το 1978 στην πρώην Γιουγκοσλαβία και εκπατρισμένη στην Ολλανδία– σκηνοθέτης και περφόρμερ. Εμβληματικές εικόνες συλλογικού πένθους, όπως η κηδεία του Τίτο το 1980, σχολιάζονται με χιούμορ, καταδεικνύοντας τους μηχανισμούς χειραγώγησης της μνήμης και του θανάτου.

Χορός | BADco.: 1poor and one0
Η διακεκριμένη κολλεκτίβα, γνωστή για τα ανατρεπτικά εννοιολογικά έργα της, στα όρια μεταξύ χορού, περφόρμανς-διάλεξης και πολυμέσων, διερευνά στην παράσταση 1poor and one0 τη «μετάλλαξη» του ανθρώπινου σώματος σε μηχανή παραγωγής. Πηγή έμπνευσης αποτελεί το πρώτο φιλμ στην ιστορία του κινηματογράφου και ντοκουμέντο για τη βιομηχανοποίηση, H έξοδος των εργατών από το εργοστάσιο Λυμιέρ (1895).

Θέατρο | Gianina Carbunariu: Typographic capital letters

Πρωτοπόρα συγγραφέας και σκηνοθέτης, από τις πιο επιδραστικές προσωπικότητες στη Ρουμανία, η Τζιανίνα Καρμπουνάριου (γενν. 1977) στήνει ένα ιδιότυπο πολιτικό θρίλερ, μια ρουμάνικη εκδοχή του φιλμ Οι ζωές των άλλων κι ένα θέαμα στα όρια μυθοπλασίας και ντοκουμέντου. Ανοίγει τους μυστικούς φακέλους της Σεκουριτάτε και ρίχνει φως στις ανακρίσεις εφήβων που γίνονταν στην πατρίδα της μέχρι την ανατροπή και εκτέλεση του Νικολάε Τσαουσέσκου το 1989.

Περφόρμανς | Dan Perjovschi Διάλεξη: Από τον τοίχο του Μουσείου, στον τοίχο του Facebook

O διεθνώς αναγνωρισμένος Ρουμάνος καλλιτέχνης Νταν Περζόφσκι (γεν. 1961) έρχεται στη Στέγη με μία ανατρεπτική διάλεξη-περφόρμανς με τίτλο "From the Museum wall to the Facebook wall". Με εμφανίσεις στο ΜΟΜΑ της Νέας Υόρκης, τη Ruhrtriennale, το κέντρο Pompidou και τις Μπιεννάλε της Βενετίας, της Κωνσταντινούπολης και της Θεσσαλονίκης, ο Περζόφσκι σχολιάζει με οξυδέρκεια και αφοπλιστικό χιούμορ το σύγχρονο μετακαπιταλιστικό σύστημα, μέσα από τα σκίτσα του.

Μουσική | Experimental Belgrade

Το σχήμα των Experimental Belgrade αποτελείται από τρεις στυλοβάτες της ανεξάρτητης σερβικής σκηνής. Οι Svetlana Maras, WoO και Incredible Bob προτείνουν ένα πρόγραμμα ειδικά σχεδιασμένο για τη Στέγη, με ήχο, εικόνα και συμμετοχική περφόρμανς, το οποίο εκπέμπει μια καυστική ενέργεια, απόρροια μιας κοινωνίας που έχει τραβήξει πολλά. Πριν από τη συναυλία των Experimental Belgrade (στις 20:30) θα γίνει μία διαδραστική εγκατάσταση στο φουαγιέ του 5ου ορόφου, με αναφορές από την ταινία του Μπουνιουέλ «Η κρυφή γοητεία της μπουρζουαζίας».

Χορός | Matija Ferlin: Sad Sam Lucky

Ο βραβευμένος Κροάτης χορογράφος και χορευτής παλεύει με ένα τραπέζι πάνω σε ένα λευκό πάτωμα, που σταδιακά μεταμορφώνεται σε αφαιρετικό πίνακα ζωγραφικής, και καταθέτει έναν αινιγματικό και βαθιά συναισθηματικό φόρο τιμής στον εξπρεσιονιστή ποιητή Σρέτσκο Κοσοβέλ (1904-1926), τον επονομαζόμενο «Ρεμπώ» του σλαβόφωνου κόσμου.

Θέατρο | Via Negativa: Just the Beginning

«Πόσο ευτυχισμένοι είμαστε με τη δημοκρατία που έχουμε;» αναρωτιούνται οι περφόρμερ της δυναμικής αυτής ομάδας, χοροπηδώντας με παγωμένα χαμόγελα και πετώντας τα ρούχα τους, γράφοντας μια επιστολή στον πρωθυπουργό και διαβάζοντας λόγους Ελλήνων πολιτικών. Έχοντας προσαρμόσει την ειρωνική τους περφόρμανς στην ελληνική κατάσταση, εξετάζουν το πώς ο νεοφιλελευθερισμός γεννά το φασισμό.

Info
TRANSITIONS 1. BALKANS
Καλλιτεχνική διεύθυνση: Κάτια Αρφαρά
Καλλιτεχνική επιμέλεια Night of Performances & Invasive Species Dinner: Zvonimir Dobrović
Καλλιτεχνική επιμέλεια μουσικού προγράμματος: Χρήστος Καρράς
Καλλιτεχνική επιμέλεια προγράμματος θεάτρου, χορού και περφόρμανς: Κάτια Αρφαρά
Επιστημονική επιμέλεια ημερίδας: Ana Vujanović, Bojana Cvejić, Marta Popivoda (TkH: Walking Theory)
Συντονισμός παράλληλων δράσεων: Μυρτώ Λάβδα
Διεύθυνση παραγωγής: Δήμητρα Δερνίκου
Τεχνική διεύθυνση: Λευτέρης Καραμπίλας
Στο φεστιβάλ Transitions I. Balkans συνεργάζονται οι:
Νικόλας Παναγιωτόπουλος, Αφροδίτη Τσιγκόιδα, Παναγιώτης Τρίγκας (Invasive Species Dinner), Αργυρώ Χιώτη (Damned Be the Traitor of His Homeland!, Just the Beginning), Πρόδρομος Τσινικόρης, Γκίγκη Αργυροπούλου (On Trial Together). 

* Για το αναλυτικό πρόγραμμα, τις ημέρες και ώρες των παραστάσεων, επισκεφθείτε το site της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών.