Για το αστυνομικό μυθιστόρημα της Tana French «Στο Δάσος» (μτφρ. Ειρήνη Παϊδούση, εκδ. Μεταίχμιο).
Της Χίλντας Παπαδημητρίου
Το καλοκαίρι του 1984, τρία δωδεκάχρονα παιδιά, η Τζέιμι, ο Πίτερ και ο Άνταμ εξαφανίζονται ενώ παίζουν στο δάσος έξω από το Νακναρί, ένα προάστιο του Δουβλίνου. Η αστυνομία βρίσκει μόνο τον Άνταμ, με σπασμένα νύχια και παπούτσια ματωμένα, αλλά ο μικρός πάσχει από αμνησία και μερική κατατονία. Το παιδί συνέρχεται σταδιακά, η μνήμη όμως που αφορά το συγκεκριμένο περιστατικό έχει διαγραφεί οριστικά.
Η συγγραφέας μάς εισάγει στον μαγικό κόσμο της παιδικής ηλικίας, στα ατελείωτα καλοκαίρια των παιχνιδιών στη φύση. Αίφνης, ο κόσμος αυτός γίνεται συντρίμμια όταν η βία εισβάλει στο δάσος – αλλά με ποια μορφή; Οι δύο φίλοι του ήρωα έχουν πέσει θύμα ανθρώπων ή άγριων ζώων;
Οι γονείς του μετακομίζουν στην Αγγλία, προσπαθώντας να γλιτώσουν τον γιο τους από το τρομακτικό δάσος και τις αναμνήσεις των χαμένων φίλων του. Είκοσι χρόνια αργότερα, ο Άνταμ, που τώρα όλοι τον ξέρουν ως Ρομπ, έχει καταταγεί στην αστυνομία και παίρνει προαγωγή στο ποθητό γι’ αυτόν Τμήμα Ανθρωποκτονιών του Δουβλίνου. Συνεργάτης του και καλύτερη –ίσως και μοναδική– φίλη του είναι η Κάσι Μάντοξ, μια νεαρή σκληροτράχηλη αστυνομικίνα με σπουδές ψυχολογίας. Και τότε, ένα καλοκαιρινό απόγευμα ακριβώς σαν εκείνο του 1984, τους καλούν στο Νακναρί όπου έχει βρεθεί το πτώμα της δωδεκάχρονης Κέιτ πάνω σ’ ένα θυσιαστικό βωμό της Εποχής του Σιδήρου, μέσα σε μια αρχαιολογική ανασκαφή. Ο Ρομπ νομίζει ότι μπορεί να αντεπεξέλθει στην αναβίωση του παρελθόντος, αλλά είναι πράγματι ικανός για κάτι τέτοιο;
Το Στο Δάσος είναι το ντεμπούτο της Αμερικανίδας συγγραφέως Tana French, η οποία γεννήθηκε στο Βερμόντ αλλά κατάγεται από την Ιρλανδία. Πρόκειται για ένα δεξιοτεχνικά στημένο αστυνομικό μυθιστόρημα που συνδυάζει στοιχεία της gothic μυθοπλασίας με τα αστυνομικά που λέγονται procedural (επειδή ακολουθούν βήμα προς βήμα τη δουλειά της εξιχνίασης που μοιράζεται μια ομάδα αστυνομικών). Χρησιμοποιώντας εικόνες από ταινίες ενηλικίωσης όπως το Stand by Me, η συγγραφέας μάς εισάγει στον μαγικό κόσμο της παιδικής ηλικίας, στα ατελείωτα καλοκαίρια των παιχνιδιών στη φύση. Αίφνης, ο κόσμος αυτός γίνεται συντρίμμια όταν η βία εισβάλει στο δάσος – αλλά με ποια μορφή; Οι δύο φίλοι του ήρωα έχουν πέσει θύμα ανθρώπων ή άγριων ζώων; Ακόμα κι αυτή η εκδοχή εξετάζεται από την αστυνομία, αλλά η εξήγηση της εξαφάνισης δεν βρίσκεται ποτέ.
Στο ζευγάρι των ηρώων της French παρατηρούμε την αντιστροφή των παραδοσιακών ρόλων: Ο άνδρας αποδεικνύεται πιο αδύναμος, ενίοτε κατώτερος των περιστάσεων, και η γυναίκα το «σκληρό καρύδι» που ρισκάρει περισσότερα και διαθέτει πάντοτε την απαραίτητη ψυχραιμία.
Το δάσος των παιδικών χρόνων του Ρομπ ετοιμάζεται να δώσει τη θέση του σ’ έναν αυτοκινητόδρομο, σχόλιο της συγγραφέως για τη διαφθορά και τις παρανομίες που οδήγησαν στην ανάκαμψη της ιρλανδικής οικονομίας (η οποία λόγω της ταχείας ανάκαμψής της από τα μέσα της δεκαετίας του ’90 ως τα τέλη της πρώτης δεκαετίας του 21ου αιώνα ονομάστηκε Κέλτικος Τίγρης). Τίποτα δεν είναι πια ίδιο στο κάποτε προνομιούχο προάστιο Νακναρί. Μόνοι οι άνθρωποι παραμένουν οι ίδιοι, βουτηγμένοι στη βία, στο ψέμα και τη διαφθορά, απλώς είναι γηραιότεροι. Ο Ρομπ πασχίζει να εξιχνιάσει τον φόνο της μικρής επίδοξης μπαλαρίνας Κέιτ, ελπίζοντας ότι έτσι θα ανακτήσει τη μνήμη του και θα διαλευκάνει την εξαφάνιση των φίλων του. Αποδεικνύεται όμως αδύναμος για ένα τέτοιο επίτευγμα και διασώζεται από τη νευρική κατάρρευση χάρη στη συμπαράσταση της Κάσι κι ενός ακόμα συναδέλφου τους, του ντροπαλού Σαμ.
Στο ζευγάρι των ηρώων της French, στον Ρομπ και την Κάσι, παρατηρούμε την αντιστροφή των παραδοσιακών ρόλων που είχαμε συνηθίσει στα παλιότερα αστυνομικά βιβλία, αλλά έχει αρχίσει να γίνεται κανόνας στην politically correct εποχή μας. Ο άνδρας αποδεικνύεται πιο αδύναμος, ενίοτε κατώτερος των περιστάσεων, και η γυναίκα το «σκληρό καρύδι» που ρισκάρει περισσότερα και διαθέτει πάντοτε την απαραίτητη ψυχραιμία, είτε στην αίθουσα ανακρίσεων είτε στον τόπο των εγκλημάτων.
Το ογκώδες βιβλίο, παρότι είναι κλασικό page-turner, θα μπορούσε να είναι μικρότερο. Επιπλέον, καθώς το μυστήριο της εξαφάνισης των δύο φίλων του Ρομπ δεν λύεται ούτε αυτή τη φορά, η μία πλοκή μένει ξεκρέμαστη. Ωστόσο, σαν πρώτο μυθιστόρημα, το Στο Δάσος επιτυγχάνει να σαγηνεύσει τον αναγνώστη με τις σωστές δόσεις αγωνίας και τρόμου. Τα επόμενα βιβλία της συγγραφέως (Ο Τόπος των Μυστικών και O Τόπος των Πιστών, εκδ. Μεταίχμιο) απέδειξαν ότι η French δικαίως απέκτησε τον τίτλο της «Πρώτης Κυρίας του ιρλανδέζικου αστυνομικού μυθιστορήματος» (κατά την εφημερίδα Independent). Μέχρι τώρα, η French έχει γράψει έξι αστυνομικά μυθιστορήματα που εντάσσονται στη σειρά «Τμήμα Ανθρωποκτονιών του Δουβλίνου», με διαφορετικούς ήρωες το καθένα.
* Η ΧΙΛΝΤΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ είναι μεταφράστρια και συγγραφέας.
Τελευταίο βιβλίο της, το μυθιστόρημα «Η συχνότητα του θανάτου» (εκδ. Μεταίχμιο).
Στο Δάσος
