«Μετείκασμα» του Σωκράτη Καμπουρόπουλου (κριτική) – Ό,τι μένει από τις στιγμές της ζωής που χάνονται

Ένα πρόσωπο σ’ ένα χώρο, ένα στιγμιότυπο, είναι μια πλήρης αφήγηση ήδη. Κι αν έλειπε ακόμα το πρόσωπο, ο χώρος θα το ʼκλεινε άυλο ανάμεσα στα περιγράμματά του και στους όγκους του – όπως σε μια νεκρή φύση, σ’ έναν πίνακα του Τζόρτζιο Μοράντι, βλέπεις αυτόν που τη διέταξε, το βλέμμα του, τη σκέψη του εντέλει· έτσι μια νεκρή φύση δεν είναι «νεκρή», αλλά μια αυτοπροσωπογραφία απ’ όπου λείπει το πρόσωπο.

Και στον αντίποδα, το πρόσωπο στην ακίνητη εικόνα μπορεί να ʼναι άλλο ένα αντικείμενο ανάμεσα στα υπόλοιπα, να απουσιάζει έτσι κι αλλιώς, και παρόν ακόμα, και η παρουσία του να είναι απλώς ένας όγκος, ένα περίγραμμα σαν του τραπεζιού παραδίπλα, μιας καρέκλας, ενός βάζου.

Ο χώρος και το πρόσωπο

Αν το πρόσωπο ορίζει το χώρο, ορίζεται εξίσου απ’ αυτόν, και η κίνηση θραύεται σε διάδοχα ακίνητα στιγμιότυπα. Είναι ενσταντανέ από μια ταινία, που μέσα τους κλείνουν την ιδέα όλης της ταινίας. Ο χώρος κλείνει μέσα του το πρόσωπο που κάποτε στάθηκε περιτριγυρισμένο απ’ αυτόν και τον συμπλήρωσε μ’ ένα γέλιο, ένα δάκρυ, μια λέξη ειπωμένη στην τύχη ή με περίσκεψη…

Ο Σωκράτης Καμπουρόπουλος γεννήθηκε το 1962 στον Βόλο. Εργάστηκε στο EKEBI από το 1996 έως το 2014 και στο γραφείο του (της) Υπουργού Πολιτισμού, ως σύμβουλος για το βιβλίο, από το 2016 έως το 2018. Γράφει ποίηση και δοκίμια στα ελληνικά και στα αγγλικά. Έχει μεταφράσει αρκετούς Άγγλους ποιητές και έχει επιμεληθεί τη συλλογική μετάφραση Ελλήνων, Βρετανών και Σκανδιναβών ποιητών. Ποιήματα και μεταφράσεις του έχουν δημοσιευθεί σε διάφορα περιοδικά. Το Μετείκασμα (Θράκα, 2024) είναι η πρώτη ποιητική συλλογή του.

Ένας άδειος χώρος περιβάλλει πάντα ένα φάντασμα. Κι ένα πρόσωπο, με το φευγαλέο πέρασμά του από το χώρο, του δανείζει πάντοτε το μετείκασμά του, το αποτυπώνει διάφανο στην καρέκλα όπου αναπαύτηκε το σώμα, στο τραπέζι όπου ακούμπησαν οι αγκώνες.

Από τα ποιητικά ενσταντανέ στη συλλογή Μετείκασμα του Σωκράτη Καμπουρόπουλου, αντιγράφω δύο: 

κάθε καθρέφτης στο δωμάτιο αντανακλούσε
ένα μέρος του σώματός του· το κλειδί
έλειπε· το φως ερχόταν από κατεύθυνση αντίθετη από αυτή
του παραθύρου· οι καρέκλες ήταν ακίνητες·
η απόστασή τους άλλαζε μες στον καθρέφτη
(πάνω στην ντουλάπα)· τα πλακάκια ήταν γυμνά·
όλα τα αντικείμενα ήταν διπλά, ασύμμετρα βαλμένα
το ένα δίπλα στο άλλο

και

[Κουζίνα, εσωτερικό]
Νέον. Σαπουνιέρα αντανακλά το φως στα πλακάκια
του τοίχου. Λευκά πλακάκια.

Ξανθά μαλλιά (βαμμένα). Κόκκινη μπλούζα.
Άσπρη ποδιά. Απορροφητήρας.

Η ζωή είναι ωραία

Είναι ꟷ ωραία. Μα στα ενσταντανέ, σε τούτο το πάγωμα της κίνησης στο καρέ, ενυπάρχει πάντα η άρση της ζωής, η παύση της. Η ρευστότητα έχει χαθεί, μένουν παγωμένα όλα σε μια στιγμή που παρατείνεται και παρατείνεται. Η κατάφαση στη ζωή, που αποτυπώνεται σ’ ένα στιγμιότυπο, έχει μια μελαγχολία πάντα. Τη γνώση πως η στιγμή θα χαθεί κι ό,τι θ’ απομείνει απ’ αυτήν θα είναι ένα μετείκασμα.

^＊ Ο ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ είναι συγγραφέας και μεταφραστής. Τελευταίο του βιβλίο, η νουβέλα «Μαργαρίτα Ιορδανίδη» (εκδ. Κίχλη).