«Το αντίδωρο», της Μαίρης Σπυριδογιαννάκη (προδημοσίευση)

01
Γνώρισα και πλήρωσα όλους τους γκουρού της γης,
για να καταλάβω τελικά
ότι ο καλύτερος κρυβόταν μέσα μου

Ήξερα πάντα ότι θα ερχόταν κάποτε η στιγμή να γράψω αυτό το βιβλίο. Από τα πρώτα χρόνια της ενασχόλησής μου με τον «εναλλακτικό» χώρο, όπως τον λέγαμε εκεί γύρω στο 1992-1993, όταν σαν σχετικά νέα ψυχολόγος άρχισα να αναζητώ τις καινούργιες θεωρίες προερχόμενες από την Αμερική. Και καθώς είχα κι ένα παράλληλο επαγγελματικό βήμα, της δημοσιογράφου, το οποίο αργότερα εμπλουτίστηκε και με της εκδότριας σχετικών περιοδικών και βιβλίων, έγινε για μένα εύκολη και προσιτή η προσέγγιση ανθρώπων, εδώ στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό, οι οποίοι έγιναν γνωστοί ως Δάσκαλοι Ευτυχίας, Αυτογνωσίας, Θετικής Σκέψης και άλλα παρόμοια.

Γνωρίζω καλά ότι κάποιοι φίλοι –διότι ξεχώρισα αρκετούς από τον χώρο– θα μιλήσουν για «προδοσία» και άλλοι θα δουν μια ακόμα αντιδραστική έκφρασή μου απέναντι σε κατεστημένες συμπεριφορές… Γιατί ναι, κατεστημένη είναι πια όλη αυτή η φιλολογία τής ντε και σώνει θετικής σκέψης και συμπεριφοράς. Ο κόσμος να χαλάει γύρω σου κι εσύ πρέπει να έχεις ένα καλόκαρδο, ηλίθιο χαμόγελο στα χείλη και ν’ ακυρώνεις την πραγματικότητα, υποβάλλοντας στον νου έναν αφορισμό αισιοδοξίας και ωραιοποιημένης εικόνας.

Όσοι λοιπόν με ξέρουν, θα έχουν καταλάβει ότι ακούγοντας τα πάντα απ’ όσα δίδαξαν, τα καλοδέχτηκα, πολλά από αυτά επίσης τα μετέδωσα μέσα από τα περιοδικά που διαχειρίστηκα ολόκληρα χρόνια, πρόβαλα κάθε είδους θεωρία αλλά ποτέ μα ποτέ δεν προσκύνησα καμία. Ακόμα και όταν μπροστά στα μάτια μου γίνονταν θαύματα ή όταν εγώ η ίδια προέβη σε πράξεις που άλλοτε δεν μπορούσα να φανταστώ. Και ναι, λοιπόν, έμαθα από τον Παναγιώτη (Μεταξάτο) πώς να ελέγχω τη σκέψη μου, όταν έτρεχε αφηνιασμένη εδώ και κει, περπάτησα στα ζεστά κάρβουνα του Αντώνη (Καλογήρου) και πήρα τα πάνω μου, στράβωσα κι έκανα κόμπο ένα κουτάλι μόνο χαϊδεύοντάς το –μεταξύ μας το φυλάω πάντα– κατέβηκα τσουλώντας από επικίνδυνο ορειβατικό γκρεμό στους Δολομίτες της Ιταλίας, προκειμένου να συναντήσω έναν γκουρού που κοιμόταν σε μια κουφάλα δέντρου, έτρεχα για διαλογισμούς μέσα στις λεβάντες στην υπέροχη Προβηγκία, χάθηκα στην Αμερική, ψάχνοντας για γηγενείς Ινδιάνους Σαμάνους, γύρισα όλη τη μεταφυσική Αγγλία τρελαμένη με την κέλτικη φιλοσοφία και τελικά κάποιο καλοκαίρι ανέβηκα στον Βόρειο Πόλο, στην Αρκτική Ζώνη όπου κάποιοι φευγάτοι απ’ όλη την Ευρώπη –και εγώ έτσι ήμουν τότε, ίδια κόπια με όλους– ψάχναμε να βρούμε σκοπό ζωής, τιμωρώντας τον εαυτό μας με ακρότητες…

...κατέβηκα τσουλώντας από επικίνδυνο ορειβατικό γκρεμό στους Δολομίτες της Ιταλίας, προκειμένου να συναντήσω έναν γκουρού που κοιμόταν σε μια κουφάλα δέντρου, έτρεχα για διαλογισμούς μέσα στις λεβάντες στην υπέροχη Προβηγκία...

Από τη ζεστή σάουνα, όπου βγάζαμε τα εσώψυχά μας, έπρεπε να πέσουμε ολόγυμνοι στην παγωμένη λίμνη, για να τα καθαρίσουμε μια και καλή. Ακόμα θυμάμαι τον Ολλανδό που το πλήρωσε με ένα έμφραγμα! Εγώ από τη μεριά μου δεν έπαθα τίποτα εκτός από το γεγονός ότι, ενώ βούτηξα στο κρύο νερό και έμεινα χωρίς ανάσα, μου ήρθε η σκέψη, στα καλά καθούμενα, να διαλύσω τον γάμο μου. Γιατί; Τι έφταιγε; Είχα τον τέλειο σύζυγο. Κοντεύουν από τότε 35 χρόνια και δεν απάντησα ποτέ στο ερώτημα. Παρενέργεια του σοκ; Μήπως το ταρακούνημα από το καυτό στο ψυχρό επηρεάζει σαν ηλεκτροσόκ τον εγκέφαλο και αναδύονται επιθυμίες που δεν έχεις συνειδητοποιήσει; Μπορεί – κάπου το διάβασα και αυτό. Πάντως, αν μου έμεινε κάτι καλό, είναι ότι συνήθισα να κολυμπάω τον Γενάρη και όλο τον χειμώνα, ξορκίζοντας την κόπωση, το στρες, την κατάθλιψη και όλα τα γνωστά, όταν είμαστε στις μαύρες μας.

Έτσι λοιπόν, ξεκινώντας αυτό το βιβλίο και κάνοντας συγχρόνως μια αναδρομή ζωής, συνειδητοποιώ ότι γνώρισα κάθε καρυδιάς καρύδι στον χώρο της Αυτογνωσίας, της Θετικής Σκέψης και της Ενσυνειδητότητας – και όχι πια Εναλλακτικής Ζωής. Χωρίς να λέω ονόματα, με ελάχιστες εξαιρέσεις θετικών προσωπικοτήτων, γκουρού, δάσκαλοι και αυτοαποκαλούμενοι «Δάσκαλοι» ήρθαν κι έφυγαν από τη ζωή μου, αφήνοντάς μου γνώσεις, εμπειρίες, εντυπώσεις αλλά και απογοητεύσεις. Απογοητεύσεις όχι για όσα ανεδαφικά έλεγαν, όχι γιατί μου έκαναν κακό αλλά για το δικό μου χάσιμο χρόνου και φαιάς ουσίας. Ωστόσο, έπειτα από τόσα χρόνια, ένα πράγμα πρέπει να αναγνωρίσω σε όλους. Ότι:

Γνώρισα και πλήρωσα όλους τους γκουρού της γης, για να καταλάβω στο τέλος ότι ο καλύτερος κρυβόταν μέσα μου.

Αυτό είναι το μήνυμα που θα προσπαθήσω να μεταδώσω στον αναγνώστη όσο θα συμβαδίσουμε στις επόμενες σελίδες. Στόχος μου δεν είναι να αντικρούσω θεωρίες και διδασκαλίες που μας πουλούν την ευκολία στη σκέψη και τελικά την παθητικότητα και απραξία στο όνομα της θετικότητας. Αλλά να αναγνωρίσουμε μια μεγάλη αλήθεια, που συνήθως χάνεται μέσα σε πολύπλοκες νοητικές διαδρομές και μέσα στην επιμονή του «σκέψου θετικά και όλα θα πάνε καλά». Και αυτή είναι ότι:

Η απλότητα και η στωικότητα είναι το χρυσό κλειδί για τα δύσκολα της καθημερινής ζωής.

Νιώθω ότι είναι εύκολο για κάποιους αναγνώστες να παρεξηγήσουν την προσέγγισή μας στη θετικότητα με άλλο τρόπο. Δεν είμαστε «αντιδραστικοί» όσοι σκεφτόμαστε έτσι, δεν είμαστε ενάντια στο να είσαι θετικός άνθρωπος. Να είσαι αισιόδοξος και να επιθυμείς να σου έρθουν τα πράγματα, με τον τρόπο που εσύ θέλεις. Αλίμονο. Είμαστε ενάντια στην επιβολή και την εξάρτηση από μια υπερβολικά υλιστική διαμορφωμένη έννοια περί ευτυχίας, επιτυχίας, αφθονίας, που τελικά σε κάνουν junkie της υποτιθέμενης θετικής σκέψης.

Η απλότητα και η στωικότητα είναι το χρυσό κλειδί για τα δύσκολα της καθημερινής ζωής.

Οι ψυχολόγοι εδώ και χρόνια κάνουν λόγο για «Τοξική Θετικότητα». Και πότε συμβαίνει αυτό: Όταν έχουμε χωνέψει –από τις πρόχειρες διδασκαλίες και τα εύκολα βιβλία– την εντύπωση ότι, όσο δύσκολες περιστάσεις και αν βιώνουμε, πρέπει να υιοθετούμε θετική αντίληψη ότι «όλα θα πάνε καλά». Και να χανόμαστε μέσα στην προσπάθεια αποκομμένοι τελείως από αυτό που συμβαίνει μέσα μας.

Και ναι, είναι καλό να διατηρούμε την ψυχραιμία και την αισιοδοξία σε κάποιον βαθμό, όχι όμως νʼ αφήνουμε τις καταστάσεις στο έλεος του Θεού, ψελλίζοντας κάποια μάντρα ή οραματιζόμενοι επιθυμητές εικόνες και να περιμένουμε να συμβεί το θαύμα.

Η θετικότητα, όλοι το βλέπουμε, είναι πια αναπτυσσόμενη βιομηχανία. Χιλιάδες βιβλία αυτοβοήθειας, γραμμένα μάλιστα από μη ειδικούς, από σταρ και σόσιαλ περσόνες, επώνυμα μπλογκς, σεμινάρια κάθε είδους που μας υπόσχονται τα πάντα, από το να βρούμε τον χαμένο εαυτό μας σαν τον κρυμμένο λύκο μέσα στο σκοτεινό δάσος –λύκε, λύκε, είσαι εδώ;– μέχρι πώς θα γίνουμε κροίσοι στη στιγμή, οραματιζόμενοι απλώς και μόνο τον αριθμό μας στην τράπεζα σε χρυσό πλαίσιο, πώς θα διώξουμε το στρες κρατώντας θεραπευτικές πέτρες ή τσιμπώντας τα αυτιά μας ή βάζοντας κερί στη μύτη, πώς θα «βιώσουμε» τον μελλοντικό εαυτό μας στα καλύτερά του, πλούσιο, επιτυχημένο, όμορφο και κυρίως αγέραστο και τέλος πάντων, όσα επιθυμεί ή νομίζει ότι επιθυμεί ένας άνθρωπος που αναζητεί την ευτυχία

Και αν είμαι και εγώ θύμα της Θετικής Σκέψης; Κάποτε το αναρωτήθηκα, πλέον ξέρω καλά για μένα. Ίσως τώρα να είναι η σειρά σας; Σκεφτείτε λοιπόν, μήπως σε αυτήν τη φάση της ζωής σας έχετε αυτά τα σημάδια:

● Νιώθετε εύκολα ενοχή, γιατί είστε λυπημένοι, εξοργισμένοι, φοβισμένοι;
● Κρύβετε από τους άλλους τα αρνητικά σας συναισθήματα, καλύπτοντάς τα με ωραιολογίες, δικαιολογίες και ψέματα;
● Κατακρίνετε (ή επικρίνετε) όλο και πιο συχνά τους άλλους για τα αρνητικά συναισθήματά τους;
● Θάβετε, παραμερίζετε ή αγνοείτε τα προβλήματά σας;
● Ενώ είστε στις μαύρες σας αντί νʼ αντιδράσετε δυναμικά, «κολλάτε» επίμονα σε θετικές παραινέσεις χωρίς να κάνετε κάτι άλλο;
● Έχετε την ανάγκη να σας βγάλει κάποιος άλλος από το αδιέξοδο; Ψάχνετε για δάσκαλο, κόουτς, άγιο που θα φορτωθεί τη δική σας ευθύνη;

Αν απαντήσατε ναι, τότε συνεχίστε το διάβασμα. Αυτό το βιβλίο είναι για σας. Παρακάτω υπάρχουν πολλές λύσεις. Κάποια από αυτές μπορεί να σας ταιριάζει.

02
Τα δώρα της ζωής
υπάρχουν και στα πιο δύσκολα

Έχετε σκεφτεί ποτέ τι θα γινόταν αν παίρνατε από την ανάποδη όλα τα τσιτάτα της θετική σκέψης, της αυτογνωσίας, του life coaching, της αυτοπεποίθησης, της ευτυχίας καθώς και τις συμβουλές self help και τα εφαρμόζατε στη ζωή σας; Ένα χάος· πιστέψτε με. Να, και η αποκάλυψη:

Το ίδιο χάος παρατηρείται και μάλιστα με οδυνηρές συνέπειες, όταν υιοθετούμε μια τοξική θετικότητα ότι όλα θα μας πάνε καλά, αρκεί μόνο να το επιθυμούμε και να το ελπίζουμε…

Μα τι λέτε;

Είπαμε τοξική θετικότητα; Ναι, αλλά δεν είναι οξύμωρο; Πώς γίνεται το θετικό να είναι αρνητικό, δηλαδή το καλό να είναι κακό; Ας το εξηγήσουμε.

Είναι τοξική και συνάμα παραπλανητική η αντίληψη ότι όσο δύσκολες περιστάσεις βιώνουμε, πρέπει να υιοθετούμε μια θετική στάση και να πιστεύουμε πως όλα είναι καλά, απορρίπτοντας ή ακόμα χειρότερα κρύβοντας τα αρνητικά συναισθήματα, όπως η οργή, ο θυμός, η πικρία, η τάση εκδίκησης, η ενοχή και πόσα άλλα… Και ναι, είναι σημαντικό να είμαστε αισιόδοξοι, όχι όμως όταν βιώνουμε διαπιστωμένα και επαναλαμβανόμενα ανεπιθύμητες καταστάσεις, να τις αφήνουμε στο έλεος του Θεού και να περιμένουμε τη λύση από το Σύμπαν. Γιατί αν ψαχτούμε περισσότερο θα βρούμε κάτι συγκλονιστικό:

Αυτή η αρνητικότητα με τα συναφή συναισθήματα που μας περικυκλώνει, όταν κάτι πάει στραβά στη ζωή μας, δεν φεύγει με μαγικό τρόπο «ακυρώνοντάς» τη στον λόγο και στη σκέψη, όπως διδάσκουν οι σύγχρονοι γκουρού της αυτοθεραπείας και τη θέση της παίρνει το ευκταίο με τη μορφή της αποδοχής, της επεξεργασίας και της αποδυνάμωσή της.

Την κρίση που ξεσπάει κάποια στιγµή, την καλωσορίζουµε σαν δώρο που θα µας οδηγήσει στο αντίδωρο, δηλαδή τη διάκριση. Η ενοχή, αν την αποδεχτούµε (δώρο), οδηγεί στη λύτρωση (αντίδωρο). Η ζήλια θα µετουσιωθεί σε εκτίµηση. Το άγχος µεταστρέφεται σε ηρεµία. Η πικρία αλλάζει σε αποδοχή…