Εκκλησία & Αριστερά, ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Χ. ΦΙΤΖΙΟΣ

Η εποχή του μητροπολίτη Σερβίων και Κοζάνης Ιωακείμ (1883-1962) καλύπτει τα κοσμογονικά γεγονότα που μετέβαλαν την πορεία των ανθρώπων παγκόσμια και καθόρισαν τα νέα σύνορα των κρατών.
Έγραψε άρθρα, αντιπροσώπευσε το Πατριαρχείο σε διάφορες αποστολές και συμμετείχε στην επιτροπή έρευνας για τις σφαγές των Ελλήνων στην Ανατολική Θράκη. Αποπειράθηκε να συγκρατήσει τον ελληνικό πληθυσμό στις εστίες του, σε πείσμα των διώξεων από τους Τούρκους. Οργάνωσε εκκλησιαστικά, διοικητικά και εκπαιδευτικά τη Μητρόπολη, ενώ βοήθησε ομάδες Ελλήνων ανταρτών και τον Ελληνικό Στρατό. Για τη δραστηριότητά του, υπέρ των ελληνικών συμφερόντων, καταδικάστηκε σε θάνατο από τους κεμαλικούς. Έπειτα από προειδοποιητικά τηλεγραφήματα του Πατριαρχείου, επέστρεψε στην Κοζάνη και, με περιοδείες, σύσταση Ιερατικού συνδέσμου, χειροτονίες ιερέων, συμμετοχή σε διάφορες εκδηλώσεις όπου εκθείαζε το έργο της επαναστατικής κυβέρνησης, έδειξε το στίγμα των προθέσεών του. Οι ενέργειές του επέσυραν την έχθρα των βασιλικών.
Προκαλούσε με τις απόψεις του. Η πρότασή του για τον τρόπο διδασκαλίας του μαθήματος των Θρησκευτικών επέφερε πολλαπλές αντιδράσεις και την καταδίκη του από τη Σύνοδο της Ελλάδος. Η έκκληση, στην οποία περιέγραφε τα προβλήματα του λαού της Δυτικής Μακεδονίας, θεωρήθηκε πράξη αντίστασης στη δικτατορία του Μεταξά και του στοίχισε εξάμηνη εξορία στο Άγιο Όρος. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής στην Κοζάνη, αναδείχθηκε σε αδιαμφισβήτητο ηγέτη. Οργάνωνε συσσίτια και προέτρεπε με δημόσια κηρύγματα σε ένοπλη αντίσταση κατά των κατακτητών. Στη Μητρόπολη διεξήχθησαν οι συνομιλίες των αντιστασιακών οργανώσεων της περιοχής, που οδήγησαν σε συμφωνία συνεργασίας. Ανέβηκε στο βουνό, όταν οι Γερμανοί είχαν αποδείξεις για τη δραστηριότητά του και εντάχθηκε στον ΕΛΑΣ. Συμμετείχε σε συνέδρια, συγκεντρώσεις, διάφορες εκδηλώσεις του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ και έκανε διαφωτιστικές περιοδείες. Ήταν το καλύτερο μέσο προπαγάνδας προς την αστική τάξη και τους πρώην βενιζελικούς. Εκλέχθηκε εθνοσύμβουλος στην «κυβέρνηση του βουνού». Έμεινε γνωστός ως Πνευματικός Αρχηγός του ΕΑΜ, του αγώνα ή της επανάστασης.
Μετά τα Δεκεμβριανά θα υποστεί πρώτα την έκπτωση και μετέπειτα την καθαίρεση. Προσπάθησε για την κατάπαυση του εμφυλίου με προτάσεις προς τον πρωθυπουργό Σοφούλη. Μετά τη λήξη του εμφυλίου συμμετείχε ενεργά στις διαβουλεύσεις με σκοπό τη δημιουργία πολιτικού αριστερού φορέα. Μεταβλήθηκε σε υποστηρικτή του Τίτο και συμμετείχε στο κίνημα ειρήνης. Αποκαταστάθηκε ως πρώην μητροπολίτης Σερβίων και Κοζάνης το 1957 και το 2000 έγινε η επίσημη αποκατάστασή του. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)