Δια χειρός, ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ

Στις μελέτες που περιέχονται στον τόμο καταγράφονται τα πορίσματα πολυετούς έρευνας γύρω από την παραγωγή, συλλογή και διακίνηση του χειρόγραφου ελληνικού βιβλίου (κώδικα) από τον 12ο μέχρι τον 20ό αιώνα στον ελλαδικό χώρο (Κρήτη, Νότιο Ιόνιο, Ήπειρος, Καστοριά). Αποτελούν συμβολή στην έρευνα και τη μελέτη της παιδείας του μεσαιωνικού ελληνισμού και της επιβίωσής της κατά τη μεταβυζαντινή και νεότερη εποχή.
Ειδικότερα, θέμα της πρώτης μελέτης είναι η κωδικογραφική δραστηριότητα δώδεκα προσφύγων και μεταναστών που εργάστηκαν περιστασιακά ή επαγγελματικά στην βενετοκρατούμενη Κρήτη από τον 14ο μέχρι τον 16ο αιώνα. Η ιστορία του βιβλιογραφικού εργαστηρίου της ελάχιστα γνωστής Μονής Στροφάδων και Αγίου Διονυσίου Ζακύνθου (15ος-18ος αι.) σκιαγραφείται στη δεύτερη μελέτη. Η βιβλιοφιλική δραστηριότητα του σχεδόν άγνωστου ηγουμένου της Μονής Αγίου Γεωργίου Κρημνών Ζακύνθου Ιερόθεου Μούσουρα (α' μισό του 17ου αι.) ανιχνεύεται στην τρίτη μελέτη. Η προέλευση των κωδίκων που είχε συγκεντρώσει στα Ιωάννινα στα μέσα του 19ου αιώνα ο ελάχιστα γνωστός παλαιοπώλης Κωνσταντίνος Τσιμούρης διερευνάται στην τέταρτη μελέτη, ενώ τα κριτήρια που επιβάλλεται να ισχύσουν για την κατάρτιση ενός καταλόγου ηπειρωτικών κωδίκων, είναι το θέμα της πέμπτης μελέτης. Τέλος, στην έκτη μελέτη επιχειρείται μια περιεκτική παρουσίαση των κωδίκων που φυλάσσονται στη μητροπολιτική Βιβλιοθήκη της Καστοριάς. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)