Προπατορικά αμαρτήματα βιβλίων φυσικής, ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΟΥΜΑΡΑΣ

Ο Πλανκ, το 1885, είχε διατυπώσει την πρόβλεψη ότι ο ορισμός «ενέργεια είναι η ικανότητα παραγωγής έργου» σε είκοσι χρόνια θα είχε παύσει να ισχύει γιατί δεν είναι σύμφωνος με τον 2ο Νόμο της Θερμοδυναμικής. Πέρασαν από τότε εκατόν σαράντα περίπου χρόνια και ο ορισμός αυτός αποτελεί ακόμη τον πιο συνηθισμένο ορισμό για την ενέργεια, παρόλο που κατά τη διάρκεια των τελευταίων πενήντα ετών πολλές εργασίες σε γνωστά περιοδικά Διδακτικής της Φυσικής συχνά επαναφέρουν το θέμα της μη συμφωνίας του ορισμού αυτού με τον 2ο Θερμοδυναμικό Νόμο.
Ανάλογα ο Νεύτωνας, το 1687, στο διάσημο «Philosophiae Naturalis Principia Mathematica» έδειξε ότι η πίεση έχει νόημα μόνο στα ρευστά και κατέληξε στις σχέσεις της υδροστατικής και την ερμηνεία του υδροστατικού παράδοξου με τη βοήθεια του ορισμού που έδωσε για το υγρό και του 3ου Νόμου του. Φαίνεται όμως το έργο του να αγνοείται μέχρι και σήμερα και η πίεση να εισάγεται στα βιβλία με παραδείγματα από τα στερεά.
Τα παραπάνω αποτελούν δύο από αυτά που ονομάζω «προπατορικά αμαρτήματα βιβλίων Φυσικής». Αυτά και άλλα αντίστοιχα επαναλαμβανόμενα λάθη βιβλίων σε διεθνές επίπεδο, που δεν μπορούν να θεωρηθούν απλά ως προσωπική απροσεξία των συγγραφέων, πραγματεύονται στα οχτώ από τα δέκα κεφάλαια αυτού του βιβλίου. Τα υπόλοιπα δύο κεφάλαια απαντούν σε ερωτήματα που συνήθως δεν πραγματεύονται στα βιβλία, όπως για παράδειγμα: «Τι αντιστοιχεί σε μικροσκοπικό επίπεδο στη διαφορά δυναμικού μεταξύ δύο σημείων ηλεκτρικού κυκλώματος;» Η μη πραγμάτευση των ερωτημάτων έχει ως αποτέλεσμα λανθασμένες απαντήσεις από τους εκπαιδευτικούς.
Η αφορμή για πολλά κομμάτια του βιβλίου δόθηκε από ερωτήσεις μαθητών, φοιτητών ή εκπαιδευτικών και από απορίες που μου δημιουργήθηκαν κατά την προετοιμασία μου για τη διδασκαλία. Στόχος του βιβλίου είναι να συμβάλλει στη δημιουργία προβληματισμού και την έναρξη συζητήσεων που μπορεί να οδηγήσουν σε αλλαγές στα σχολικά βιβλία Φυσικής. Ένα τέτοιο παράδειγμα αποτελεί η συζήτηση που έγινε σε δίκτυο εκπαιδευτικών και τελικά οδήγησε στην αφαίρεση παραγράφων και ασκήσεων από τη διδακτέα ύλη της Γ΄ Λυκείου, που λανθασμένα αναφέρονται στον Νόμο του Bernoulli.(Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)