kokoromaxies kentriki

Για τη συλλογή διηγημάτων της María Fernanda Ampuero «Κοκορομαχία» (μτφρ. Ιφιγένεια Ντούμη, εκδ. Σκαρίφημα). Φωτογραφία: Rinaldo Wurglitsch, σε ανάρτηση του Borgen Project για το Human Trafficking στο Εκουαδόρ.

Του Διονύση Μαρίνου

Σκληροτράχηλα όσο δεν παίρνει, απομαγευτικά σε βαθμό ανοικείωσης, ευθύβολα λες και έχει αποφασίσει εξαρχής να ρίξει τον αναγνώστη στα σχοινιά, τα διηγήματα της Μαρία Φερνάντα Αμπουέρο που συγκροτούν τη συλλογή Κοκορομαχία (μτφρ. Ιφιγένεια Ντούμη, εκδ. Σκαρίφημα) μοιάζουν με ανεξέλεγκτα πυρά εκ του συστάδην. Άγνωστη έως τώρα, η Αμπουέρο μας έρχεται από τον Ισημερινό και τούτο είναι το πρώτο της λογοτεχνικό βήμα. Ένα βήμα, όμως, αρκετά δυναμικό που δεν σε αφήνει ανεπηρέαστο. 

Θυμάμαι τη σφοδρότητα των διηγημάτων του Γκιγιέρμο Αριάγα στη συλλογή Ρετόρνο 201 (επιμ. μτφρ. Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, εκδ. Πάπυρος), στην οποία περιγράφει με ωμό τρόπο τη σκληρή ζωή των απόκληρων της οδού Ρετόρνο 201 στην Πόλη του Μεξικού. Θυμάμαι τους Οικογενειακούς δεσμούς (μτφρ. Μάριος Χατζηπροκοπίου, εκδ. Αντίποδες) της Κλαρίσε Λισπέκτορ, όπου οι στιγμές κρίσεις των ηρώων έρχονται σε κάποιες φαινομενικά ανυποψίαστες καταστάσεις, που, όμως, τους στιγματίζουν καίρια. Τώρα θα έχω να θυμάμαι και την Αμπουέρο, με την αναγκαία υποσημείωση –ωστόσο– ότι τα δικά της διηγήματα είναι αρκούντως πιο σκληρά εν συγκρίσει με εκείνα του Αριάγα ή της Λισπέκτορ.

Να είναι οι «τόποι» που επιλέγει να αναπτυχθούν οι ιστορίες της; Να είναι ο τρόπος που τις κοιτάζει, άρα και τις απλώνει στο χαρτί; Μα, δεν είναι η πρώτη φορά που βλέπουμε ιστορίες «δωματίου», των οποίων η μουσική είναι στριγκή, τεμαχισμένη και οξύηχη. Αυτό που διαφοροποιεί ενδεχομένως την Αμπουέρο είναι ότι αυτή η τραχύτητα που περιβάλει –σαν τσαλακωμένο σεντόνι– τις ιστορίες της, είναι μια αναγκαία συνθήκη. Δίχως αυτήν, ο κόσμος που φτιάχνει θα κατέρρεε. Άρα, είναι ο τρόπος που βλέπει τα πράγματα, κάτι που σου γεννάει απορίες για το τι είδους άνθρωπος είναι αυτή η άγνωστη Αμπουέρο. 

Μια κάμαρα, ένα σαλόνι, μια αποθήκη ή ένας αχυρώνας φτάνουν για να ορίσουν τον κόσμο μέσα στον οποίο θα κινηθούν οι ήρωες. Πολλές φορές, δε, αδυνατούν ακόμη και να κάνουν μια έστω αμυδρή κίνηση· εσωτερικά και εξωτερικά ακινητοποιημένοι υφίστανται σχεδόν ικετευτικά τα δεινά που έρχονται κατά πάνω τους με τη μορφή σιδερένιας γροθιάς.

Σε όλα τα διηγήματα το σκηνικό είναι φτενό· δεν χρειάζεται πολλά «υλικά» για να το δομήσει. Μια κάμαρα, ένα σαλόνι, μια αποθήκη ή ένας αχυρώνας φτάνουν για να ορίσουν τον κόσμο μέσα στον οποίο θα κινηθούν οι ήρωες. Πολλές φορές, δε, αδυνατούν ακόμη και να κάνουν μια έστω αμυδρή κίνηση· εσωτερικά και εξωτερικά ακινητοποιημένοι υφίστανται σχεδόν ικετευτικά τα δεινά που έρχονται κατά πάνω τους με τη μορφή σιδερένιας γροθιάς.

Έχουμε να κάνουμε με οικογενειακές ιστορίες; Ως επί το πλείστον, ναι, όμως τούτες οι οικογένειες πόρρω απέχουν από το να θεωρούνται ευτυχές δείγμα. Μια έκθεση ωμοτήτων μας παρουσιάζει η Αμπουέρο και μάλιστα με τρόπο ανεπεξέργαστο. Γι’ αυτό και η δριμύτητα που έρχεται και βρίσκει τον αναγνώστη είναι κρουστική, δεν αστειεύεται. 

Η Αμπουέρο μιλάει εξ ονόματος των πιο αδύνατων. Των παιδιών που ωριμάζουν πρόωρα μέσα στην αποκτήνωση της δήθεν οικογενειακής ευταξίας. Για γυναίκες που υφίστανται λογής βασανισμούς από τους μέθυσους και κυριαρχικούς άντρες τους. Για σαλούς που δεν έχουν θέση στην κοινωνία των «κανονικών». Δύσκολα θα βρει κανείς κεντρικό ήρωα που να είναι άντρας και πάνω του να μπορεί να στηριχθεί μια ιστορία. Τις περισσότερες φορές οι άντρες της οικογένειας είτε έχουν εγκαταλείψει τον οικογενειακό βίο προς άγραν άλλης γυναίκας είτε έχουν την όψη απειλητικής σκιάς που πρόκειται να εισβάλει στο σπίτι και να το μακελέψει. Αρκετές φορές –απλώς– δεν χωρούν μέσα στις ιστορίες. Τα επίχειρα, όμως, των πράξεών τους είναι εμφανή.

Η κυριαρχία του ενός πάνω στον άλλον ακολουθεί το νόμο της ζούγκλας: ο ισχυρότερος επιβάλλει τη δύναμή του στον πιο αδύναμο της οικογένειας. Ο άντρας στη γυναίκα, η γυναίκα στα παιδιά της, τα πιο δυνατά παιδιά στα πιο καχεκτικά. 

Ampuero 02

Η Μαρία Φερνάντα Αμπουέρο γεννήθηκε το 1976 στο Εκουαδόρ [Ισημερινός] και είναι συγγραφέας και δημοσιογράφος. Μέχρι σήμερα έχει γράψει 3 βιβλία, ενώ άρθρα της έχουν φιλοξενήσει πολλές εφημερίδες και σάιτ. Και τα 3 βιβλία της έχουν λάβει βραβεία σε ισπανόφωνες χώρες και έχουν μεταφραστεί στα αγγλικά, ιταλικά, πορτογαλικά και τώρα και στα ελληνικά. Η Αμπουέρο ζει στην Ισπανία και το Μεξικό.

Ο τίτλος της συλλογής είναι δάνειο από την υπόθεση του πρώτου διηγήματος Δημοπρασία όπου ένα κορίτσι είναι δέσμιο μιας παράνομης ομάδας εκβιαστών και εμπόρων λευκής σαρκός, οι οποίοι στήνουν δημοπρασίες πουλώντας ανθρώπους. Αυτό το κορίτσι κάπου ακούει κόκορες στην περιοχή και θυμάται τον πατέρα της που έστηνε παράνομες κοκορομαχίες. Ναι, μ’ αυτόν τον σκληρό τρόπο ξεκινάει η συλλογή. Είναι η κεντρική θύρα που όταν την διαβείς δεν έχει γυρισμό. 

Ακολουθούν κι άλλα, ιδιαιτέρως σκληρά, διηγήματα. Έρωτες αιμομικτικοί, ανθρωποφαγικοί (σχεδόν κανιβαλιστικοί), μια σωματικότητα τραυματισμένη και χτυπημένη με άλογη βία, ένας διαρκής πνιγμός όλων των καλών συναισθημάτων, μια εσωτερική δυστοπία από την οποία οι ήρωες –αυτοί οι αναγκεμένοι ήρωες– δεν μπορούν να διαφύγουν. Αυτός είναι ο καμβάς. Καμία ωραιοποίηση, κανένα στρογγύλεμα. Σαν να βλέπεις από κοντά έναν πίνακα του Μπέικον.

Έρωτες αιμομικτικοί, ανθρωποφαγικοί (σχεδόν κανιβαλιστικοί), μια σωματικότητα τραυματισμένη και χτυπημένη με άλογη βία, ένας διαρκής πνιγμός όλων των καλών συναισθημάτων, μια εσωτερική δυστοπία από την οποία οι ήρωες –αυτοί οι αναγκεμένοι ήρωες– δεν μπορούν να διαφύγουν. Αυτός είναι ο καμβάς.

Οι ήρωες είναι οι μάρτυρες των δεινών τους που αποφασίζουν να μας τα περιγράψουν άμεσα. Γι’ αυτό και αρκετές ιστορίες είναι γραμμένες σε πρώτο πρόσωπο – δίχως, όμως, να λείπει και η εξωτερική θέαση της κατάστασης. Το διήγημα Πένθος, επί παραδείγματι, έρχεται και σε καρφώνει κατάστηθα, καθώς το διαβάζεις. Ένας αδελφός κακομεταχειρίζεται τη μία αδελφή του, την μετατρέπει σε ρυπαρό «σκεύος» ηδονής, αφού την βιάζει εξακολουθητικά, ενώ η έτερη αδελφή παρακολουθεί το δράμα ελπίζοντας κάποια στιγμή να πάρει εκδίκηση. Όντως, την παίρνει, αλλά το φάντασμα του αδελφού επιστρέφει. Ενδιαφέρον έχει το διήγημα Πάθος όπου η Αμπουέρο χρησιμοποιώντας το δεύτερο πρόσωπο απευθύνεται προς τη Μαρία Μαγδαληνή και μέσω αυτής λαμβάνουμε μια διαφορετική θέαση της σχέσης της με τον Χριστό. Μια θέαση, όμως, αμιγώς γυναικεία και ήκιστα σχετική με την όποια ιερότητα της μεταξύ τους σχέσης. 

Η συλλογή ολοκληρώνεται με ένα διήγημα-ντιμινουέντο, το Άλλη, στο οποίο ακόμη και τα ψώνια που κάνει μια γυναίκα στο σούπερ μάρκετ δηλώνουν με πικρή ειλικρίνεια τη σχέση που έχει με τον άντρα της. Ψωνίζει μόνο όσα εκείνος επιθυμεί κάνοντας ταυτόχρονα σκόντο στις ανάγκες των παιδιών της και της ίδιας. Η μόνη –μικρή, αλλά όχι ανέξοδη– επανάσταση μπρος στην αντρική καταπίεση είναι να αρνηθεί να του πάρει τις αγαπημένες του κονσέρβες σαρδέλα. Ξέροντας πολύ καλά πως αυτή την απόφαση θα την πληρώσει όταν θα επιστρέψει σπίτι. 

Οι εικόνες είναι σκληρές, δεν σε αφήνουν να ξεφύγεις. Δημιουργούν τριγύρω σου έναν κλοιό που σε παρασέρνει στα βάθη.

Ναι, καμία διέξοδος. Ακόμη κι όταν εμφανίζεται αμυδρά κάποια, αντιλαμβάνεσαι ότι έχει κατακτηθεί έπειτα από πολύ πόνο. Έτσι το «κέρδος» είναι ποτισμένο από τη συμφορά, τη μοναξιά, τον εξανδραποδισμό. Στο τέλος μόνο ως θετικό δεν το αντιλαμβάνεσαι.

Ο ρυθμός των διηγημάτων είναι κοφτός, σαν αγγίγματα λεπίδας πάνω σε τρυφερό δέρμα. Οι εικόνες είναι σκληρές, δεν σε αφήνουν να ξεφύγεις. Δημιουργούν τριγύρω σου έναν κλοιό που σε παρασέρνει στα βάθη. Όταν ξαναβγαίνεις στην επιφάνεια αντιλαμβάνεσαι πως πρέπει να πάρεις μια μεγάλη ανάσα για να συνεχίσεις την ανάγνωση. 

Η Ιφιγένεια Ντούμη υπηρετεί μεταφραστικά αυτό το ύφος που άλλοτε μοιάζει να παίρνει έμπνευση από τη Λισπέκτορ (είναι φανερό πως η Αμπουέρο την θαυμάζει) κι άλλοτε από ένα ωμό ρεαλισμό που θυμίζει τις ιστορίες που έφτιαχναν οι νατουραλιστές. Σκληρές, βουτηγμένες στις σκοτεινές περιοχές του ενστίκτου, προορισμένες να προκαλέσουν αναγνωστικούς τριγμούς. Όντως, το καταφέρνουν. 

* Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας. Το καινούργιο του μυθιστόρημα «Μπλε ήλιος» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.


Ampuero exΚοκορομαχία 
ΜΑΡΙΑ ΦΕΡΝΑΝΤΑ ΑΜΠΟΥΕΡΟ
Μτφρ. ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ ΝΤΟΥΜΗ
ΣΚΑΡΙΦΗΜΑ 2021
Σελ. 168, τιμή εκδότη €14,00

Απόσπασμα από το βιβλίο

«Όταν του μικρού αδελφού μου άρχισε να του ανεβαίνει ο πυρετός, τότε άρχισαν όλα. Είχα τόσες μέρες να πάω σχολείο που άρχισα να νιώθω ότι δεν είχα πάει ποτέ, ότι απ’ όταν γεννήθηκα το μόνο που έκανα ήταν να προσέχω τον μικρό. Έμενα σπίτι όσο εκείνη ήταν στη δουλειά και του έδινα ένα κουταλάκι από το ροζ σιρόπι κάθε μια ώρα και από το διάφανο σιρόπι κάθε τέσσερις ώρες.

Εκείνη μου είχε κάνει δώρο ένα ρολόι με μεγάλους αριθμούς στα γενέθλιά μου. 

Το μωρό ήταν πολύ ελαφρούλι. Ηταν σαν να κρατάω τσαλακωμένο χαρτί περιτυλίγματος στα χέρια μου. Δεν γελούσε. Σχεδόν ποτέ δεν άνοιγε τα μάτια.

Ένα βράδυ ένας από τους φίλους της μαμάς μου άνοιξε μια τρύπα στην πόρτα του μπάνιου επειδή δεν άντεχε άλλο να το ακούει να κλαίει.

— Κάντο να σκάσει, της έλεγε της μαμάς μου. Να σκάσει το σκατόπραμα. Βούλωσέ το το τέρας, πουτάνα είσαι, τέρας σου βγήκε, σκότωσέ το». 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ας πούμε πως είμαι εγώ» της Βερόνικα Ράιμο (κριτική) – Mια χιουμοριστική αποδόμηση της αυτομυθοπλασίας

«Ας πούμε πως είμαι εγώ» της Βερόνικα Ράιμο (κριτική) – Mια χιουμοριστική αποδόμηση της αυτομυθοπλασίας

Για το βιβλίο της Βερόνικα Ράιμο [Veronica Raimo] «Ας πούμε πως είμαι εγώ» (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Δώμα). Kεντρική εικόνα: Unsplash.

Γράφει η Φανή Χατζή

Το Ας πούμε πως είμαι εγώ (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδόσεις Δ...

«Απαγορευμένο τετράδιο» της Άλμπα ντε Σέσπεντες (κριτική) – Μια γοητευτική πλην μονοφωνική αφήγηση

«Απαγορευμένο τετράδιο» της Άλμπα ντε Σέσπεντες (κριτική) – Μια γοητευτική πλην μονοφωνική αφήγηση

Για το μυθιστόρημα της Άλμπα ντε Σέσπεντες [Alba De Cespedes] «Απαγορευμένο τετράδιο» (μτφρ. Σταύρος Παπασταύρου, εκδ. Πατάκη).

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Οι σκέψεις δεν υπάρχουν. Υλοποιούνται μόνο κατά την εκφορά τους, προφορικώς ή γραπτώς ...

«Ατίμωση» του Τζον Μάξγουελ Κουτσί (κριτική): Το λογοτεχνικό και ιστορικό ορόσημο της Νότιας Αφρικής

«Ατίμωση» του Τζον Μάξγουελ Κουτσί (κριτική): Το λογοτεχνικό και ιστορικό ορόσημο της Νότιας Αφρικής

Για το μυθιστόρημα του Τζον Μάξγουελ Κουτσί [J.M. Coetzee] «Ατίμωση» (μτφρ. Χριστίνα Σωτηροπούλου, εκδ. Διόπτρα). Κεντρική εικόνα: Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Στις 30 Ιουνίου 1991, έπειτα από 43 χρόνια σκληρού ρατσ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

«Με ιδιαίτερη χαρά υποδεχόμαστε τις εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας και τη διδασκαλία τουλάχιστον δύο ολόκληρων λογοτεχνικών έργων, από τη νέα σχολική χρονιά», σημειώνουν συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι, με αφορμή πρόσφατες εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ.

Επιμέλεια: Book Press...

«Βίος και Πολιτεία»: Η Βίβιαν Στεργίου έρχεται στο Υπόγειο

«Βίος και Πολιτεία»: Η Βίβιαν Στεργίου έρχεται στο Υπόγειο

Στο 47ο επεισόδιο της σειράς συζητήσεων στο Βιβλιοπωλείο της Πολιτείας με ανθρώπους από το χώρο του βιβλίου και της σκέψης, o Κώστας Κατσουλάρης συνομιλεί με τη συγγραφέα και αρθογράφο Βίβιαν Στεργίου. Η συζήτηση θα μεταδοθεί, την Πέμπτη, 18 Ιουλίου, στις 7.00μμ.

Επιμέλεια: Book Press

...
Η Ερνό, ο Ουελμπέκ και οι πρόσφατες γαλλικές εκλογές

Η Ερνό, ο Ουελμπέκ και οι πρόσφατες γαλλικές εκλογές

Ανάμεσα στο έργο και στις πολιτικές αντιλήψεις συχνά... «η σκιά πέφτει». Η Ανί Ερνό και ο Μισέλ Ουελμπέκ, το έργο τους, οι αντιφάσεις τους και οι πρόσφατες γαλλικές εκλογές.

Γράφει ο Παναγιώτης Γούτας

«Η άλλη κόρη»

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

12 ελληνικά + 12 μεταφρασμένα μυθιστορήματα, αστυνομικά και ψυχολογικά θρίλερ, είναι η αναγνωστική μας πρόταση για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο.

Γράφει η Χίλντα Παπαδημητρίου

Όπως φαίνεται και από τον κατάλογο που ακολουθεί με τις επιλογές της Χίλντας...

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Μυθιστορήματα, νουβέλες και διηγήματα από την ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία που κυκλοφόρησαν μέσα στο 2024: καλά βιβλία λογοτεχνίας που μας ανοίγουν ορίζοντες και μας κρατούν συντροφιά στις ημέρες των διακοπών του καλοκαιριού, αλλά και πριν και μετά από αυτές.

Επιλογή–κείμενα...

Αρχιτεκτονική της νέας και της παλιάς Ελλάδας – Πέντε νέες εκδόσεις, πέντε εξαιρετικές προτάσεις

Αρχιτεκτονική της νέας και της παλιάς Ελλάδας – Πέντε νέες εκδόσεις, πέντε εξαιρετικές προτάσεις

Πέντε νέα βιβλία αρχιτεκτονικής για την Αθήνα, για τις εθνικές υποδομές αλλά και για τη συμβολή των Ελλήνων στην αρχιτεκτονική της Σμύρνης. Επίσης, δυο ιδιαίτερα βιβλία, ένα κείμενο του Le Corbusier απευθυνόμενο σε φοιτητές του, και μια μελέτη για το πώς είναι να ζεις σε έναν χώρο έκτακτης ανάγκης.

Γράφει η ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ