Για το βιβλίο του René Descartes «Τα πάθη της ψυχής» (μτφρ. Γιάννης Πρελορέντζος, εκδ. Κριτική).
Του Γιάννη Λειβαδά
Στον περίφημο τόμο του Ντεκάρτ που κυκλοφόρησε το 2017 από τις εκδόσεις Κριτική, εμφανίζεται, μεταξύ άλλων, η φράση, «αντίληψη και βούληση είναι στην πραγματικότητα το ίδιο ακριβώς πράγμα». Η φράση αυτή ήταν εκείνη που με ώθησε στο έργο ενός εκ των κορυφαίων του ευρωπαϊκού ορθολογισμού, όπως ο Ρενέ Ντεκάρτ, ενώ ήμουν ακόμη ένας νεαρός ανεπίγνωστος.
«Τα Πάθη Της Ψυχής» αποτελούν έργο προσδιοριστικό και θεμελιώδες για την κατάρτιση οποιουδήποτε, στο πεδίο της φιλοσοφίας και πιο ειδικά, στον καρτεσιανό λόγο και την καρτεσιανή επιστήμη.
Τα Πάθη Της Ψυχής αποτελούν έργο προσδιοριστικό και θεμελιώδες για την κατάρτιση οποιουδήποτε, στο πεδίο της φιλοσοφίας και πιο ειδικά, στον καρτεσιανό λόγο και την καρτεσιανή επιστήμη. Το έργο αυτό ήταν το τελευταίο που δημοσίευσε ο Ντεκάρτ ενόσω ζούσε και ήταν εκείνο με το οποίο συγκροτήθηκε καταληκτικά η ηθικο-ψυχολογική του θεωρία, η οποία θα υποστήριζε πιο ειδικά την καρτεσιανή ολικότητα.
Η έκδοση είναι άψογη, η μετάφραση, η επιμέλεια και η δόμηση του βιβλίου, είναι εξαιρετικές. Εκτός από τον μεταφραστή Γιάννη Πρελορέντζο, συνυπεύθυνοι της έκδοσης είναι ο Δημήτρης Κοτρογιάννος που ανέλαβε την επιστημονική επιμέλεια, ο Νίκος Καλταμπάνος που ανέλαβε τη γλωσσική επιμέλεια και ο Δημήτρης Ροζάκης ο οποίος έκανε τη μετάφραση του επιμέτρου.
Για το πώς η ελεύθερη βούληση αποτελεί ιστίο του Λόγου. Ο Χέγκελ είχε σημειώσει πως ο Ντεκάρτ υπήρξε ένας ήρωας του στοχασμού, κατά τρόπο διττό. Ο άνθρωπος συνθέτει την αλήθεια σύμφωνα με τις εκδηλώσεις που επινοεί ο λόγος του. Εκείνο που εντυπώνεται στην πορεία της επινόησης μα, κυρίως, εκείνο που δεσμεύει κατόπιν την επινόηση στη δοκιμή που τη γέννησε, είναι ένα μέτρο προσέγγισης της αλήθειας πιο εξειδικευμένο από τη θεώρηση με βάση την οποία προκλήθηκε και επιθέτει μια ακόμη ανάγκη που ταυτοχρόνως ορίζει μία νέα εξάρτηση μέσω της πρόσφατης απεξάρτησης της οποίας το κέλυφος έθρυψε.
Ο Ντεκάρτ προς το τέλος της ζωής του έστρεψε την προσοχή του στα ανθρώπινα συναισθήματα, το συγκεκριμένο έργο αποτελεί αποτέλεσμα της εφαρμογής της ορθολογικής του μεθόδου στην ανάλυση των αιτιών, των ποικιλιών και της σημασίας των συναισθημάτων. Ο Ντεκάρτ έγραψε Τα Πάθη Της Ψυχής στη διάρκεια του χειμώνα του 1645-1646. Ωστόσο, το έργο δεν δημοσιεύθηκε μέχρι λίγο πριν από το θάνατό του το 1650.
Τα Πάθη Της Ψυχής αποτελούν εργαλείο κατανόησης του καρτεσιανού κόσμου και εγχειρίδιο αποτελεσματικής προσέγγισης των δρόμων της νεότερης φιλοσοφίας, είτε βιώνει κανείς το υπερβατικό αίτιο της φιλοσοφικής διεξαγωγής είτε όχι.
* Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΕΙΒΑΔΑΣ είναι ποιητής.
Τελευταίο του βιβλίο, η ποιητική συλλογή «Χάικου 1991-2008» (εκδ. Εκάτη).
Τα πάθη της ψυχής
René Descartes
Μτφρ. Γιάννης Πρελορέντζος
Κριτική 2017
Σελ. 292, τιμή εκδότη €17,00
