Καλλιτεχνική άνοιξη το χειμώνα

Αν μάλιστα τύχει και μένεις βόρεια ή βορειανατολικά τότε για να φτάσεις στη Στέγη θέλεις οπωσδήποτε μία ώρα. Το αντίστροφο συμβαίνει αν μένεις νότια. Το μεγάλο πλεονέκτημα όμως του Μεγάρου έναντι της Στέγης είναι αναμφισβήτητα το Μετρό. Όπως και να έχει, η Αττική -δεν μιλάω πια για Αθήνα- μπορεί να υπερηφανεύεται για τους δύο εξαιρετικά ελκυστικούς πόλους πολιτισμού που διαθέτει.

Το εικοσάχρονο πλέον Μέγαρο στην Βασιλίσσης Σοφίας και τη δίχρονη Στέγη στην Συγγρού. Κοινά χαρακτηριστικά τους: Η απόλυτη προσήλωση στην υψηλής θερμοκρασίας και στάθμης ποιότητα. Ο σεβασμός στο κοινό. Ο πολύπλευρος εκπολιτιστικός και παιδευτικός τους χαρακτήρας. Ο εξαιρετικός σχεδιασμός και προγραμματισμός. Η λειτουργικότητα των χώρων και ο επαγγελματισμός όσων εργάζονται σε αυτούς. Αποτελεί αναμφισβήτητο γεγονός ότι η εικοσαετής παρουσία του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών έχει αλλάξει τα έως το 1991 πολιτιστικά δεδομένα της πρωτεύουσας -ίσως και της χώρας- κυρίως στον τομέα της κλασικής μουσικής, της όπερας, του κλασικού μπαλέτου και του σύγχρονου χορού αλλά και άλλων μουσικών ειδών, όπως η τζαζ, η σύγχρονη μουσική, ο αυτοσχεδιασμός, η ελληνική παραδοσιακή μουσική, η ελληνική έντεχνη μουσική, και επιπροσθέτως στις εικαστικές τέχνες με εκθέσεις σπουδαίων εικαστικών.

Οι πολυποίκιλες και πολύπλευρες εκδηλώσεις-συζητήσεις πάνω σε καίρια ζητήματα του καιρού μας, στο πλαίσιο του MEGARON PLUS, ήρθαν, τα τελευταία χρόνια, να προσδώσουν μια σφαιρικότερη πολιτιστική διάσταση στην παρουσία του Μεγάρου. Ωστόσο ο βασικός κορμός, η κεντρική οπτική παραμένει όπως την χάραξε ο εμπνευστής του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών, ο Χρήστος Λαμπράκης. Δηλαδή η κλασική μουσική. Αυτό φαίνεται σε κάθε ετήσιο πρόγραμμα του Μεγάρου, μη εξαιρουμένου της φετινής σεζόν. Έτσι, στο πάντα συνεπές κλασικό Μέγαρο, οι φαν –και είναι πλέον πολλοί, πάσης ηλικίας– της κλασικής μουσικής μπορούν να απολαύσουν τις συναυλίες τεσσάρων συμφωνικών ορχηστρών διεθνούς ακτινοβολίας και αξίας τις οποίες διευθύνουν κορυφαίοι μαέστροι.

Την αυλαία σηκώνει η Φιλαρμονική Ορχήστρα της Πετρούπολης στις 22, 23 και 24 Νοεμβρίου. Διευθύνουν ο γνώριμός μας Γιούρι Τερμικάνοφ και ο Νικολάι Αλεξέγιεφ. Στις 15 Δεκεμβρίου έρχεται η περίφημη Philarmonia Orchestra υπό τη διεύθυνση του Lorin Maazel. Ο Φεβρουάριος, 25 και 26, ανήκει στην Orchestre National de France την οποία διευθύνει ένας σερ. Ο sir Collin Davis, επίσης γνώριμός μας από παλαιότερες εμφανίσεις του. Το συναυλιακό μέρος του Μεγάρου θα ολοκληρωθεί τον Απρίλιο, στις 2, με την Φιλαρμονική Ορχήστρα του Ισραήλ και τον σπουδαίο μαέστρο Zubin Mehta στο πόντιουμ.

Έτος Βέρντι το 2013 και στο Μέγαρο θα ακούσουμε και θα δούμε δύο από τις πιο δημοφιλείς όπερες του πιο λαϊκού συνθέτη όπερας – ο Βέρντι θεωρείται κάτι σαν ποπ σταρ της εποχής του. Τους «Σικελικούς Εσπερινούς», που έχει χαρακτηριστεί από τους ειδήμονες ως το αριστούργημα του Βέρντι, σε σκηνοθεσία Ρενάτο Τζανέλλα και μουσική διεύθυνση Μύρωνα Μιχαηλίδη. Μια συμπαραγωγή Μεγάρου και Εθνικής Λυρικής Σκηνής.

Τον περίφημο –και αγαπημένο μου– «Nabuko», σε συναυλιακή μορφή όμως, σε συνεργασία με την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών –η οποία τελευταία έχει εξαιρετικά βελτιωθεί– υπό τη διεύθυνση του ταλαντούχου μαέστρου Γιώργου Πέτρου. Η τρίτη όπερα είναι αποκλειστικά παραγωγή του Μεγάρου και ανήκει σ’αυτές που δεν παίζονται συχνά. Όμως μας κλείνει το μάτι. «Αlessandro» του Χαίντελ. Ο μεγάλος Γερμανός συνθέτης εμπνέεται από τον Μέγα Αλέξανδρο αλλά τον πλάθει όπως θέλει εκείνος – άλλωστε δεν είναι ο πρώτος, προϋπήρξαν αυτού οι Πέρσες ποιητές Νιζαμί και Φιρντουσί. Ο Αλεσσάντρο λοιπόν του Χαίντελ δρα στις Ινδίες όπου συμβαίνουν μαγικά πράγματα. Η χορογραφία είναι της κορυφαίας Αμερικανίδας χορογράφου Λουσίντα Τσάιλντς. 

Να σημειώσω ότι εκτός από όπερα φέτος το Μέγαρο πρόσφερε και οπερέτα. Και μάλιστα την εμβληματική του Θεόφραστου Σακελλαρίδη «Ο βαφτιστικός» [έτος 1918] σε μια εξαιρετική παράσταση σκηνοθετημένη από τον Βασίλη Παπαβασιλείου.

Κλασικό Μέγαρο χωρίς χορό δεν νοείται. Δύο μεγάλα χορευτικά σχήματα που τα έχουμε ξαναδεί και πολύ χαιρόμαστε που θα τα ξαναδούμε. Το Μπαλέτο της Όπερας της Λυών με το έργο του Γίρζι Κύλιαν One of a kind το Νοέμβριο και το Μπαλέτο του Μπαρίς Άιφμαν –όσοι/ες είδαμε την περσινή Άννα Καρένινα είμαστε ακόμη μαγεμένοι/ες- με το έργο Rodin σε χορογραφία του ίδιου του Άιφμαν. 

Από θέατρο μένω στον αιρετικό Βέλγο εικαστικό, περφόμερ, σκηνοθέτη, χορογράφο και συγγραφέα [sic] Γιαν Φαμπρ και τις δυο παραστάσεις του. Η πρώτη με τίτλο Η δύναμη της θεατρικής τρέλας –μια παράσταση διάρκειας 4 ωρών και 20 λεπτών–, έργο για πέντε γυναίκες και δέκα άντρες κι έναν λυρικό τραγουδιστή όπου αναμειγνύονται ετερόκλητα στοιχεία. Η δεύτερη, διάρκειας… οκτώ ωρών με τίτλο Αυτό είναι θέατρο όπως θα ελπίζαμε και όπως θα περιμέναμε να είναι. Τον Νοέμβριο.

Πρωτοπορία και αυτοσχεδιασμός στη Στέγη 

Στην άλλη όχθη πολιτισμού της Αττικής, στην Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών στην Συγγρού, η πρωτοπορία και ο πειραματισμός καλά κρατεί ενώ η τζαζ και ο αυτοσχεδιασμός κυριαρχούν.

Blitz Theatre Group, η πλέον αναγνωρισμένη ελληνική ομάδα devise theatre της νεότερης γενιάς παρουσιάζει την παράσταση «Late night», σκηνοθετώντας ένα πάρτι για το τέλος της εποχής μας. [Νοέμβριος].

O Bill Frisell και η ταινία του Bill Morrison «Η μεγάλη πλημμύρα». Ο σπουδαίος Αμερικανός σκηνοθέτης και συνθέτης ερμηνεύει «ζωντανά» επί σκηνής την μουσική επένδυση της ταινίας του Morrison η οποία αναφέρεται στην μεγαλύτερη φυσική καταστροφή στην ιστορία των ΗΠΑ, την υπερχείλιση στο Δέλτα του Μισισιπή, το 1927 και θα προβάλλεται ταυτόχρονα. [Νοέμβριος].

Μεγάλο αφιέρωμα στον μεγάλο Καναδό μουσικό Glen Gould, έναν από τους δημοφιλέστερους πιανίστες του 20ου αιώνα. Το διήμερο αφιέρωμα περιλαμβάνει την προβολή ντοκιμαντέρ για τη ζωή του Καναδού μουσικού, μια συναυλία και την παρουσίαση του βιβλίου «Γκλεν Γκουλντ Σκέψεις για τη μουσική» [εκδ. Νεφέλη]. Μετά την προβολή της ταινίας θα ακολουθήσει συζήτηση για τη σύνθετη σχέση του Γκουλντ με τις διαδικασίες της συναυλίας και της ηχογράφησης. [Νοέμβριος].

Ένα multimedia θεατρικό όνειρο για τον χρόνο παρουσιάζει ο νοτιοαφρικανός σκηνοθέτης και εικαστικός William Kentridge με τίτλο “Refuse the hour”. [Νοέμβριος].

Άλλο ένα αφιέρωμα. Στον ευρηματικό κημπορντίστα John Cage με αφορμή τα 100 χρόνια από τη γέννησή του και είκοσι από το θάνατό του. Ένα αφιέρωμα για όλα τα πληκτροφόρα για τα οποία έγραψε μουσική ο σπουδαίος αυτός πειραματιστής. [Νοέμβριος].

Η πρωτοποριακή φλαμανδική ομάδα tg STAN επανέρχεται με τους «Παραθεριστές» του Γκόρκυ, το πιο «τσεχωφικό» έργο του Ρώσου συγγραφέα. [Νοέμβριος-Δεκέμβριος].

Desh στη βεγγαλική γλώσσα σημαίνει πατρίδα. Στο νέο του έργο ο φημισμένος Βρετανός χορευτής και χορογράφος, με καταγωγή από το Μπανγκλαντές, Akram Khan αποτολμά ένα παραμυθένιο ταξίδι αναζήτησης της πατρογονικής γης καθώς και της ταυτότητάς του. [Δεκέμβριος].

Έλληνες και σκανδιναβοί μουσικοί της τζαζ «συνομιλούν» στο 2ο Πανόραμα ελληνικής τζαζ 7-9 Δεκεμβρίου. Ο αυτοσχεδιασμός ενώνει τον Βορρά με τον Νότο. [Ευτυχώς!].

«Κρίμα που είναι πόρνη». Το αιρετικό και πέραν των ορίων της εποχής του τολμηρό θεατρικό έργο του John Ford –έτος συγγραφής 1633- παρουσιάζεται από την πρωτοποριακή βρετανική θεατρική ομάδα Declan Donnellan Cheek by Jowl [sic]. Κλίμα pulp fiction με πολύ ντίσκο και ποπ μουσική και όποιος αντέξει. [Δεκέμβριος].

Brecht… uber alles για την εποχή μας! Ό,τι πρέπει λοιπόν «Ο καλός άνθρωπος του Σε-Τσουάν» [ακόμη θυμάμαι την συγκλονιστική παράσταση της Άννας Κοκκίνου] που σκηνοθετεί η Κατερίνα Ευαγγελάτου, η ταλαντούχα θυγατέρα του, εκ των στυλοβατών του θεάτρου μας, Σπύρου Ευαγγελάτου.

Το μπρεχτικόν ερώτημα είναι: Πόσο καλός μπορεί να είναι κανείς όταν όλα γύρω του είναι τόσο ακριβά και απλησίαστα για τους πολλούς; Απλοϊκό αλλά εξαιρετικά ουσιαστικό και… επίκαιρο. Με μια πλειάδα εξαιρετικών ηθοποιών της νεότερης γενιάς. Σεν Τε η Στεφανία Γουλιώτη. [Φεβρουάριος]. 

Να μην ξεχάσω και τις κλασικές νότες της Στέγης που της χαρίζει [κυριολεκτικά] η ορχήστρα της Καμεράτα με όργανα εποχής υπό τη διεύθυνση του Γιώργου Πέτρου.