Διαβάζοντας με τον Οδυσσέα Ιωάννου

/Ποιο βιβλίο διαβάζετε αυτό τον καιρό;
Το Φαράγγι της Ιωάννας Καρυστιάνη.
/Πώς ήρθε στα χέρια σας;
Είχε την καλοσύνη να μου το χαρίσει η ίδια.
/Γενικά, πώς επιλέγετε βιβλία;
Φαντάζομαι, όπως οι περισσότεροι. Έχω αναπτύξει με τα χρόνια κάποια σχέση με την γραφή πολλών συγγραφέων και περιμένω την επόμενη δουλειά τους. Αφήνω πάντα χώρο στο καινούργιο και στην έκπληξη, δεν έχω κάποιον κλειστό κατάλογο αγαπημένων συγγραφέων, και πολλές φορές συμπληρώνω τα διαβάσματα μεγάλων συγγραφέων του παρελθόντος.
/Έχετε βιβλίο στην τσάντα σας;
Όχι.
/Διαβάζετε στο Μετρό, σε καφέ ή σε άλλους εξωτερικούς χώρους;
Δεν διαβάζω όπως και δεν ακούω ποτέ μουσική –εννοώ από κάποια φορητή συσκευή– σε δημόσιους χώρους, και γενικά έξω από το σπίτι.
/Σε ποια στάση σας αρέσει να διαβάζετε;
Καναπέ και γραφείο.
/Αφού τα διαβάσετε, φυλάτε τα βιβλία σας και τα μεταφέρετε από σπίτι σε σπίτι όταν μετακομίζετε;
Βέβαια τα παίρνω μαζί μου, αλλά μία μετακόμιση είναι πάντα και μια ευκαιρία να ξαναδείς τα βιβλία σου και να πάρεις την απόφαση πως κάποια δεν τα χρειάζεσαι.
/Πόσο οργανωμένη είναι η βιβλιοθήκη σας; Μπορείτε να βρείτε ένα βιβλίο άμα το ψάχνετε;
Ένα 70%, ναι. Γνωρίζω κατά προσέγγιση τη θέση τους. Η βιβλιοθήκη μου είναι σε ελαφρώς χειρότερη –ως προς την οργάνωση– θέση από ό,τι η δισκοθήκη μου, αλλά αυτό είναι λογικό καθότι λόγω της καθημερινής εκπομπής στο ραδιόφωνο, έπρεπε να γνωρίζω ακριβώς που είχα το κάθε cd.
/Προσέχετε τα βιβλία σας ή τα τσακίζετε, τα υπογραμμίζετε και σημειώνετε επάνω σ’ αυτά;
Δεν τα τσακίζω, δεν τα μουτζουρώνω, δεν τα σημειώνω, γενικά δεν τους κάνω ό,τι δεν θα ήθελα να μου κάνουν...
/Έχει τύχει ποτέ να «κολλήσετε» με βιβλίο; Τι συνέβη;
Αστειεύεστε! Πάρα πολλές φορές. Είναι όταν νιώθεις πως πέρα από απόλαυση, σου λύνει κατα ριπάς μια σειρά από αινίγματα και ερωτήματα. Σου ανοίγει καινούργια και σε βοηθάει να μάθεις να τα λύνεις μόνος σου. Γενικά σε πιάνει από τα μούτρα και δεν σε αφήνει αν δεν σε κάνει άλλον. Έστω για λίγο.
/Αφήνετε στη μέση βιβλία που σας κάνουν να βαριέστε; Πόσο συχνά;
Παλιότερα όχι. Έδινα στο βιβλίο την ευκαιρία να με κερδίσει έστω στην τελευταία του σελίδα. Το θεωρούσα ήττα να το παρατήσω. Τώρα έχω γίνει λιγότερο ευαίσθητος...
/Έχει τύχει να σας συναρπάσει, μετά από χρόνια, βιβλίο που στην πρώτη ανάγνωση σας είχε απογοητεύσει;
Όχι, δεν θυμάμαι να έχει συμβεί κάτι τέτοιο. Γενικά δεν επιστρέφω.
/Έχετε πετάξει ποτέ βιβλίο σε άνθρωπο από τα νεύρα σας;
Δεν έχω πετάξει ποτέ τίποτα σε άνθρωπο. Ή για να είμαι πιο ακριβής, φροντίζω να μην τον πετυχαίνω. Να πηγαίνουν όλα στον τοίχο.
/Στα σκουπίδια;
Ναι, στην τελευταία μετακόμιση, πέταξα αρκετά cd και βιβλία. Ορισμένα ντρεπόμουν ακόμη και να δωρίσω σε κάποια βιβλιοθήκη.

Η αλήθεια βέβαια είναι πως πολλές φορές [τα βιβλία] λειτουργούν όπως τα τραγούδια αλλά και τα ζώδια. Ακούμε αυτό που θέλουμε να ακούσουμε, αυτό που είμαστε έτοιμοι να ακούσουμε. Υπό αυτήν την έννοια, βρίσκουμε «μηνύματα» επίκαιρα για την ζωή μας, σε βιβλία που δεν έχουν καμμία σχέση με αυτό που νομίζουμε. Πάντα όμως θεωρώ πως το δίκιο το έχει ο αναγνώστης –ή ο ακροατής– και όχι η πρόθεση του δημιουργού. Αν αυτό κατάλαβες, τότε αυτό ισχύει.

/Κάνετε δώρο βιβλία;
Πολύ συχνά. Βιβλία και κόκκινο κρασί. Είναι τα δώρα που θέλω κι εγώ. Α, και t-shirt.
/Θα συμμετείχατε ποτέ σε Λέσχη Ανάγνωσης;
Δεν νομίζω, αν και δεν το έχω επιχειρήσει για να ξέρω αν θα μου άρεσε ή όχι. Όμως μάλλον δεν θα με γοήτευε η τόση συζήτηση και η ομαδική ανάλυση ενός βιβλίου. Δεν κουβεντιάζονται όλα.
/Σας έχει συμβεί να δανείσετε αγαπημένο βιβλίο και να μην σας επιστραφεί;
Έχει συμβεί να έχει καθυστερήσει πολύ. Ένιωθα πώς κάποιος λείπει από το σπίτι. Τώρα όχι πια. Δεν δένομαι τόσο.
/Ποιο ήταν το αγαπημένο σας βιβλίο όταν ήσασταν παιδί;
Νομίζω πως αγάπησα τα βιβλία από το πώς μύριζαν οι σελίδες στο Ένα παιδί μετράει τ΄άστρα του Λουντέμη. Ήταν το πρώτο εξωσχολικό βιβλίο που διάβασα, ακόμη το έχω και ακόμη το μυρίζω.
/Το έχετε ξαναδιαβάσει έκτοτε;
Ναι, πριν χρόνια, ξαναδιάβασα ορισμένες σελίδες του. Ήταν η τέλεια ψυχανάλυση.
/Μέσα σε ποια ιστορία που έχετε διαβάσει θα θέλατε να ζείτε;
Γενικώς δεν φαντασιώνομαι ούτε άλλες ζωές ούτε άλλες εποχές. Ε, τώρα βέβαια αν υπάρχει μια ιστορία όπου ο ήρωας, αγάπησε, αγαπήθηκε, έκανε πολλά παιδιά, πολύ sex, δημιούργησε, έγραψε μεγάλα τραγούδια ή μεγάλα μυθιστορήματα, πάλεψε, αντιστάθηκε, έπαιξε μπάλα στην Μπαρτσελόνα και στην Λίβερπουλ, βοήθησε ανθρώπους, νοιάστηκε, νίκησε, έχασε, δεν κήδεψε ποτέ δικό του άνθρωπο, και πέθανε ευτυχισμένος στον ύπνο του σε βαθιά γεράματα, θα το συζητούσα...
/Με ποιον ή ποια συγγραφέα θα θέλατε να δειπνήσετε;
Παρά την επαγγελματική μου σχέση με την μουσική και το τραγούδι, θεωρώ πως το μυθιστόρημα είναι «Η τέχνη των τεχνών». Μέσα από το μυθιστόρημα έφτιαξα μεγάλο μέρος του σχήματός μου. Αν έπρεπε να επιλέξω σε μία άλλη ζωή για το ποιος θα ήθελα να ξαναγεννηθώ, θα ήθελα ο Ντοστογιέφσκι και όχι ο Μότσαρτ. Άρα, φαγάκι με τον Φιοντόρ.
/Λένε ότι ορισμένα βιβλία «μας βρίσκουν» σχεδόν μαγικά τη στιγμή που τα χρειαζόμαστε. Είχατε ποτέ τέτοια εμπειρία;
Πάντα τα χριεαζόμαστε. Η αλήθεια βέβαια είναι πως πολλές φορές λειτουργούν όπως τα τραγούδια αλλά και τα ζώδια. Ακούμε αυτό που θέλουμε να ακούσουμε, αυτό που είμαστε έτοιμοι να ακούσουμε. Υπό αυτήν την έννοια, βρίσκουμε «μηνύματα» επίκαιρα για την ζωή μας, σε βιβλία που δεν έχουν καμμία σχέση με αυτό που νομίζουμε. Πάντα όμως θεωρώ πως το δίκιο το έχει ο αναγνώστης –ή ο ακροατής– και όχι η πρόθεση του δημιουργού. Αν αυτό κατάλαβες, τότε αυτό ισχύει.
/Για ποιο βιβλίο θα λέγατε: αυτό το βιβλίο μου άλλαξε τη ζωή;
Μεγάλη κουβέντα. Τίποτα από όλα αυτά δεν μας αλλάζει ουσιαστικά την ζωή. Είναι απλά ένα γοητευτικό σχήμα λόγου. Όμως το ρίγος που ένιωσα όταν πρωτοδιάβασα Ντοστογιέφκι, Καμύ και Κάφκα, δεν πρόκειται να το ξεχάσω.
/Ποιο βιβλίο προτείνετε ενθέρμως αυτή την εποχή;
Είναι κάπως παράδοξο αυτό που θα πώ. Ενώ για κάποιον λόγο που δεν μπορώ να εξηγήσω επαρκώς και πειστικώς δεν θεωρώ μεγάλο συγγραφέα τον Μουρακάμι, δεν χάνω κανένα βιβλίο του γιατί πάντα με εκπλήσσει η ιστορία που έχει σκαρφιστεί. Το 1Q84 –όπως και το Κουρδιστό πουλί– είναι μια ιστορία εκπληκτικής πλοκής που με καθήλωσε.
/Ποιος είναι για σας ο ορισμός του καλού βιβλίου;
Ο ίδιος που είναι στις ταινίες, στο θέατρο, στα τραγούδια. Μόλις τελειώσει να έχεις χάσει την ισορροπία σου. Να ψιλοπαραπατάς και για λίγη ώρα να έχεις απώλεια συνείδησης για το πού βρίκεσαι και τι δουλειά έχεις εκεί.

Info
Ο Οδυσσέας Ιωάννου είναι ραδιοφωνικός παραγωγός και στιχουργός. Μόλις κυκλοφόρησε το βιβλίο του Το νερό να γίνεις. Λόγια επί προσωπικού (εκδ. Πατάκη), ενώ σε λίγες μέρες θα βρίσκεται στα δισκοπωλεία και ο νέος δίσκος της Γιώτας Νέγκα "Τελευταίος εαυτός", σε μουσική Θέμη Καραμουρατίδη και στίχους του Οδυσσέα Ιωάννου.