Διαβάζοντας με την Κατερίνα Κυρμιζή

/Ποιο βιβλίο διαβάζετε αυτό τον καιρό;
Τα Αποσπάσματα ερωτικού λόγου του Ρολάν Μπαρτ. Είναι ένα κώδικας για τον ερωτικό λόγο, τον υφασμένο από πόθο, φαντασιώσεις και απελπισία.
/Πώς ήρθε στα χέρια σας;
Έκανα αλλαγή σε ένα δώρο. Έδωσα πίσω ένα αστυνομικό μυθιστόρημα, είδος που αποφεύγω.
/Γενικά, πώς επιλέγετε βιβλία;
Με το ένστικτο, με τη μυρωδιά, με την αφή και με λίγες γνώσεις δανεικές από έντυπα, συντρόφους και φίλους. Παλιότερα είχα στο πορτοφόλι μου λίστες για να καλύψω τα βασικά. Πήγαινα κάθε Τετάρτη, θυμάμαι, στο βιβλιοπωλείο της Εστίας και προσπαθούσα να αγοράσω κάτι από τη λίστες μου. Ξέρεις, έχω στερηθεί γεύματα και έχω περπατήσει χιλιόμετρα για να εξοικονομήσω χρήματα για τα βιβλία της Τετάρτης.
/Έχετε βιβλίο στην τσάντα σας;
Πάντα!
/Διαβάζετε στο Μετρό, σε καφέ ή σε άλλους εξωτερικούς χώρους;
Αλίμονο! Δεν αφήνω λεπτό να πάει χαμένο.
/Σε ποια στάση σας αρέσει να διαβάζετε;
Εξαρτάται από το ανάγνωσμα. Αν είναι ανάλαφρο ξαπλωμένη. Αν είναι ενδιαφέρον και χρίζει σημειώσεων, στο γραφείο. Αν είναι καταπληκτικό δεν έχει καμιά σημασία πού, παντού!
/Αφού τα διαβάσετε, φυλάτε τα βιβλία σας και τα μεταφέρετε από σπίτι σε σπίτι όταν μετακομίζετε;
Τα βιβλία και η κιθάρα είναι κομμάτι της ταυτότητάς μου, πάμε παντού μαζί.
/Πόσο οργανωμένη είναι η βιβλιοθήκη σας; Μπορείτε να βρείτε ένα βιβλίο άμα το ψάχνετε;
Δεν είναι οργανωμένη επειδή την σκαλίζω συνέχεια αλλά βρίσκω αυτό που ψάχνω. Αν δεν το βρω άμεσα σημαίνει ότι πρέπει να βρω κάποιο άλλο βιβλίο για το θέμα που με απασχολεί.
/Προσέχετε τα βιβλία σας ή τα τσακίζετε, τα υπογραμμίζετε και σημειώνετε επάνω σ' αυτά;
Τα βιβλία μου είπαμε... είναι τα βιβλία μου. Αφήνω το χνάρι μου πάνω τους. Συνήθως υπογραμμίζω ό,τι όμορφο σε ύφος ή σε νόημα βρω, σημειώνω τι σημαίνουν οι άγνωστες λέξεις, κάποιες φορές καταγράφω δικούς μου συνειρμούς, ερωτήματα και απόπειρες στίχων. Τρέμω όταν τα δανείζω!
/Έχει τύχει ποτέ να «κολλήσετε» με βιβλίο; Τι συνέβη;
Είμαι κολλημένη εδώ και χρόνια με το Χρησμολόγιο και τέχνη της φρόνησης του Baltasar Gracian. Δε λέω, καλές είναι οι ιστορίες αλλά δεν παύουν να είναι ιστορίες, όσο καλογραμμένες ή ενδιαφέρουσες κι αν είναι. Εμένα με τρώει η ανάγκη μιας αποκαλυπτικής γνώσης. Έτσι κάθε φορά που δεν ξέρω πώς να σκεφτώ ανοίγω τυχαία το Χρησμολόγιο και σχεδόν πάντα βρίσκω ένα αποκούμπι σοφίας.
/Αφήνετε στη μέση βιβλία που σας κάνουν να βαριέστε; Πόσο συχνά;
Πολύ συχνά, μα πάντα μ' ενοχή. Νιώθω σαν να παίζεται μια θεατρική παράσταση αποκλειστικά για χάρη μου κι εγώ σηκώνομαι και φεύγω χωρίς να δίνω μία. Προσπαθώ να τα τελειώνω ακόμα κι αν χρειαστεί να περάσουν χρόνια! Έχω κι εγώ τα χρέη μου... Να, τώρα βλέπω μερικά ημιτελή στη βιβλιοθήκη με πρώτο και καλύτερο τον Οδυσσέα του Τζόυς. Πέντε φορές δοκίμασα. Και τις πέντε τζίφος. Έχουμε βάλει στοίχημα με ένα φιλικό ζευγάρι ποιος θα το διαβάσει πρώτος πριν τα τινάξουμε.
/Έχει τύχει να σας συναρπάσει, μετά από χρόνια, βιβλίο που στην πρώτη ανάγνωση σας είχε απογοητεύσει;
Υπάρχουν βιβλία που τα διαβάζεις μόνο μια φορά. Υπάρχουν όμως κι εκείνα που όσες φορές και να τα πιάσεις δεν τα εξαντλείς. Από την αρχή, με μια αχαρτογράφητη γνώση μέσα μου διαχωρίζω την ήρα από το σιτάρι κι έτσι δεν διαβάζω δεύτερη φορά βιβλίο που δεν έχω ανάγκη να το διαβάσω και τρίτη.

Η λογοτεχνία, η τέχνη γενικότερα, είναι σαν τη θάλασσα. Οι άνθρωποι σαν τα βράχια. Η θάλασσα δεν αλλάζει δραστικά, μια κι έξω το βράχο. Τον γλείφει, τον σμιλεύει, τον διαβρώνει σε ράθυμο τέμπο. Ξέρεις πόσα εκατομμύρια χρόνια χρειάζεται για να γίνει ένα βότσαλο; Οι περισσότεροι άνθρωποι συνήθως είναι βράχια θεριά, ανεπίδεκτοι μαθήσεως. Αλατίζονται αρκετά στην επιφάνεια για να είναι νόστιμοι στις συναναστροφές μα δεν αλλάζουν οργανικά ούτε ένα χιλιοστό.

/Έχετε πετάξει ποτέ βιβλίο σε άνθρωπο από τα νεύρα σας;
Όχι! Πετάω ποτήρια. Κάνουν πιο πολύ εφέ, είναι πιο επικίνδυνα.
/Στα σκουπίδια;
Αμαρτία! Όσα δεν μ' ενδιαφέρουν τα χαρίζω.
/Κάνετε δώρο βιβλία;
Σχεδόν αποκλειστικά.
/Θα συμμετείχατε ποτέ σε Λέσχη Ανάγνωσης;
Μάλλον όχι. Τα πολλά λόγια είναι φτώχεια.
/Σας έχει συμβεί να δανείσετε αγαπημένο βιβλίο και να μην σας επιστραφεί; 
Ναι! Πολλές φορές και δεν θυμώνω. Το αποδέχομαι σαν μέρος της βιβλιοφιλικής ζωής. Στη θέση του κρατάω ένα άλλο βιβλίο που έχω δανειστεί, για την αρχή της ομοιοστασίας. Πρέπει να επανέλθει η ισορροπία σε ενεργειακό επίπεδο!
/Ποιο ήταν το αγαπημένο σας βιβλίο όταν ήσασταν παιδί;
Όσο περίεργο κι αν ακούγεται ήταν ένα βιβλίο με τα μυστήρια της ερήμου Νάσκα. Αναφέρονταν στις Γραμμές της Νάσκα, μία σειρά αρχαίων γεωγλυφικών στο Περού που καλύπτουν μία έκταση μεγαλύτερη των 500 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Η μαμά μου αγαπούσε ό,τι μυστηριώδες, ανεξήγητο και μεταφυσικό. Είχαμε πολλά τέτοια βιβλία στο σπίτι.
/Το έχετε ξαναδιαβάσει έκτοτε;
Όχι!
/Μέσα σε ποια ιστορία που έχετε διαβάσει θα θέλατε να ζείτε;
Μα, όλες τις ζω! Είμαι drama queen. Έχω ζήσει χίλιες ζωές έως τώρα.
/Με ποιον ή ποια συγγραφέα θα θέλατε να δειπνήσετε;
Με τον Σελίν ή τον Ναμπόκοφ. Θα ήθελα πολύ να τους ρωτήσω πως τα έβγαζαν πέρα με τις αντιφάσεις τους.
/Λένε ότι ορισμένα βιβλία «μας βρίσκουν» σχεδόν μαγικά τη στιγμή που τα χρειαζόμαστε. Είχατε ποτέ τέτοια εμπειρία;
Ξέρεις, τα βιβλία τα αγαπώ και με αγαπούν! Με επιλέγουν όταν τα αγοράζω, όταν τα δανείζομαι, όταν μου τα δωρίζουν. Πάντα διαβάζω το κατάλληλο βιβλίο και το ανακαλύπτω με απορία και θαυμασμό εκ των υστέρων.
/Για ποιο βιβλίο θα λέγατε: αυτό το βιβλίο μου άλλαξε τη ζωή;
Αν τα βιβλία είχαν τέτοια δύναμη θα ήταν απαγορευμένα. Κανένα βιβλίο δεν μπορεί να σου αλλάξει τη ζωή. Πιθανόν όλα εκείνα της αυτοβοήθειας αλλά και πάλι... Η λογοτεχνία, η τέχνη γενικότερα, είναι σαν τη θάλασσα. Οι άνθρωποι σαν τα βράχια. Η θάλασσα δεν αλλάζει δραστικά, μια κι έξω το βράχο. Τον γλείφει, τον σμιλεύει, τον διαβρώνει σε ράθυμο τέμπο. Ξέρεις πόσα εκατομμύρια χρόνια χρειάζεται για να γίνει ένα βότσαλο; Οι περισσότεροι άνθρωποι συνήθως είναι βράχια θεριά, ανεπίδεκτοι μαθήσεως. Αλατίζονται αρκετά στην επιφάνεια για να είναι νόστιμοι στις συναναστροφές μα δεν αλλάζουν οργανικά ούτε ένα χιλιοστό.
/Ποιο βιβλίο προτείνετε ενθέρμως αυτή την εποχή;
Το παρελθόν του Alan Pauls. Ενδιαφέρουσα, σύγχρονη ιστορία, απαράμιλλο λογοτεχνικό ύφος που διαφαίνεται μέσα από την μετάφραση, φιλοσοφικό βάθος και διαύγεια έκφρασης. Εξακόσιες και τρεις σελίδες φέτος σημάδεψαν το καλοκαίρι μου.
/Ποιος είναι για σας ο ορισμός του καλού βιβλίου;
Δεν ξέρω. Είμαι ανίδεη και μικρή για ορισμούς, για αυτά τα συμπαγή και σταθερά πράγματα που μας κάνουν να αισθανόμαστε ασφαλείς. Όλα τα βιβλία καλά είναι από την άποψη ότι είναι μια έκφανση της πραγματικότητας, ακόμα και η πιο ρηχή κι ανούσια. Το ζήτημα δεν είναι οι εκφάνσεις αλλά η ίδια η πραγματικότητα. Διαισθάνομαι πως η καταφυγή στην τέχνη και η ανάγκη για να την εξασκήσεις είναι ένα ακόμη πέπλο άγνοιας, αναφέρομαι στο Χορό των εφτά πέπλων του Τομ Ρόμπινς. Ίσως να είναι το όγδοο, το τελευταίο. Το έβδομο αν θυμάμαι καλά λέει ότι πρέπει ο καθένας να βρει έναν τόπο να ζει χωρίς να καταδεχτεί έτοιμες λύσεις κι απαντήσεις από κανέναν, ότι όλα τα φτιάχνουμε εμείς, ο καθένας ξεχωριστά διαμορφώνει την πραγματικότητά του. Το όγδοο λοιπόν πέπλο, το πιο αραχνούφαντο, το πιο δυσδιάκριτο, ίσως να είναι η πίστη μας ότι η τέχνη έχει κάποια αξία, κάποιο νόημα και μάλιστα χρηστικό. Συχνά ρωτιέμαι αν μπορεί πραγματικά να μας παρηγορήσει ή είναι ακόμα μια αυτάρεσκη πλάνη του συλλογικού ασυνειδήτου. Διαισθάνομαι πως ίσως οφείλουμε να φτάσουμε σε τέτοιο επίπεδο επίγνωσης και καθαρότητας νου ώστε να μην χρειαζόμαστε την τέχνη, τη λογοτεχνία εν προκειμένω, για να συνειδητοποιήσουμε ότι είμαστε οι ίδιοι έργο τέχνης που αποκαλύπτεται στη σιωπή...
Αλλά ίσως κι αυτή η σκέψη να είναι μια ακόμα πλάνη.

Info
Η Κατερίνα Κυρμιζή μαζί με τον Νίκο Γρηγοριάδη παρουσιάζουν τον νέο τους δίσκο Λάρβα, στις 13 & 20 Νοεμβρίου στο Ρότα Art Coffee Community.