Διαβάζοντας με την Αφροδίτη Παναγιωτάκου

/Ποιο βιβλίο διαβάζετε αυτές τις μέρες;
Το God is not great, του Christopher Hitchens και το Γκιάκτου Δημοσθένη Παπαμάρκου.
/Πού το βρήκατε;
Αγόρασα το God is not great. «Ευλογημένη» επιλογή. Ο άθεος Hitchens παραμένει ιδανικός συνομιλητής. Το Γκιάκ μού το χάρισε αγαπημένος φίλος. Δεν ξέρω τι τα συνδέει. Ίσως η φράση «τούτο εστί το αίμα μου». Γκιάκ, σημαίνει «αίμα» στα αρβανίτικα.
/Πώς επιλέγετε ποιο βιβλίο θα διαβάσετε;
Η εμπορική επιτυχία, η ταινία ή το σίριαλ είναι λόγοι για να μη διαβάσω ένα βιβλίο. Η πληροφορία που κουβαλάει ο θόρυβος γύρω από αυτό με κάνουν να αισθάνομαι λες και το έχω διαβάσει πριν δω καν το εξώφυλλο. Συνήθως, νικά η διαίσθηση, που πολύ συχνά δεν βγαίνει σε καλό, ή η λογική του ότι μου αρέσει ο συγγραφέας από άλλα του βιβλία. Αυτό έχει συνήθως μεγαλύτερο ποσοστό επιτυχίας.
/Κάνετε δώρα βιβλία;
Κάθε φορά που χαρίζω ένα βιβλίο είναι λες και βάζω στοίχημα με τον εαυτό μου ως προς τη σχέση που έχω με τον παραλήπτη. Αν θέλω κάτι να του πω, αν έχω καταλάβει τι έχει ανάγκη και τι επιθυμεί, αποδεικνύεται από το κατά πόσο του αρέσει το βιβλίο.
/Διαβάζετε στο Μετρό, σε καφέ ή προτιμάτε την απόλυτη ησυχία;
Όταν με κερδίσει ένα βιβλίο, έχει παντού ησυχία. Εξαφανίζεται ο περίγυρος. Η αλήθεια είναι, όμως, ότι όταν φτάσω στις τελευταίες σελίδες, διαμορφώνω τις ιδανικές συνθήκες αυτοσυγκέντρωσης. Απόλυτη απουσία θέας. Άνθρωποι, ήχοι, ωραία τοπία, οφείλουν να βρίσκονται εκτός οπτικού και ακουστικού πεδίου.
/Σε ποια θέση ή στάση σας αρέσει να διαβάζετε; 
Οι 120 μοίρες είναι οι αγαπημένες μου. Αμβλεία γωνία, πόδια ψηλά, να αιματώνεται ο εγκέφαλος.
/Έχετε βιβλίο στην τσάντα σας;
Όχι, πάντα. Όταν όμως βρίσκομαι σε κατάσταση εμμονική με το ανάγνωσμα, το κουβαλάω για να είμαι ετοιμοπόλεμη στο φανάρι της Καλλιρόης. Έστω για αυτή τη μισή σελίδα που θα προλάβω να διαβάσω πριν το κορνάρισμα από το πίσω αυτοκίνητο.
/Προσέχετε τα βιβλία σας ή τα τσακίζετε; Τα υπογραμμίζετε και σημειώνετε επάνω σ' αυτά;
Τσακίζω τις σελίδες εκείνες στις οποίες θέλω να επιστρέψω μόλις το τελειώσω. Το περίεργο είναι ότι όταν επιστρέφω, δεν εντοπίζω τις περισσότερες φορές τι ήταν εκείνο που με έκανε να τσακίσω αυτή τη σελίδα και όχι μια άλλη.
/Έχετε πετάξει ποτέ βιβλίο σε άνθρωπο από τα νεύρα σας;
Ναι. Συνέβη, όμως, σε στενό οικογενειακό κύκλο.

/ Στα σκουπίδια;
Όχι. Νιώθω ένα είδος ντροπής ακόμη και γι΄αυτά που είναι για πέταμα.
/Αφού τα διαβάσετε τα φυλάτε σε βιβλιοθήκη και τα μεταφέρετε από σπίτι σε σπίτι όταν μετακομίζετε ή δεν σας νοιάζει πια τι θα γίνουν;
Μεταφέρω όσα βιβλία γίνονται αναφορές για τη ζωή μου. Τα υπόλοιπα, τα χαρίζω μαζικά.
/Ορισμένοι δεν αντέχουν να δανείζουν τα βιβλία τους. Εσείς;
Δεν δανείζω. Χαρίζω. Γενικώς. Τα δανεικά και αγύριστα, χαλάνε τις σχέσεις.
/Έχει τύχει ποτέ να «κολλήσετε» με ένα βιβλίο; Τι σας συνέβη;
Αλλοίμονο αν δεν είχε τύχει. Κάθε βιβλίο που διαβάζω, βρίσκεται στα χέρια μου χάρη σε κάποιο προηγούμενο που με έκανε να «κολλήσω». Δεν θυμάμαι τι μου συνέβη. Ίσως επειδή παραήμουν «κολλημένη» με αυτό που διάβαζα.
/Συζητάτε με άλλους για τα βιβλία που διαβάζετε;
Ναι. Κυρίως για να πείσω ανθρώπους που δεν διαβάζουν, να διαβάσουν. Λες και η πώρωση η δική μου μπορεί να γίνει μεταδοτική. Γίνεται, πολλές φορές. Συνήθως, δεν συζητώ για ένα βιβλίο με ανθρώπους που το έχουν ήδη διαβάσει. Σαν να μιλάμε θρησκόληπτοι μεταξύ μας για το μεγαλείο του Θεού. Λίγο βαριέμαι. Μου αρέσει πολύ όμως να ακούω να μιλά κάποιος άλλος για ένα βιβλίο που τον κέρδισε. Να γίνομαι εγώ υποψήφιος πιστός.

Κάθε φορά που χαρίζω ένα βιβλίο, είναι λες και βάζω στοίχημα με τον εαυτό μου ως προς τη σχέση που έχω με τον παραλήπτη. Αν θέλω κάτι να του πω, αν έχω καταλάβει τι έχει ανάγκη και τι επιθυμεί, αποδεικνύεται από το κατά πόσο του αρέσει το βιβλίο.

/Θα συμμετείχατε ποτέ σε Λέσχη Ανάγνωσης, να συζητάτε δηλαδή με άλλους γύρω από βιβλία που σας αφορούν και σας αρέσουν;
Όχι. Με τρομάζει και η ίδια η ιδέα. Αν ήμουν βρετανίδα, λογικά θα έρρεε στο αίμα μου η ιδέα της Λέσχης. Αλλά αυτού του τύπου η ομαδικότητα σκοτώνει το μεγαλείο της προσωπικής σχέσης. Σαν να λέμε ότι όταν το ζευγάρι θέλει κόσμο για να περάσει ωραία, κάτι δεν πάει καλά.
/Ποιο ήταν το αγαπημένο σας βιβλίο όταν ήσασταν παιδί;
Around the world in 80 days. Jane Eyre. Adventures of Huckleberry Finn. Περιπέτεια, χιούμορ, κοινωνικό σχόλιο και δράμα. Από παιδί.
/Θα θέλατε να ζείτε μέσα μια ιστορία που έχετε διαβάσει; Ποια είναι αυτή;
Moby Dick. Αλλά να μην είμαι ο Moby Dick.
/Τι είναι αυτό που συνήθως εκτιμάτε σε ένα βιβλίο;
Η δύναμη του συγγραφέα να κάνει ενδιαφέρουσα την πιο κοινότοπη καθημερινότητα. Να κάνει τις λίγες λέξεις, όχημα με συμπυκνωμένο φορτίο. Να με ακολουθεί δίχως να το συνειδητοποιώ και σε ανύποπτη στιγμή, να γίνεται αναφορά μου.
/Ορισμένοι λένε ότι τα βιβλία μας βρίσκουν τη στιγμή που τα χρειαζόμαστε, αναλόγως τι μας απασχολεί και τι ψάχνουμε. Είχατε ποτέ τέτοια εμπειρία και με ποιο βιβλίο;
Ναι. Με το Underworld του Don DeLillo.
/Ποιος είναι ο αγαπημένος σας χαρακτήρας βιβλίου; Γιατί;
Ο Sherlock Holmes. Το γιατί είναι προφανώς, elementary.
/Με ποιον συγγραφέα θα θέλατε να κάνετε παρέα;
Με τον Στέφαν Τσβάιχ, για να περνάω ωραία. Με την Βιρτζίνια Γουλφ, για να λέμε «τα δικά μας». Βέβαια, τόση παρέα με αυτόχειρες μπορεί να μην έβγαινε σε καλό.
/Έχετε οργανωμένη τη βιβλιοθήκη σας; Μπορείτε να βρείτε ένα βιβλίο άμα το ψάχνετε;
Την οργανώνω βάσει του χρώματος του εξωφύλλου, οπότε τα βρίσκω εύκολα.
/Υπάρχει κάποιο βιβλίο αυτή την εποχή που το προτείνετε συνεχώς σε όλους;
Το Σαν κ' εμένα καμωμένοι: Ο ομοφυλόφιλος Καβάφης και η ποιητική της σεξουαλικότητας. Του Δημήτρη Παπανικολάου.
/Ποιο είναι το βιβλίο που έχετε διαβάσει περισσότερες φορές;
Το τέλος της μικρής μας πόλης, του Δημήτρη Χατζή. Οι ρίζες μου, η πόλη μου, η μητέρα μου.
/Ποιος είναι για σας ο ορισμός του καλού βιβλίου, με μια φράση;
Πιο βαθιά, πιο μακριά.

Info
Η Αφροδίτη Παναγιωτάκου είναι Εκτελεστική Υποδιευθύντρια της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών.