Διαβάζοντας με τη Χρύσα Καψούλη

Ποιο βιβλίο διαβάζετε αυτές τις μέρες;

Διαβάζω αυτές τις μέρες την Κρεουργία του Γιάννη Μαυριτσάκη.

Πώς ήρθε στα χέρια σας;

Το αγόρασα από το βιβλιοπωλείο των εκδόσεων Νεφέλη στην Αθήνα μιας και είδα το ανέβασμα του έργου στο Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου.

Διαβάζετε στο μετρό, σε καφέ ή σε άλλους δημόσιους χώρους;

Δυστυχώς μπορώ να διαβάσω μόνο στον καναπέ μου. Αυτό είναι για μένα η «γωνιά» του διαβάσματος.

Σε ποια στάση σας αρέσει να διαβάζετε;

Σε οποιαδήποτε στάση. Ανάλογα με το είδος του βιβλίου. Αν είναι ένα κείμενο που χρειάζεται σκέψη, τότε σε όρθια στάση.

Ποιο είναι το πρώτο βιβλίο που θυμάστε τον εαυτό σας να διαβάζετε;

Με έχει στιγματίσει η Τζέην Έιρ της Σάρλοτ Μπροντέ που πήρα στα χέρια μου στην ηλικία των δέκα ετών σαν δώρο γενεθλίων. Ήταν ένα βιβλίο που με συγκλόνισε και νομίζω ότι εξαιτίας εκείνου του βιβλίου αγάπησα το διάβασμα.

Πότε κλάψατε τελευταία φορά διαβάζοντας ένα βιβλίο;

Για να είμαι ειλικρινής όταν διάβασα και ανακάλυψα τον κόσμο του Ντοστογιέφσκι. Και πιο συγκεκριμένα τον Παίκτη. Για τον άνθρωπο που είναι δέσμιος των παθών του.

Με έχει στιγματίσει η Τζέην Έιρ της Σάρλοτ Μπροντέ που πήρα στα χέρια μου στην ηλικία των δέκα ετών σαν δώρο γενεθλίων. Ήταν ένα βιβλίο που με συγκλόνισε και νομίζω ότι εξαιτίας εκείνου του βιβλίου αγάπησα το διάβασμα.

Έχει τύχει ποτέ να διαβάσετε το ίδιο βιβλίο δεύτερη φορά;

Πάρα πολλές φορές. Νομίζω ότι διαβάζω βιβλία που είχα ανακαλύψει στην εφηβεία. Μου δημιουργείται η ανάγκη να έρχομαι ξανά σε επαφή με αυτά τα βιβλία για να τα ανακαλύπτω από την αρχή. Προσπαθώντας να συνειδητοποιήσω αν τα έχω κατανοήσει. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι ο Οδυσσέας του Τζέιμς Τζόυς.

Αφήνετε στη μέση (ή και νωρίτερα) βιβλία που σας κάνουν να βαριέστε;

Πάντα. Έχω ξεκινήσει βιβλία και τα έχω παρατήσει, και δικαίως, κάποιες φορές. Μου αρέσει να ανακαλύπτω καινούριους συγγραφείς, για παράδειγμα νέους, οπότε βρίσκομαι σε μια συνεχή αναζήτηση. Ωστόσο, τα βιβλία αυτά προτιμώ να τα δωρίζω σε ανθρώπους που πιστεύω πως θα τα εκτιμήσουν. Νομίζω πως κάθε βιβλίο γράφεται για κάποιο λόγο και στο τέλος πέφτει στα σωστά χέρια.

Τι κάνετε τα βιβλία που έχετε διαβάσει; Αν χρειαστεί να τα ξαναβρείτε, ξέρετε πού βρίσκονται;

Πάντα. Παρόλο που έχω πάρα πολλά, γνωρίζω ακριβώς τη θέση τους. Τα βιβλία που ακόμη δεν έχω προλάβει να διαβάσω ξέρω ότι είναι όλα στοιβαγμένα πάνω στο μπουφέ μου.

Σημειώνετε ή γράφετε πάνω στα βιβλία σας;

Παλιότερα το έκανα. Όταν για παράδειγμα διάβαζα κείμενα βαθύτερου στοχασμού, όπως Μαρξ ή Γκαίτε, πάντοτε σημείωνα γιατί αυτό με βοηθούσε στην κατανόηση της σκέψης. Τα βιβλία μου που είναι «μουτζουρωμένα», είναι κατά βάση τα θεατρικά κείμενα.

Σας έχει συναρπάσει, μετά από χρόνια, βιβλίο που στην πρώτη ανάγνωση σας είχε απογοητεύσει;

Όχι, γιατί όταν με απογοητεύει ένα βιβλίο τότε το εγκαταλείπω. Οπότε δεν μπορεί να με απογοητεύσει. Το βάζω στη βιβλιοθήκη μου και επιχειρώ να το ξαναδιαβάσω μετά από κάποιο διάστημα. Κι αν πάλι δω ότι δεν είναι μέσα στα δικά μου ενδιαφέροντα, το εγκαταλείπω οριστικά και στο τέλος το χαρίζω. Γιατί να με απογοητεύσει ένα βιβλίο αφού μόνο κόσμους ανακαλύπτεις μέσα σε αυτό; Απλά τυχαίνει να μην είναι μέσα στα ενδιαφέροντά μου.

Ισχυριστήκατε ποτέ ότι διαβάσατε ένα βιβλίο που δεν είχατε διαβάσει; 

Δεν ισχυρίστηκα ποτέ κάτι τέτοιο. Δεν φοβάμαι να πω ότι δεν ξέρω κάτι ή ότι δεν έχω διαβάσει κάποιο βιβλίο. Δεν θεωρώ ότι ξέρω τα πάντα ή ότι έχω διαβάσει τα πάντα. Και χαίρομαι πραγματικά όταν φίλοι μου προτείνουν κάποιο βιβλίο και τρέχω να το αγοράσω. Τρέχω να το αγοράσω για να το ανακαλύψω. Κι αυτό γιατί είναι πάντοτε ευχάριστες οι εκπλήξεις των καινούριων βιβλίων.

Έχετε δανειστεί βιβλίο χωρίς να το επιστρέψετε;

Ναι. Και όταν μου συνέβη το ίδιο, δηλαδή να μην μου επιστρέψουν βιβλίο που το αγαπούσα, σταμάτησα να δανείζω τα βιβλία μου. Εκτός κι αν θέλω εγώ να δωρίσω ένα βιβλίο που είμαι σίγουρη ότι δεν θα ξαναδιαβάσω ή που είναι χρήσιμο σε κάποιον άλλο.

Υπάρχει κάποιο βιβλίο που έχετε δωρίσει παραπάνω από μία φορά;

Ναι, τα βιβλία των φίλων μου. Γιατί με συγκινούν και γιατί θέλω να τους στηρίξω. Έχω δωρίσει το Πεθαίνω σαν χώρα του Δημήτρη Δημητριάδη πάνω από τρεις φορές, όπως επίσης και το Δεσποινίς Δυστυχία του Τσιμάρα Τζανάτου.

Ποιος είναι ο πρώτος άνθρωπος στον οποίο μιλάτε για ένα βιβλίο που μόλις έχετε τελειώσει;

Η ζωγράφος φίλη μου Ελένη Θεοφυλάκτου. Συζητάμε συνεχώς για να τα βιβλία που διαβάζουμε, τι έχει διαβάσει η μια που δεν έχει διαβάσει η άλλη. Ανακαλύπτουμε βιβλία που δεν έχουμε διαβάσει και ανταλλάσσουμε συνεχώς βιβλία σαν «δώρο». Το τελευταίο κείμενο που μου χάρισε η Ελένη είναι Ο Χειραφετημένος Θεατής του Ζακ Ρανσιέρ.

Θα συμμετείχατε σε μια Λέσχη Ανάγνωσης; 

Η αλήθεια είναι πως δεν έχω συμμετάσχει ποτέ σε κάποια Λέσχη Ανάγνωσης, αλλά μέσα σε όλα αυτά τα χρόνια με έχουν καλέσει συγγραφείς σε Λέσχες Ανάγνωσης για να διαβάσω κείμενά τους, κάτι το οποίο μου δίνει μεγάλη χαρά.

Μέσα σε ποιο μυθιστόρημα που έχετε διαβάσει θα θέλατε να ζείτε;

Η αγαπημένη μου είναι η Μαργκερίτ Ντυράς. Θα ήθελα να ήμουν ηρωίδα της. Τα βιβλία της τα διαβάζω και τα ξαναδιαβάζω και νομίζω τα έχω όλα στην βιβλιοθήκη μου. Με ξεκουράζουν. Έχω ανεβάσει και την Λόλα Βάλερυ Στάιν και μου δημιουργήθηκε η ιδέα ότι ήμουν ηρωίδα της. Το ίδιο συμβαίνει και με τη Βιρτζίνια Γουλφ και την Έμιλυ Ντίκινσον. Χαίρομαι, συγκινούμαι και διαβάζω και ξαναδιαβάζω τα βιβλία τους και την ποίησή τους.

Οι καλές βιβλιοθήκες και τα καλά βιβλιοπωλεία με βοήθησαν πολύ να συγκροτηθώ σαν άνθρωπος στη ζωή μου. Και αφιερώνω πολύ χρόνο της ζωής μου στο διάβασμα.

Λένε ότι ορισμένα βιβλία «μας βρίσκουν» τη στιγμή που τα χρειαζόμαστε… Σας έχει συμβεί;

Σίγουρα. Γιατί εμείς είμαστε αυτοί που τα ψάχνουμε. Και είναι ωραίοι οι χώροι των καλών βιβλιοπωλείων οπού μπορείς να καθίσεις για ώρες και να ψάξεις και να ξεφυλλίσεις βιβλία. Αγαπώ τέτοιου είδους χώρους.

Για ποιο βιβλίο θα λέγατε: αυτό το βιβλίο μου άλλαξε τη ζωή;

Δεν θα το έλεγα για κανένα βιβλίο. Αλλά έχω περάσει ολόκληρα καλοκαίρια διαβάζοντας. Για παράδειγμα, πριν από έξι χρόνια κατάφερα να διαβάσω ολόκληρο τον Καζαντζάκη σε ένα μήνα. Μέχρι τότε γνώριζα το έργο του κάπως αποσπασματικά. Αν ήθελα να πω κάτι είναι ότι είμαι από τους ανθρώπους που αγαπούν πολύ το διάβασμα. Οι καλές βιβλιοθήκες και τα καλά βιβλιοπωλεία με βοήθησαν πολύ να συγκροτηθώ σαν άνθρωπος στη ζωή μου. Και αφιερώνω πολύ χρόνο της ζωής μου στο διάβασμα.

Τι είναι για σας ένα καλό βιβλίο;

Δεν ξέρω τι είναι ένα καλό βιβλίο, αλλά ξέρω να αναγνωρίζω το καλό βιβλίο όταν είναι στα χέρια μου. Ο Φάουστ του Γκαίτε για μένα είναι ένα πάρα πολύ καλό βιβλίο. Και ήμουν πολύ συγκινημένη όταν παρακολούθησα μια παράσταση 24 ωρών στο Ανόβερο σε σκηνοθεσία Πέτερ Στάιν με το πρώτο και το δεύτερο μέρος του «Φάουστ».

Η Χρύσα Καψούλη είναι απόφοιτος της Κρατικής Σχολής Ορχηστρικής Τέχνης, της Δραματικής Σχολής του Πέλου Κατσέλη και της Αγγλικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Συνέχισε σπουδές θεάτρου, φωνής και κίνησης στην Freie Universitát του Βερολίνου. Εργάζεται ως ηθοποιός από το 1982. Δίδαξε υποκριτική (1987-1994) στην Ανώτερη Δραματική Σχολή του ΚΘΒΕ, στο μεταπτυχιακό του Αγγλικού Τμήματος του ΑΠΘ, στο Δημοτικό Θέατρο Καβάλας καθώς και σε σεμινάρια που διοργανώνει η DameBlanche σε συνεργασία με το Γερμανικό Ινστιτούτο Goethe Θεσσαλονίκης, την Ανώτερη Σχολή Χορού Αμαλίας Στρινοπούλου, το Study Space (Θεσσαλονίκη), και την Animart (Βιωματικό Σχολείο Τεχνών και Forum Νέων Καλλιτεχνών, Δελφοί 2016). Συνεργάζεται με το θέατρο Χώρα και το Κέντρο Ψυχοθεραπείας μέσω Δράματος και διδάσκει στο Θέατρο των Αλλαγών. Σκηνοθετεί το θεατρικό έργο «Μένγκελε, όνειρο για δύο πρόσωπα σε ένα βαγόνι» του Θανάση Τριαρίδη, που ανεβαίνει από την Πέμπτη 24 Φεβρουαρίου, και κάθε Πέμπτη και Παρασκευή στο Θέατρο Φούρνος.