Η Ομάδα Γυναικείων Σπουδών ΑΠΘ (1983-2023), ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ (επιμέλεια: Σάσα Λαδά)

Η ιδέα για την δημιουργία αυτού του συλλογικού τόμου προέκυψε μετά την ολοκλήρωση της μελέτης που πραγματοποίησε η Όλγα Παντούλη με θέμα «Η Ομάδα Γυναικείων Σπουδών του ΑΠΘ μέσω του αρχείου «Ζώγιας Χρονάκη και Νίκου Παπαμίχου»: διαδικασίες συγκρότησης μιας γυναικείας συλλογικότητας», μετά την προκήρυξη το 2017 των ΑΣΚΙ, όπου και βρίσκεται το αρχείο, μιας ερευνητικής χορηγίας με στόχο την ενίσχυση της μελέτης της ιστορίας των γυναικών, της φεμινιστικής σκέψης και των φεμινιστικών ή/και γυναικείων κινημάτων στην Ελλάδα του εικοστού αιώνα.
Βασικός σκοπός αυτής της ερευνητικής προσπάθειας ήταν η μελέτη του αρχείου της Ζώγιας Χρονάκη, προκειμένου να αναδείξει τις διαδικασίες, τις τομές και τις δομές που εκείνη τη χρονική περίοδο (1983-2003) συνετέλεσαν ούτως ώστε να συγκροτηθεί ΟΓΣ ως η πρώτη ελληνική συλλογική εκδοχή των Γυναικείων Σπουδών Σπουδών Φύλου στην Ελλάδα.
Μια προγενέστερη μελέτη για την Ομάδα Γυναικείων Σπουδών του ΑΠΘ πραγματοποιήθηκε το 2005 από την Άννα Μιχοπούλου, στο πλαίσιο του ερευνητικού έργου «Η συμβολή του φύλου στις θετικές και κοινωνικές επιστήμες, σύγχρονα ζητήματα έρευνας και διδασκαλίας των επιστημονικών και γνωστικών αντικειμένων» (2004-2007) με χρηματοδότηση από το πρόγραμμα Πυθαγόρας-φύλο, ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ και ερευνητική υπεύθυνη τη Σάσα Λαδά. Η μελέτη αυτή στηρίχθηκε σε τεκμήρια της εποχής και σε εκτενείς συνεντεύξεις με μέλη της ΟΓΣ του ΑΠΘ.
Μέσα από τις ζυμώσεις και τις ποικίλες εκδοχές των φεμινιστικών διεκδικήσεων, ακτιβιστικά, πολιτικά και ακαδημαϊκά, οι γυναίκες που συμμετείχαν στην ΟΓΣ υπήρξαν τα άτομα που πρόβαλαν κάποιες από τις γυναικείας διεκδικήσεις της εποχής στον ελληνικό ακαδημαϊκό χώρο.
Μέσα από το αρχείο της Ζώγιας Χρονάκη αναδεικνύονται οι κύριοι προβληματισμοί που απασχόλησαν την Ομάδα Γυναικείων Σπουδών όπως αυτοί περί της αντικειμενικότητας της Επιστήμης, το δίλημμα μεταξύ ισότητας ή διαφοράς που απασχόλησε τις γυναίκες θεωρητικούς τη δεκαετία του '80, με το ζήτημα της ένταξης των Γυναικείων Σπουδών στο πρόγραμμα των πανεπιστημιακών τμημάτων ή της αυτόνομης λειτουργίας ενός Τμήματος Γυναικείων Σπουδών, οι δυνατότητες διείσδυσης της φεμινιστικής οπτικής στον φοιτητικό πληθυσμό μέσα από μαθήματα, από σεμινάρια και ημερίδες, από ερευνητικά προγράμματα ευαισθητοποίησης.
Το 2019, οι συγγραφείς του βιβλίου: δύο μέλη της ΟΓΣ, οι Σάσα Λαδά και Γιάννα Σαββίδου, και οι Άννα Μιχοπούλου και Όλγα Παντούλη, οι πρώτες μελετήτριες της ΟΓΣ και του αρχείου της Ζώγιας Χρονάκη αντιστοίχως, αποφασίζουν να συγκεντρώσουν σε έναν τόμο, κατά το δυνατόν, όλο το διάσπαρτο υλικό το σχετικό με τις πρωτοβουλίες και τις θεωρητικές αναζητήσεις της ΟΓΣ και να αναστοχαστούν για την ένταξη της Φεμινιστικής επιστημολογίας στον ελληνικό ακαδημαϊκό χώρο σήμερα, μέσα από τις θεωρητικές διαδρομές αλλά και τις αναπλαισιώσεις που διέτρεξαν οι γυναικείες σπουδές και οι σπουδές φύλου στην Ελλάδα, σε άμεση συσχέτιση με τα θεωρητικά και ιδεολογικά ερωτήματα του διεθνούς φεμινιστικού κινήματος της αντίστοιχης εποχής. (Από τον πρόλογο της συγγραφέα)