Η Σουηδική Ακαδημία ανακοίνωσε το μεσημέρι της Πέμπτης, 8 Οκτωβρίου, από τη Στοκχόλμη πως το Νόμπελ Λογοτεχνίας 2026 απονέμεται στην Καναδή ποιήτρια Αν Κάρσον.

Επιμέλεια: Book Press

Ένα χρόνο μετά τη βράβευση του Ούγγρου συγγραφέα Λάσλο Κρασναχορκάι «για το συναρπαστικό και οραματικό του έργο που, εν μέσω αποκαλυπτικού τρόμου, επιβεβαιώνει τη δύναμη της τέχνης», η Σουηδική Ακαδημία αποφάσισε να βραβεύσει με το Νόμπελ Λογοτεχνίας 2026 την Αν Κάρσον.

Η Ακαδημία απένειμε το Νόμπελ Λογοτεχνίας στην Καναδή ποιήτρια «για το τολμηρό και ευρηματικό έργο της το οποίο, σε παιγνιώδη διάλογο με την κλασική παράδοση, έχει δημιουργήσει νέες μορφές για τη σύγχρονη λογοτεχνία».

Η Αν Κάρσον είναι από τις σημαντικότερες ποιήτριες διεθνώς, διδάσκει κλασική φιλολογία και συγκριτική λογοτεχνία στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης. Έχει ασχοληθεί, εκτός από την ποίηση, με το έμμετρο μυθιστόρημα, το λιμπρέτο, τη φιλολογική κριτική και τη δοκιμιογραφία. Ταυτόχρονα, είναι διαπρεπής μεταφράστρια της αρχαιοελληνικής γραμματείας (Σαπφώ, Αισχύλος, Σοφοκλής κ.ά.).

Από τις εκδόσεις Πατάκη κυκλοφορεί η ποιητική της συλλογή Λίγα λόγια (δίγλωσση έκδοση, εισαγωγή-μετάφραση: Χάρης Βλαβιανός), το ποιητικό έργο της Αυτοβιογραφία του  κόκκινου (μτφρ. Χάρης Βλαβιανός), ένα από τα σημαντικότερα βιβλία της, καθώς και το έργο της Η ομορφιά του συζύγου, μυθοπλαστικό δοκίμιο σε 29 τάνγκο (μετάφραση: Ευτυχία Παναγιώτου, Δημήτρης Αθηνάκης). Επίσης, από τις εκδόσεις Δώμα κυκλοφορεί το δοκίμιό της Έρως ο γλυκόπικρος (μτφρ. Ανδρονίκη Μελετλίδου).

Λίγα λόγια για την Αν Κάρσον

Η Αν Κάρσον γεννήθηκε στο Τορόντο του Καναδά στις 21 Ιουνίου 1950. Το 1981 δημοσίευσε τη διδακτορική της διατριβή στην Κλασική Φιλολογία με τίτλο «Odi et Amo Ergo Sum». Καθ’ όλη τη διάρκεια της πορείας της, συνδύαζε τη συγγραφή ποίησης με τη μεταφραστική εργασία, καθώς και τη διδασκαλία σε διάφορα πανεπιστήμια. Σχεδόν σε όλο το λογοτεχνικό της έργο διακρίνεται η εμμονή του φιλόλογου με τις λέξεις, αλλά και η επιθυμία του ποιητή για νέα νοήματα. Η ίδια έχει ορίσει την ετυμολογία των λέξεων ως αφετηρία για το σύνολο του έργου της. Οι μεταφράσεις της από την αρχαία ελληνική γλώσσα μπορούν να θεωρηθούν αυτόνομα έργα από μόνες τους. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγεται η μετάφραση αποσπασμάτων των ποιημάτων της Σαπφούς, If not, winter (2002), καθώς και οι μεταφράσεις τραγωδιών όπως η «Ηλέκτρα» (2001) και η «Αντιγόνη» (2015) του Σοφοκλή και οι «Βάκχες» (2015) του Ευριπίδη.

Στο μακροσκελές δοκίμιό της Έρως ο γλυκόπικρος (1986), η Κάρσον θέτει τα θεμέλια για το μετέπειτα συγγραφικό της έργο. Σε αυτό ο Έρωτας προσδιορίζεται ως η ουσία και κινητήρια δύναμη της ποίησης. Το βιβλίο παρουσιάζει στοχασμούς γύρω από ένα σύνθετο επίθετο που χρησιμοποίησε η Σαπφώ για να ορίσει τον Έρωτα ως συνδυασμό πόνου και γλυκύτητας. Είναι αυτή η διάκριση, η απόσταση μεταξύ του εραστή και του αγαπημένου, που προσδίδει δύναμη στον Έρωτα και θέτει το ποίημα σε κίνηση.

Η Κάρσον επιτυγχάνει αυτό το αποτέλεσμα στη γραφή της εισάγοντας συνεχώς διαφορετικές φωνές που αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Στο Έρως ο γλυκόπικρος, μιλά για μια «στερεοσκοπική όραση» που της επιτρέπει να «διατηρεί σε ισορροπία δύο προοπτικές ταυτόχρονα». Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το δοκίμιο «Economy of the unlost» (1999), στο οποίο η Κάρσον αντιπαραθέτει τον Έλληνα ποιητή του 6ου αιώνα π.Χ. Σιμωνίδη τον Κείο με τον Πάουλ Τσέλαν, καθώς και το «Men in the off hours» (2000), στο οποίο συνδέει τον ιστορικό Θουκυδίδη με τη Βιρτζίνια Γουλφ. Μέσα από τέτοιους, συχνά απροσδόκητους, λογοτεχνικούς συνδυασμούς, η Κάρσον απομακρύνθηκε από τη λυρική ποίηση που είναι δεμένη με το αφηγηματικό «εγώ» και ενέπνευσε νέες μορφές της σύγχρονης λογοτεχνίας. Αυτή η μέθοδος γραφής οδηγεί σε παιχνιδιάρικα και ειρωνικά έργα που κινούνται όχι μονάχα μεταξύ της κλασικής και της σύγχρονης ποίησης, αλλά και μεταξύ διαφορετικών ειδών και μορφών τέχνης.

Στη δεκαετία του 1990, η Κάρσον δημοσίευσε μια σειρά αξιοσημείωτων έργων. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγεται το «The glass essay» στο βιβλίο Glass, irony, and god (1995), το οποίο αναδεικνύει τις δυνατότητες του μακροσκελούς ποιήματος, όπου τα όρια των λογοτεχνικών ειδών φαίνεται να θολώνουν. Αν και το έργο είναι γραμμένο σε μορφή ποιήματος, αποτελεί ταυτόχρονα μια μακρά ιστορία για τον θρήνο και τον ανεκπλήρωτο έρωτα, στην οποία η αφηγήτρια σε πρώτο πρόσωπο -μια γυναίκα που έχει εγκαταλειφθεί από τον σύζυγό της- επισκέπτεται τη μοναχική μητέρα της στα έρημα βουνά. Στο ταξίδι προς τα εκεί, παίρνει μαζί της τα έργα της αγαπημένης της συγγραφέως Έμιλι Μπροντέ. Φέρνοντας στο προσκήνιο τρεις μοναχικές γυναίκες που κάθονται σε ένα τραπέζι κουζίνας, το μακροσκελές ποίημα, το οποίο αποτελεί επίσης μια ιδιότυπη «μελέτη» πάνω στο έργο της Μπροντέ, μετατρέπεται έτσι σε ένα δοκίμιο για την εγκατάλειψη. Η ποίηση χρειάζεται την ιστορία, και η ιστορία με τη σειρά της εξαρτάται από τα άλματα και τις αλλαγές σκηνών της ποίησης, τα οποία η Κάρσον χρησιμοποιεί με μεγάλη δεξιοτεχνία.

Το σπουδαιότερο έργο της Κάρσον: Η Αυτοβιογραφία του κόκκινου 

Την ίδια δεκαετία εκδόθηκε ένα άλλο έργο της, που συχνά χαρακτηρίζεται ως το σπουδαιότερο της Κάρσον, με τίτλο Αυτοβιογραφία του κόκκινου (1998). Το έργο αυτό καταδεικνύει την εξαιρετική της ικανότητα να αναβιώνει την κλασική λογοτεχνική παράδοση. Η Κάρσον εμπνέεται από κάποια αποσπάσματα ποιημάτων του ποιητή του 6ου αιώνα π.Χ. Στησίχορου, σχετικά με το τέρας Γηρυόνη. Ενώ ο μύθος περιγράφει πώς ο Ηρακλής, εκπληρώνοντας έναν από τους άθλους του, σκότωσε τον Γηρυόνη και έκλεψε τα κοπάδια του, η Κάρσον μετατρέπει τον τρομακτικό γίγαντα σε έναν τρυφερό «ήρωα» αφοσιωμένο στη μητέρα του, σε ένα έργο που θυμίζει σύγχρονο bildungsroman. Ο νεαρός Γηρυόνης, ο οποίος στο παρελθόν είχε υποστεί σεξουαλική κακοποίηση από τον αδελφό του, ερωτεύεται τον αλαζονικό και αγενή Ηρακλή. Τι συμβαίνει όταν αγαπάς κάποιον που τελικά θα σε καταστρέψει; 

Η Κάρσον χαρακτήρισε κάποτε την ανία ως τον μεγαλύτερο εχθρό της, και είναι μια κατάσταση την οποία αντιμετωπίζει με έντονο χιούμορ. Το βιβλίο Η ομορφιά του συζύγου, που εκδόθηκε το 2001, αφηγείται σαρκαστικά μια διαμάχη με έναν δόλιο σύζυγο. Τα είκοσι εννέα επεισόδιά του ξεκινούν το καθένα με στίχους του ρομαντικού ποιητή Τζον Κητς. Οι υπέροχες λέξεις του Κητς για την ομορφιά ως αλήθεια εντάσσονται σε αυτό το έντονο δράμα σχέσεων, με ωμό και παιχνιδιάρικο τρόπο.

Ένα ακόμη σημαντικό έργο της Κάρσον είναι το Nox (2010), γραμμένο στη μνήμη του αδελφού της Μάικλ, ο οποίος είχε εξαφανιστεί μυστηριωδώς πριν από τον θάνατό του στη Δανία το 2000. Εδώ γίνεται αισθητή μια βαθιά αίσθηση απώλειας που αναδύεται. Το αποτέλεσμα είναι ένα έργο τόσο γλυπτικό όσο και λογοτεχνικό, που έχει τη μορφή κουτιού που περιέχει ένα πτυσσόμενο φυλλάδιο με φωτογραφίες, επιστολές και άλλα κείμενα αφιερωμένα στον νεκρό αδελφό της. Υπάρχει, επιπλέον, μια τρίτη φωνή που προσδίδει χρονικό βάθος, αυτή του Ρωμαίου ποιητή Κατούλλου, με τη διάσημη ελεγεία του 101 προς τιμήν του δικού του αποθανόντος αδελφού, ο οποίος, όπως και ο Μάικλ, πέθανε σε ξένη γη. Παρουσιάζεται επίσης η συγκινητική μετάφραση του ποιήματος από την Κάρσον.

Σε όλο το συγγραφικό της έργο, η Κάρσον εξερευνά με ελαφρύ ύφος τις δυνατότητες της γραφής. Οι συνεργασίες της με εικαστικούς καλλιτέχνες και χορογράφους, καθώς και με σκηνοθέτες της όπερας και του θεάτρου, καταδεικνύουν την ελευθερία με την οποία αντιμετωπίζει τους λογοτεχνικούς και ποιητικούς κανόνες. 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Βιβλιοφαγίες #6: Γεύματα και συζητήσεις, εκθέσεις και επισκέψεις, λουκέτα και πολτοποιήσεις

Βιβλιοφαγίες #6: Γεύματα και συζητήσεις, εκθέσεις και επισκέψεις, λουκέτα και πολτοποιήσεις

Ειδήσεις και ειδησάρια από τον χώρο του βιβλίου, σχόλια, τάσεις και συρμοί και, πού και πού, κάποιες σκέψεις... βιβλιοφαγικές.

Γράφει ο Βιβλιοφάγος

Βικτόρια και Μανώλης

Το νέο βιβλίο της Βικτόρια Χί...

Νίκος Καχτίτσης: Εκδήλωση στην Πάτρα για τα εκατό χρόνια από τη γέννησή του

Νίκος Καχτίτσης: Εκδήλωση στην Πάτρα για τα εκατό χρόνια από τη γέννησή του

Το τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών και οι εκδόσεις Κίχλη διοργανώνουν εκδήλωση για τα εκατό χρόνια από τη γέννηση του Νίκου Καχτίτση στην Πάτρα.

Επιμέλεια: Book Press

Την Τετάρτη 11 Νοεμβρίου 2026, στις 20:00, το ...

Το αρχείο Καββαδία στα Γενικά Αρχεία του Κράτους – Από το χειρόγραφο της «Φάτα Μοργκάνα» στα κιάλια και το ναυτικό του καπέλο

Το αρχείο Καββαδία στα Γενικά Αρχεία του Κράτους – Από το χειρόγραφο της «Φάτα Μοργκάνα» στα κιάλια και το ναυτικό του καπέλο

Τα Γενικά Αρχεία του Κράτους απέκτησαν το αρχείο του Νίκου Καββαδία, αναλαμβάνοντας την επιστημονική καταλογογράφηση, την τεκμηρίωση, τη συντήρηση, τη φύλαξη, την ανάδειξη και την ψηφιοποίηση του αρχείου, ώστε το υλικό να καταστεί προσβάσιμο στο κοινό και την ερευνητική κοινότητα.

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Βιβλιοφαγίες #6: Γεύματα και συζητήσεις, εκθέσεις και επισκέψεις, λουκέτα και πολτοποιήσεις

Βιβλιοφαγίες #6: Γεύματα και συζητήσεις, εκθέσεις και επισκέψεις, λουκέτα και πολτοποιήσεις

Ειδήσεις και ειδησάρια από τον χώρο του βιβλίου, σχόλια, τάσεις και συρμοί και, πού και πού, κάποιες σκέψεις... βιβλιοφαγικές.

Γράφει ο Βιβλιοφάγος

Βικτόρια και Μανώλης

Το νέο βιβλίο της Βικτόρια Χί...

«Τόμας Μαν» του Γκέοργκ Λούκατς (δοκίμιο) – Αντιφάσεις μιας ιστορικής ανάγνωσης που δεν κρύβει το μεγαλείο του σπουδαίου Γερμανού συγγραφέα

«Τόμας Μαν» του Γκέοργκ Λούκατς (δοκίμιο) – Αντιφάσεις μιας ιστορικής ανάγνωσης που δεν κρύβει το μεγαλείο του σπουδαίου Γερμανού συγγραφέα

Για τον τόμο με δοκίμια του Γκέοργκ Λούκατς [György Lukács] «Τόμας Μαν» (μτφρ., σχόλια, επιμέλεια Μαρία Ηώς Δούκα, Νίκος Φούφας, εκδ. Ήτωρ). Κεντρική εικόνα: Ο Γκέοργκ Λούκατς και ο Τόμας Μαν όταν συναντήθηκαν για μια και μοναδική φορά στο Hotel Imperial της Βιέννης, πιθανότατα στις 17 Ιανουαρίου 1922». 

Γρά...

«Οι Δωσίλογοι» του Μενέλαου Χαραλαμπίδη από την ομάδα elephas tiliensis – Ωμός ρεαλισμός για να κλείσει το κενό της ιστορικής μνήμης

«Οι Δωσίλογοι» του Μενέλαου Χαραλαμπίδη από την ομάδα elephas tiliensis – Ωμός ρεαλισμός για να κλείσει το κενό της ιστορικής μνήμης

Για την παράσταση «Οι Δωσίλογοι» της θεατρικής ομάδας elephas tiliensis βασισμένης στο ομώνυμο βιβλίο του Μενέλαου Χαραλαμπίδη, που ανεβαίνει στο Θέατρο του Νέου Κόσμου.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Είδα, στο Θέατρο «Χώρα», τη δραματοποίηση των e...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Δεν βλέπω όνειρα συνήθως» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Δεν βλέπω όνειρα συνήθως» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Ηλία Μαγκλίνη «Δεν βλέπω όνειρα συνήθως – Γράμματα του Χάρρυ στη Ρετζίνα», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 10 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Παιδικές σκηνές ...

«Από τον πόλεμο βγαίνεις ζωντανός μόνο από τύχη» της Κωνσταντίνας Κατρακάζου (προδημοσίευση)

«Από τον πόλεμο βγαίνεις ζωντανός μόνο από τύχη» της Κωνσταντίνας Κατρακάζου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Κωνσταντίνας Κατρακάζου «Από τον πόλεμο βγαίνεις ζωντανός μόνο από τύχη», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 10 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Βρέθηκε τεσσεράμισι χρόνια μα...

«Πατρότητα» του Μιχάλη Σπέγγου (προδημοσίευση)

«Πατρότητα» του Μιχάλη Σπέγγου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μιχάλη Σπέγγου «Πατρότητα», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Επίμετρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Είμαι ο Αχιλλέας Χάριγκτον. Γεννήθηκα και ζω στην Κέρκυρα, αλλά έζησα ένα ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τι διαβάζουμε τώρα; Τρία καλά αστυνομικά, νέα και κλασικά μυστήρια

Τι διαβάζουμε τώρα; Τρία καλά αστυνομικά, νέα και κλασικά μυστήρια

Τρία καλά αστυνομικά μυθιστορήματα που κυκλοφόρησαν πρόσφατα: Φώτης Δούσος, Γιάννης Μαρής, Αντόνιο Μαντσίνι. Αντισυμβατικοί αστυνομικοί, αδικία και δωσιλογισμός σε λιτή αφήγηση και μεσογειακό νουάρ για το δικαίωμα στην αυτοδικία. ©istock

Επιλογή-παρουσίαση: Χ...

Τι διαβάζουμε τώρα; Βιβλία φεμινιστικής και κουίρ θεωρίας

Τι διαβάζουμε τώρα; Βιβλία φεμινιστικής και κουίρ θεωρίας

Σημαντικά βιβλία που διευρύνουν τη συζήτηση για τον φεμινισμό, τη σχέση της γλώσσας με το φύλο και τη σεξουαλικότητα αλλά και το πόσο [δεν θα έπρεπε να] μας αλλάζει το γήρας.

Επιλογή-παρουσίαση: Φανή Χατζή

...

Από τον μπαμπούλα στον Μεσημερά, από τον Δράκουλα στους βουρκόλακες: Πέντε καλά βιβλία ελληνικού λαογραφικού τρόμου

Από τον μπαμπούλα στον Μεσημερά, από τον Δράκουλα στους βουρκόλακες: Πέντε καλά βιβλία ελληνικού λαογραφικού τρόμου

Φαντάσματα, μπαμπούλες και βρικόλακες της ελληνικής επαρχίας: Πέντε καλά λογοτεχνικά βιβλία λαογραφικού τρόμου που κυκλοφόρησαν πρόσφατα. Εικόνα: Από τη συλλογή «Η χτυπημένη και άλλες ιστορίες με φαντάσματα» (εκδ. Ροές), παραλλαγή της κεντρικής εικόνας.

Επιλογή-παρουσίαση: ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΦΑΚΕΛΟΙ