animal exarhou 728

Η Σοφία Εξάρχου, με το Animal, είναι η πρώτη δημιουργός από την Ελλάδα που απέσπασε Χρυσό Αλέξανδρο στο Διεθνές Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. 

Γράφει ο Θόδωρος Σούμας

Είχα ξεχωρίσει τη νέα σκηνοθέτιδα Σοφία Εξάρχου το 2016, με την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία της “Park” για την έντονη και σημαίνουσα, ταυτόχρονα νατουραλιστική και ρεαλιστική απεικόνιση του πάσχοντος και ευχαριστούμενου, ατομικού σώματος, που συν τω χρόνω γίνεται και κοινωνικό, θέλω να πω προσδιορισμένο όχι μόνο λιβιδινικά μα και κοινωνικά. Τα στοιχεία αυτά βρίσκουμε και στην τελευταία ταινία της, “Animal”, του 2023. Το “Park” αποδομούσε το όνειρο των Ολυμπιακών αγώνων του 2004, δείχνοντας τα φθαρμένα, ερειπωμένα κι εγκαταλειμμένα ολυμπιακά ακίνητα, όπου έπαιζαν βίαια οι μικροί ρωσοπόντιοι και άλλα αγόρια (μαζί με την Βλαγκοπούλου) και τελικά κορυφωνόταν με το φλερτ, τη βιαιότητα και το σεξ του νεαρού ήρωα Δημήτρη με έναν γκέι, ξένο τουρίστα, μάλλον για υλικά οφέλη.

Και οι δύο μέγαλου μήκους ταινίες της Σοφίας Εξάρχου είναι ιδιαίτερα καλές και κρύβουν μέσα τους έντονη δυναμική, παρά τις – ηθελημένες – επαναλήψεις τους. (Η σκηνοθέτις, πέρα από καταρτισμένη, ταλαντούχος, γνώστης της κινηματογραφικής τεχνικής, αισθητικής και σεναριογραφίας, οφείλει να είναι και χαλκέντερη στην Ελλάδα.)

Στο "Animal" η μετεξέλιξη της ιστορίας και το κορύφωμά της είναι συνειδησιακού χαρακτήρα, αναφέρεται στην αυτεπίγνωση, στη συνειδητοποίηση της κεντρικής ηρωίδας Κάλιας, μέσα από τις δοκιμασίες και τα κακοπαθήματα του σώματός της, πως «δεν πάει άλλο», πως έφτασε στα ψυχολογικά, ηθικά και οργανικά όριά της, στο μέχρι εδώ και μη παρέκει…

animal exarhou 728 3

Η Σοφία Εξάρχου

Η Κάλια (η εκφραστικότατη, βιωματική, εκστατική κι αυθόρμητη, βραβευμένη στο Λοκάρνο, Δήμητρα Βλαγκοπούλου) είναι η επικεφαλής μιας τρελούτσικης, κιτς ομάδας νέων ανιματέρ, διασκεδαστών σε ένα ξενοδοχείο όπου κάνουν διακοπές, κυρίως, Ρώσοι και βαλκάνιοι τουρίστες, σε κάποιο ελληνικό νησί, λίγο λούμπεν, αμφισεξουαλικών, άταχτων, παθιασμένων κι αυθόρμητων, τρελούτσικων εργαζόμενων νέων, διαφορετικής καταγωγής. Η ψυχαγωγία των εύπορων και μεσηλίκων τουριστών, πελατών του ξενοδοχείου, είναι δύσκολη κι επίπονη, πολύ απαιτητική γιατί χρειάζεται πρόβες, χορό, κωμικότητα, τραγούδι, σεξαπίλ, χούφτωμα, νάιλον κοστούμια, κωλοτούμπες, γκλίτερ, αστεία, περιπτωσιακό σεξ, μπρίο, χάρτινα ντεκόρ, ανέκδοτα, καραόκε, χαμόγελα, πολύ αλκοόλ, ευρηματικότητα, ρουτίνα και αυτοσκηνοθεσία μέσα σε ένα μελαγχολικό περιβάλλον… Τα παιδιά, άλλοι Έλληνες, άλλοι Ρώσοι και άλλη ίσως Πολωνή, τα δίνουν όλα, μα για να βρουν τόση ενέργεια, καλή διάθεση και το κέφι που χρειάζονται, καταναλώνουν μπόλικο αλκοόλ, ντοπάρονται, αλληλοπηδιούνται μερικές φορές, τρέχουν με τα μηχανάκια τους και πάνε νυχτερινές εκδρομές. Πρότυπο, βέβαια, των κοριτσιών είναι η Μαντόνα, κάνουν τα νούμερά τους με mainstream ποπ και κάτι σαν μελωδική, εμπορική σόυλ, συν μπόλικα ρώσικα τραγούδια.

Ανάμεσά τους υπάρχει και το κοριτσάκι του κομπέρ, «υπαρχηγού» της ομάδας, η οποία κάνει τα πρώτα βηματάκια της στον κόσμο του φτηνού μα επίπονου θεάματος. Και ακολουθεί, αβέβαιη, η μάλλον (ψευτο)Πολωνή, Εύα που τραγουδάει με την ηγέτιδα Κάλια, ρώσικα τραγούδια, ακολουθώντας δειλά τα βήματα της αρχηγίνας για να μπορέσει αργότερα –όταν η Κάλια «σπάσει»– να την αντικαταστήσει, χωρίς να καταλάβει το πώς, μα the show must goes οn! Και live your myth in Greece, για τους τουρίστες…

animal exarhou 728 2

Μπορεί κάποιος καλοπροαίρετος να παρατηρήσει πως οι θλιμμένες μυθοπλασίες της Σ.Εξάρχου αρκούνται στο minimum, είναι δηλαδή μινιμαλιστικές, κάτι που μπορεί να ακουστεί ως μειονέκτημα. Αντικειμενική παρατήρηση, μα δεν λέει όλη την αλήθεια, γιατί η εξέλιξη της υπόθεσης, η ανέλιξη της μυθοπλασίας είναι της τάξης της συνείδησης, ήτοι της βαθμιαίας συνειδητοποίησης. Δηλαδή η ηρωίδα της, σταδιακά αντιλαμβάνεται τον αδιεξοδικό χαρακτήρα και τη μεγάλη, αυτοκαταστροφική φθορά της μουσικοχορευτικής επαγγελματικής διαδρομής της σε αυτό το αστραφτερό, με τα πολλά λαμέ ρούχα, υποβαθμισμένο κοινωνικό πλαίσιο, υπηρεσιών προς άνοστους, χαζοχαρούμενους τουρίστες και απλοϊκούς παρτάκηδες νεαρούς· (προσθέτω, πως η Κάλια το καταλαβαίνει με τρόπο συγκινητικό και απλό, άμεσο και βιωματικό, με επώδυνη αυτογνωσία και δάκρυ στο μάτι).

Η ματιά της σκηνοθέτιδος είναι απομυθοποιητική, τα όνειρα επιτυχίας των απόκληρων των ψυχαγωγικών βιοτεχνιών της χαράς, αν και σκληρά εργαζόμενων, διαψεύδουν για τους μετανάστες και τους φτωχούς το «ελληνικό όνειρο» της ευμάρειας, του εκσυγχρονισμού και της ανάπτυξης από την οποία υποτίθεται πως θα επωφεληθούν όλοι.

Η πορεία του καιόμενου, βασανισμένου σώματος και της στριμωγμένης και δοκιμαζόμενης ψυχής της τριανταπεντάρας Κάλιας είναι πολύ ενδιαφέρουσα και αξιοσημείωτη· την κάνει να κατανοήσει πως οδεύει προς τον χαμό της, την κάνει να μην φροντίζει τις πληγές της, ούτε καν τις σωματικές· οι καταχρήσεις και η ακραία εξάντληση την φέρνουν, πίσω από τα λαμπερά ενδύματα και το παραπλανητικό μακιγιάζ, λίγο πριν τον θάνατο και την αυτοκαταστροφή, την αυτοκτονία που ευτυχώς δεν αποτολμάει.

Άρα, όπως παρατηρούμε το φιλμ έχει μια λιτή, κρυφή, υποδόρια μυθοπλαστική εξέλιξη, που του προσδίδει μεγαλύτερη βαρύτητα και περισσότερη αισθητική αξία, πίσω από το φτηνό, λαϊκό και παρακμιακό στυλ του.

Μα τελικά θα αφήσει την θέση της στην προστατευόμενή της, Πολωνή Εύα, ώστε να διαφύγει από τη διολίσθηση προς τη σίγουρη καταστροφή, αφού δώσει μια τελευταία πικρή παράσταη… Ακόμη και το μικρό κοριτσάκι του κονφερανσιέ έχει πια ήδη πλασαριστεί στην εκκίνηση για την «καλλιτεχνική» καριέρα του ανιματέρ των επιπόλαιων, ξένοιαστων και ματσωμένων τουριστών… Άρα, όπως παρατηρούμε το φιλμ έχει μια λιτή, κρυφή, υποδόρια μυθοπλαστική εξέλιξη, που του προσδίδει μεγαλύτερη βαρύτητα και περισσότερη αισθητική αξία, πίσω από το φτηνό, λαϊκό και παρακμιακό στυλ του. Το μουντό καλοκαίρι προχωράει, οι φιέστες και οι νύχτες γίνονται πιο τολμηρές και άγριες και η πίεση στους ψυχαγωγούς, που κρύβουν μέσα στην ψυχή τους πόνο κι ελπίδα, εντείνεται μέχρι κάποιος ή κάποιοι να πέσουν νοκάουτ.

Η αισθητική της Εξάρχου είναι ένα μίγμα ρεαλισμού και χυμώδους, αισθησιακού και σωματικού νατουραλισμού. Έχει κάτι κοινό με το ύφος του Μορίς Πιαλά και τις ταινίες του με την Σαντρίν Μπονέρ (η Βλαγκοπούλου αντ’ αυτής). Ακόμη και οι μουντοί φωτισμοί της είναι φυσικοί φωτισμοί, αν και στην αρχή η έλλειψη πρόσθετου έντονου φωτός ή φωτιστικών αντιθέσεων στα εσωτερικά όπου η παρέα των εμψυχωτών σαχλαμαρίζει και διασκεδάζει, δίνει ένα προβληματικό, μουντόκι υποφωτισμένο φωτογραφικό αποτέλεσμα (τα εσωτερικά του κλαμπ και του ξενοδοχείου είναι σωστότερα γιατί η Πολωνή φωτογράφος Moniκa Lenczewska εκμεταλλεύεται τον εντονότερο φωτισμό των χώρων).Η βάση του φιλμ της Εξάρχου (και του πρώτου της φιλμ “Park”) είναι το βίωμα, η λίμπιντο, τα ιδρωμένα, κουρασμένα, νεανικά κορμιά, το φυσικό περιβάλλον (ακρογιαλιές, θάλασσα) και το δομημένο, κοινωνικό περιβάλλον σαν ένα σύμπαν όπου, στο τελευταίο, δρουν, περιφέρονται και «υποκρίνονται» οι νέοι διασκεδαστές, μικροκοινωνία που επηρεάζει και καθορίζει την εργασία και τη δραστηριότητά τους (φτηνό εργατικο-καλλιτεχνικό προσωπικό).


 *Ο ΘΟΔΩΡΟΣ ΣΟΥΜΑΣ είναι συγγραφέας και κριτικός κινηματογράφου. Τελευταίο του βιβλίο, η αναθεωρημένη έκδοση του «Εθνικές κινηματογραφίες, στιλ και σκηνοθέτες» (εκδ. Αιγόκερως).

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το τελευταίο καλοκαίρι» της Κατρίν Μπρεγιά (κριτική) – Η ιστορία ενός έρωτα-ταμπού

«Το τελευταίο καλοκαίρι» της Κατρίν Μπρεγιά (κριτική) – Η ιστορία ενός έρωτα-ταμπού

Για την ταινία της Κατρίν Μπρεγιά «Το τελευταίο καλοκαίρι» («L’ été dernier») που βγαίνει στις αίθουσες στις 18 Απριλίου. Ένα ιδιότυπο ερωτικό τρίγωνο που ξεφεύγει από την πεπατημένη. 

Γράφει ο Θόδωρος Σούμας 

...
«Το αγόρι του Θεού» του Μάρκο Μπελόκιο (κριτική) – Ο ταραχοποιός του ιταλικού σινεμά τα βάζει ανοιχτά με την Καθολική Εκκλησία

«Το αγόρι του Θεού» του Μάρκο Μπελόκιο (κριτική) – Ο ταραχοποιός του ιταλικού σινεμά τα βάζει ανοιχτά με την Καθολική Εκκλησία

Στα 85 του, ο Μάρκο Μπελόκιο [Μarco Bellochio] παραμένει ένας σκηνοθέτης αιχμής. Κριτική αποτίμηση της τελευταία του ταινίας «Το αγόρι του Θεού» («Rapito») που βγήκε μόλις στις αίθουσες, αλλά και της συνολικής φιλμογραφίας του. 

Γράφει ο Θόδωρος Σούμας ...

Στίβεν Κινγκ με «Λάμψη» στη μεγάλη οθόνη του Δαναού

Στίβεν Κινγκ με «Λάμψη» στη μεγάλη οθόνη του Δαναού

Προβολή της ταινίας του Στάνλεϊ Κιούμπρικ «Η Λάμψη» την Παρασκευή 8 Μαρτίου στον κινηματογράφο Δαναό [Λ. Κηφισίας 109, 11524 Αθήνα].

Επιμέλεια: Book Press

Οι εκδόσεις Κλειδάριθμος και ο κινηματογράφος Δαναός διοργανώνουν μια ακόμη μοναδική προβολή, μετ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Καταθέσεις Πολιτισμού» – «Ιστορίες από μάρμαρο και ξερολιθιά στα αλώνια του χρόνου» με τον Μανόλη Κορρέ

«Καταθέσεις Πολιτισμού» – «Ιστορίες από μάρμαρο και ξερολιθιά στα αλώνια του χρόνου» με τον Μανόλη Κορρέ

Συνεχίζεται ο επιτυχημένος φετινός κύκλος εκδηλώσεων «Καταθέσεις Πολιτισμού» με συζητήσεις για σύγχρονη τέχνη, ιστορία και αρχαιολογία, από το Κέντρο Πολιτισμού, Έρευνας και Τεκμηρίωσης της Τράπεζας της Ελλάδος. Επόμενη εκδήλωση στις 24 Απριλίου με καλέσμένο τον ομότιμο καθηγητή Αρχιτεκτονικής ΕΜΠ Μανόλη Κορρέ....

Μεγάλη εκδήλωση για τον Κ.Π. Καβάφη στη Σορβόννη

Μεγάλη εκδήλωση για τον Κ.Π. Καβάφη στη Σορβόννη

Εκδήλωση με θέμα τη ζωή και το έργο του Κ.Π. Καβάφη, διοργάνωσε το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού (ΕΙΠ) στο Παρίσι. Φωτογραφίες © Polyvios Anemoyannis / Hans Lucas.

Επιμέλεια: Book Press

Κατάμεστο το Αμφιθέατρο Richelieu του πανεπιστημίου της Σορβόννη...

«Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα», του Γουστάβο Οτ (κριτική) – Δύο σημαντικές παραστάσεις στο θέατρο «Σταθμός»

«Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα», του Γουστάβο Οτ (κριτική) – Δύο σημαντικές παραστάσεις στο θέατρο «Σταθμός»

Για τις παραστάσεις «Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη σε σκηνοθεσία Μάνου Καρατζογιάννη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα» του Γουστάβο Οτ σε σκηνοθεσία Δημήτρη Αποστολόπουλου, που ανεβαίνουν στη σκηνή του θεάτρου «Σταθμός». Κεντρική εικόνα: Από την παράσταση «Η κασέτα» © Αγγ. Παπαδόπουλος.&nb...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα του Μιχάλη Μακρόπουλου «Μαργαρίτα Ιορδανίδη», η οποία θα κυκλοφορήσει στις 19 Απριλίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εἶχαν πιάσει γιὰ τὰ καλὰ οἱ ζέστες, καὶ τὴν ἑπόμενη Κυριακὴ κανόνισαν ν...

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Αντρές Μοντέρο [Andrés Montero] «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου), το οποίο κυκλοφορεί στις 17 Απριλίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η μονομαχ...

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ολίβια Μάνινγκ [Olivia Manning] «Σχολείο για την αγάπη» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν έφτασαν στην κορυφή του λό...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου 2024: «Με ένα βιβλίο πετάω!» ξανά... – 12 βιβλία για το μεγάλο ταξίδι της ανάγνωσης

Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου 2024: «Με ένα βιβλίο πετάω!» ξανά... – 12 βιβλία για το μεγάλο ταξίδι της ανάγνωσης

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου (23 Απριλίου) επιλέγουμε 12 βιβλία που μας βάζουν στα ενδότερα της λογοτεχνίας και μας συνοδεύουν στο ταξίδι της ανάγνωσης.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Στις 23 Απριλίου γιορτάζουν τα βιβλ...

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Πέντε μελέτες αναδεικνύουν τις νομικές και κοινωνικές διαστάσεις των γυναικοκτονιών και συμβάλλουν στην κατανόηση των αιτίων που προκαλούν την πιο ακραία μορφή έμφυλης βίας. Επειδή οι γυναικτοκτονίες δεν είναι «εγκλήματα πάθους» αλλά ανθρωποκτονίες με πολύ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά.

Γράφει η Φανή Χ...

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Με έδρα τη Θεσσαλονίκη, οι εκδόσεις Ροπή επιδιώκουν μέσω των βιβλίων τους την αλληλεπίδραση των θετικών επιστημών με άλλα γνωστικά πεδία, δίχως διάθεση να απευθύνονται μόνο σε ειδικούς και «γνώστες». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ