baladeur

Για το μυθιστόρημα του Τζερόμ Ντέιβιντ Σάλιντζερ «Ο φύλακας στη σίκαλη» (μτφρ. Αθηνά Δημητριάδου, εκδ. Πατάκη). Στην κεντρική εικόνα, στιγμιότυπο από την εμπνευσμένη από το βιβλίο ταινία «Coming Through the Rye» (2015).

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Ο Φύλακας στη σίκαλη είναι το πρώτο μυθιστόρημα του Αμερικανού συγγραφέα Τζερόμ Ντέιβιντ Σάλιντζερ. Γράφτηκε στα χρόνια μετά τον Β' παγκόσμιο πόλεμο αλλά ως βιβλίο κυκλοφόρησε το 1951, κι έγινε αμέσως μεγάλη επιτυχία.

Το διαβάσαμε από την πρόσφατη μετάφραση της Αθηνάς Δημητριάδου, για τις εκδόσεις Πατάκη. Από τις πρώτες σελίδες, αυτό που αρχικά σε ξαφνιάζει, και στη συνέχεια σε καθηλώνει, είναι ο τρόπος που μιλάει και σκέφτεται ο 16χρονος ήρωάς του: ο θυμωμένος, υπερευαίσθητος, μισάνθρωπος, οξυδερκής, πληγωμένος, εγωπαθής Χόλντεν Κόλφιλντ.

Η ιστορία μιας κατάρρευσης

Ο Σάλιντζερ πολέμησε στην Ευρώπη, συμμετείχε μάλιστα στην Απόβαση στη Νορμανδία, ενώ γενικότερα η εμπειρία του πολέμου καθόρισε τη ζωή και τη φιλοσοφία του. Ορισμένοι κριτικοί μάλιστα ισχυρίζονται ότι ο υπερώριμος και αποξενωμένος έφηβος του βιβλίου είναι απότοκο του μετατραυματικού στρες που υπέστη ο ίδιος, μετά τα όσα αντίκρισε στα πεδία των μαχών αλλά και στο Νταχάου.

Διόλου απίθανο. Η υπόθεση του Φύλακα στη Σίκαλη είναι άλλωστε η ιστορία μιας κατάρρευσης, που διαρκεί όλα κι όλα τρία τέσσερα εικοσιτετράωρα.

Μπορεί να συμπυκνωθεί ως εξής: Ο 16χρονος Χόλντεν, για μια ακόμη φορά, αποβάλλεται από το ιδιωτικό σχολείο στο οποίο τον έστειλαν εσώκλειστο οι εύποροι νεοϋρκέζοι γονείς του. Το σκάει λίγες μέρες πριν τις διακοπές των Χριστουγέννων και περιφέρεται στη μεταπολεμική Νέα Υόρκη για δυο μερόνυχτα, ζώντας στην κόψη του ξυραφιού, συναντώντας απρόθυμα φίλους, μιλώντας σε ταξιτζήδες, σερβιτόρους και πόρνες, μεθώντας μέχρι τελικής πτώσεως.

Θα αναρωτιέσαι: Και γιατί είναι αυτό ένα από τα καλύτερα μυθιστορήματα του 20ου αιώνα;

Ο Χόλντεν έχει ήδη υποστεί έναν σημαντικό κλονισμό: Την απώλεια του αδερφού του, τον οποίο εκτιμούσε και αγαπούσε πολύ. Η συνάντησή του λίγο πριν το τέλος με τη μικρή του αδερφή, την 10χρονη Φοίβη, για την οποία τρέφει ιδιαίτερα μεγάλη αδυναμία, αλλά και με τον αγαπημένο του φιλόλογο από το παλιό του σχολείο, έναν από τους λίγους ενήλικες που σέβεται, θα τον σώσουν από την ολοκληρωτική πτώση και θα τον κρατήσουν στη μεριά της ζωής.

Όλα αυτά μας τα διηγείται ο ίδιος ο 16χρονος, με αφτιασίδωτο προφορικό ύφος, από ένα ίδρυμα (ψυχιατρείο;) κάπου στην Καλιφόρνια, βάζοντας έτσι τάξη στο μυαλό του και στην ψυχή του.

Αναρωτιέται κανείς: Και γιατί είναι αυτό ένα από τα καλύτερα μυθιστορήματα του 20ου αιώνα; Γιατί πουλάει ένα εκατομμύριο αντίτυπα κάθε χρόνο, ακόμη και σήμερα; Γιατί, με δυο λόγια, όλη η φασαρία;

Μια αναγνωστική εμπειρία που δεν μεταδίδεται εύκολα

Ο Φύλακας στη σίκαλη είναι ένα μη περιγράψιμο μυθιστόρημα. Η πλοκή του, το στόρι του, δεν αποκαλύπτουν σχεδόν τίποτε απ’ αυτό. Και κάτι πιο περίεργο: Ακόμη κι αν διαβάσεις αρκετές από τις σελίδες του, πάλι θα δυσκολευτείς να «το πιάσεις». Μόνον όταν θα το έχεις ολοκληρώσει, ενώ δηλαδή θα έχεις διαβάσει και τις τελευταίες συγκλονιστικές εβδομήντα σελίδες, κι αφού θα έχεις αφήσει να περάσουν και μερικές ώρες ή και μέρες, με τη φωνή του Χόλντεν να κατακάθεται μέσα σου, μόνο τότε θα αρχίσεις να αντιλαμβάνεσαι γιατί αυτό το βιβλίο είναι μια συγκλονιστική αναγνωστική εμπειρία που δεν μεταδίδεται εύκολα.

Ο έφηβος αυτός είναι σε διαρκή σύγκρουση με όλα και όλους γύρω του, δεν χωράει πουθενά.

Γιατί έχει να κάνει ακριβώς με αυτά που δεν μπορείς να πεις. Πρωτίστως με αυτά που ένας έφηβος δεν μπορεί να πει, δεν μπορεί να αρθρώσει, ίσως και να κατανοήσει. Κι όμως τα ζει. Ο έφηβος αυτός είναι σε διαρκή σύγκρουση με όλα και όλους γύρω του, δεν χωράει πουθενά. Κι έτσι, συχνά γίνεται κυνικός, χολερικός, επηρμένος.

Ένας κάλπικος κόσμος

Η λέξη που επαναλαμβάνεται περισσότερες φορές μέσα σε αυτό το μυθιστόρημα είναι η λέξη phony, στον ενικό, ή phonies, στον πληθυντικό, και που στα ελληνικά αποδίδεται με τη λέξη κάλπης. Κάλπης, κάλπηδες, κάλπικοι.

Κάθε προσπάθεια διαφυγής, τον φέρνει σε σύγκρουση με όλους και όλα.

Ο κόσμος των ενηλίκων, αλλά και των περισσότερων συμμαθητών και φίλων, είναι για τον έφηβο ήρωα ένας κόσμος εντελώς κάλπικος, γεμάτος κατά συνθήκη ψεύδη και πόζες. Ένας αγώνας επιβίωσης που περνάει μέσα από τον διαρκή αυτοεξευτελισμό. Το διακρίνει στο πρόσωπο των καθηγητών του, αλλά και στο πρόσωπο των ηθοποιών, των καλλιτεχνών· το βλέπει παντού. Το Θέατρο του Κόσμου του φαντάζει αποτρόπαιο. Κάθε προσπάθεια διαφυγής, τον φέρνει σε σύγκρουση με όλους και όλα. Δεν υπάρχει απόδραση, μονάχα μια αναπόφευκτη πτώση.

Αν υπάρχει ελπίδα, βρίσκεται στο παιδικό βλέμμα

pataki fulakas sti sikaliΚι όμως, το τέλος αυτού του μυθιστορήματος, του Φύλακα στη σίκαλη, είναι από τα πιο όμορφα και εμπνευσμένα που έχουμε διαβάσει. Ο χαρακτήρας της μικρής Φοίβης, που γίνεται ο φορέας της αλλαγής και, εντέλει, της σωτηρίας του αδελφού της, είναι ένα από τα πιο ζωντανά και οξυδερκή πορτρέτα παιδιού που έχουμε συναντήσει στη λογοτεχνία.

Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: αν υπάρχει ελπίδα, πρέπει κανείς να ψάξει να τη βρει εκεί, στο σπινθηροβόλο παιδικό βλέμμα, στην εκρηκτική και απροϋπόθετη χαρά της ζωής, πριν αυτή στριμωχτεί στα καλούπια του κόσμου των ενηλίκων. Εκεί, δίπλα σε αυτά τα παιδιά, ονειρεύεται και ο ήρωας να βρεθεί, ενόσω παίζουν ανέμελα στα χωράφια με τη σίκαλη, να στέκεται εκείνος, φύλακας-προστάτης τους, μπροστά στον γκρεμό που καραδοκεί.

Ο Φύλακας στη Σίκαλη, του Τζερόμ Ντέιβιντ Σάλιντζερ, κυκλοφόρησε πρόσφατα σε νέα, πολύ προσεγμένη μετάφραση της Αθηνάς Δημητριάδου, από τις εκδόσεις Πατάκη. Δεν είναι ένα βιβλίο ειδικά για εφήβους, κάθε άλλο, αλλά αν είσαι έφηβος και το διαβάσεις, πιθανόν να σου αλλάξει τη ζωή.


 * Ο Κ.Β. Κατσουλάρης είναι συγγραφέας. Τελευταίο του βιβλίο, η συλλογή διηγημάτων «Αφαίας και Τελαμώνος» (εκδ. Μεταίχμιο).

politeia link more

 

 

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Τομ Λέικ» της Αν Πάτσετ (κριτική) – Μια ιστορία για την οικογένεια, την αγάπη και τη φύση, φόρος τιμής στον Θόρντον Ουάιλντερ

«Τομ Λέικ» της Αν Πάτσετ (κριτική) – Μια ιστορία για την οικογένεια, την αγάπη και τη φύση, φόρος τιμής στον Θόρντον Ουάιλντερ

Για το μυθιστόρημα της Αν Πάτσετ [Ann Patchett] «Τομ Λέικ» (μτφρ. Δέσποινα Κανελλοπούλου, εκδ. Δώμα), μια ιστορία για την οικογένεια, την αγάπη, τη φύση και το θέατρο, φόρος τιμής στη «Μικρή μας πόλη» του Θόρντον Ουάιλντερ [Thornton Wilder]. Κεντρική εικόνα: Οι Frank Craven (δεξιά), Martha Scott και John Craven...

«Οι νεκροί ρομαντικοί» της Άσλεϊ Πόστον (κριτική) – Ένα ευρηματικό «παιχνίδι» στα ενδότερα της σύγχρονης αγοράς βιβλίου

«Οι νεκροί ρομαντικοί» της Άσλεϊ Πόστον (κριτική) – Ένα ευρηματικό «παιχνίδι» στα ενδότερα της σύγχρονης αγοράς βιβλίου

Για το μυθιστόρημα της Άσλεϊ Πόστον [Ashley Poston] «Οι νεκροί ρομαντικοί» (μτφρ. Έλενα Γιαννακούλα, εκδ. Ψυχογιός). Kεντρική εικόνα: από την ταινία «The Romantics». 

Γράφει ο Αντώνης Γουλιανός 

Όταν η Τζώρτζ Έλιο...

«Μέρα απελευθέρωσης» του Τζορτζ Σόντερς (κριτική) – Σαρκάζοντας τις μυθολογίες του Make America Great Again

«Μέρα απελευθέρωσης» του Τζορτζ Σόντερς (κριτική) – Σαρκάζοντας τις μυθολογίες του Make America Great Again

Για τη συλλογή διηγημάτων του Τζορτζ Σόντερς [George Saunders] «Μέρα απελευθέρωσης» (μτφρ. Γιώργος–Ίκαρος Μπαμπασάκης. εκδ. Ίκαρος). Kεντρική εικόνα: © Willi White (Oglala Lakota).

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Με πληρότη...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ο Nick Cave στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, μαζί με τον Colin Greenwood των Radiohead

Ο Nick Cave στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, μαζί με τον Colin Greenwood των Radiohead

1, 2 και 3 Ιουνίου ο Nick Cave θα βρεθεί στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, μαζί με τον Colin Greenwood των Radiohead.

Επιμέλεια: Book Press

Η Στέγη ανοίγει για πρώτη φορά την αγκαλιά της στον αξεπέραστο Nick Cave, ο οποίος επιστρέφει...

«Rabbit Hole» του Ντέιβιντ Λίντσεϊ-Αμπέρ, στο θέατρο «Ελ Ερ» (κριτική) – Μια πολύ δυνατή παράσταση για τις ψυχικές «κουνελότρυπες»

«Rabbit Hole» του Ντέιβιντ Λίντσεϊ-Αμπέρ, στο θέατρο «Ελ Ερ» (κριτική) – Μια πολύ δυνατή παράσταση για τις ψυχικές «κουνελότρυπες»

Για την παράσταση «Rabbit Hole» του Ντέιβιντ Λίντσεϊ-Αμπέρ σε σκηνοθεσία Βαγγέλη Λυμπερόπουλου που ανέβηκε στο θέατρο Ελ Ερ. Κεντρική εικόνα: © Σπύρος Περδίου. 

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Το «Rabbit Hole» του Ντέιβιντ ...

16ο Φεστιβάλ ΛΕΑ: από τον Μάρτιο ως το τέλος του έτους σε Αθήνα, Χαλκίδα, Λευκάδα, Χανιά

16ο Φεστιβάλ ΛΕΑ: από τον Μάρτιο ως το τέλος του έτους σε Αθήνα, Χαλκίδα, Λευκάδα, Χανιά

Υπό την αιγίδα της Α.Ε. της Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας Κατερίνας Σακελλαροπούλου, θα πραγματοποιηθεί η 16η έκδοση του Φεστιβάλ ΛΕΑ (Λογοτεχνία εν Αθήναις), στο πλαίσιο του οποίου θα υλοποιηθούν διάφορα πρότζεκτ από τον Μάρτιο ως το τέλος του έτους, λειτουργώντας έτσι ως Πολιτιστική και Λογοτεχνική Γέφυρα μετ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Κάτι σαν αγάπη» του Πολυχρόνη Κουτσάκη (προδημοσίευση)

«Κάτι σαν αγάπη» του Πολυχρόνη Κουτσάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το νέο αστυνομικό μυθιστόρημα του Πολυχρόνη Κουτσάκη «Κάτι σαν αγάπη – Μια υπόθεση για τον Γιώργο Δάντη», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 22 Απριλίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ιφιγένει...

«Επίνοια» του Κωνσταντίνου Γεωργάτου (προδημοσίευση)

«Επίνοια» του Κωνσταντίνου Γεωργάτου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Κωνσταντίνου Γεωργάτου «Επίνοια – Φιλοσοφικοί στοχασμοί», η οποία κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Αν Έχεις

Αν έχεις υγεία, ζεις σε ε...

«Πίσω από τις κλειστές πόρτες» της Ελένης Χέλμη-Μαρκεζίνη (προδημοσίευση)

«Πίσω από τις κλειστές πόρτες» της Ελένης Χέλμη-Μαρκεζίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από βιβλίο της Ελένης Χέλμη-Μαρκεζίνη «Πίσω από τις κλειστές πόρτες – Αστέρες, ηγέτες, γαλαζοαίματοι και καθημερινοί άνθρωποι», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 3 Απριλίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δύο ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Πέντε βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα μάς δείχνουν τον δρόμο για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή, μέσα από δεδομένα που προέκυψαν από σημαντικές επιστημονικές έρευνες των τελευταίων ετών και από πολύτιμα αποστάγματα πνευματικής εμβάθυνσης. 

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

...
Πέντε αριστουργήματα κλασικής πεζογραφίας που αναμένονται τις επόμενες μέρες

Πέντε αριστουργήματα κλασικής πεζογραφίας που αναμένονται τις επόμενες μέρες

Και τα πέντε έχουν χαρακτηριστεί αριστουργήματα τόσο στην εποχή τους και στις συνθήκες που γράφτηκαν όσο και με σημερινά κριτήρια. Θα βρίσκονται στα ράφια των βιβλιοπωλείων τις επόμενες μέρες.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Marquis De Sade «Οι Εκα...

Τρία μυθιστορήματα με άρωμα εποχής και μυστηρίου από τα Ελληνικά Γράμματα

Τρία μυθιστορήματα με άρωμα εποχής και μυστηρίου από τα Ελληνικά Γράμματα

Για τα μυθιστορήματα «Strangers in the Night» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά) της Χέδερ Γουέμπ [Heather Webb], «Τα Μυστήρια της Μις Μόρτον Μόρτον» (μτφρ. Χρήστος Μπαρουξής) της Κάθριν Λόιντ [Catherine Lloyd] και «Κωδικός Coco» (μτφρ. Γιάννης Σπανδωνής) της Τζιόια Ντιλιμπέρτο [Gioia Diliberto]. Τρία μυθιστορήματα που μας μεταφ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ