Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν το δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση.
Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός
Η ηθοποιός Αλεξάνδρα Παντελάκη απαντά σε 25 κλασικές ή αναπάντεχες βιβλιοφιλικές ερωτήσεις.
>Ποιο βιβλίο διαβάζετε αυτό τον καιρό;
Συνήθως δεν διαβάζω ένα, διαβάζω πολλά μαζί. Του Τολστόι τη Σονάτα του Κρόυτσερ και τον Θάνατο του Ιβάν Ίλιτς.
>Πώς ήρθε στα χέρια σας;
Πηγαίνω πάντα στην Πολιτεία και αγοράζω βιβλία. Αποφάσισα να πάρω αυτά τα δύο, γιατί ο φίλος μου ο Αλέξανδρος Μυλωνάς παίζει στο θέατρο τη «Σονάτα του Κρόυτσερ» και ήθελα, πριν το δω, να το έχω πρόσφατο.
>Γενικά, πώς επιλέγετε βιβλία;
Διαβάζω φανατικά από δέκα ετών. Πληροφορούμε τα πάντα από σελίδες βιβλιοκριτικής και παρουσιάσεις. Δύσκολα δεν ξέρω τι κυκλοφορεί. Αλλά ακόμη και αν δεν ξέρω κάτι, πηγαίνω μια βόλτα στην Πολιτεία και πληροφορούμαι τα πάντα.
>Έχετε βιβλίο στην τσάντα σας;
Όχι.
>Διαβάζετε στο Μετρό, σε καφέ ή σε άλλους εξωτερικούς χώρους;
Όχι. Θεωρώ ότι το διάβασμα θέλει συγκέντρωση. Ούτε καν να καπνίζεις ή να ακούς μουσική. Διαβάζω συνήθως στην κάμαρά μου.
>Σε ποια στάση σας αρέσει να διαβάζετε;
Ξαπλωμένη στο κρεβάτι μου.
>Αφού τα διαβάσετε, φυλάτε τα βιβλία σας και τα μεταφέρετε από σπίτι σε σπίτι όταν μετακομίζετε;
Ευτυχώς έχω να κάνω μετακόμιση πάρα πολλά χρόνια και δεν προβλέπεται, με αποτέλεσμα, επειδή είμαι κουρελομαζώχτρα να έχω βιβλία που τα είχα από δώδεκα χρόνων. Στο σπίτι δεν έχει μείνει ούτε ένα τετραγωνικό χωρίς βιβλίο και δεν ξέρουμε, κι εγώ κι ο άντρας μου, τι θα τα κάνουμε. Δεν πετάω τίποτα.
>Πόσο οργανωμένη είναι η βιβλιοθήκη σας; Μπορείτε να βρείτε ένα βιβλίο άμα το ψάχνετε;
Ό,τι έχει σχέση με τα θεατρικά βιβλία, κάθισα ένα καλοκαίρι και έκανα ταξινόμηση. Τα έχω συγκεντρωμένα με τους τίτλους τους και μπορώ να βρω ακόμη και θεατρικά προγράμματα. Σε σχέση με τα λογοτεχνικά βιβλία, μου έχει τύχει να ξαναγοράσω βιβλίο που το είχα.
>Προσέχετε τα βιβλία σας ή τα τσακίζετε, τα υπογραμμίζετε και σημειώνετε επάνω σ' αυτά;
Και τα τσακίζω και τα υπογραμμίζω. Δεν τα σκίζω ποτέ. Ακολουθώ τη συμβουλή του Μέγιερχολντ, που έλεγε: Μη λυπάστε τα περιθώρια των βιβλίων. Μ' αρέσει όταν παίρνω ένα βιβλίο και είναι σημειωμένο γιατί διαβάζω τις σκέψεις του προηγούμενου αναγνώστη. Το βιβλίο είναι ένα αντικείμενο που μυρίζει ζωή, δεν είναι ένα μπιμπελό.
>Έχει τύχει ποτέ να «κολλήσετε» με βιβλίο; Τι συνέβη;
Με όλα του Ντοστογιέφσκι. Τα τελευταία χρόνια έχω κολλήσει με τον Γιόζεφ Ροτ. Το Εμβατήριο του Ραντέτσκυ, το έχω διαβάσει πάρα πολλές φορές. Από αυτό ορμώμενη διάβασα και όλα τα άλλα του Ροτ, που κυκλοφορούν στα ελληνικά. Επίσης, έχω κολλήσει με τον Ζέμπαλντ αλλά και με το Μόνος στο Βερολίνο και τον Πότη, του Φαλάντα.
>Αφήνετε στη μέση βιβλία που σας κάνουν να βαριέστε; Πόσο συχνά;
Επειδή είμαι περίεργη και παίρνω ό,τι κυκλοφορεί από τη σύγχρονη πεζογραφία, καταλαβαίνω από τις δέκα πρώτες σελίδες ότι δεν...
>Έχει τύχει να σας συναρπάσει, μετά από χρόνια, βιβλίο που στην πρώτη ανάγνωση σας είχε απογοητεύσει;
Όταν διάβαζα δώδεκα χρόνων τον Ηλίθιο, του Ντοστογιέφσκι, κοίταζα να δω τι θα γίνει με την πλοκή. Μετά πρόσεχα κάτι άλλο, μετά από μερικά χρόνια κάτι άλλο. Το ίδιο με τους Δαιμονισμένους, το Ταξίδι στην άκρη της νύχτας, του Σελίν, τον Εξάδελφο Πονς, του Μπαλζάκ και το Και με το φως του λύκου επανέρχονται της Ζυράννας Ζατέλη.
Και τα τσακίζω και τα υπογραμμίζω. Δεν τα σκίζω ποτέ. Ακολουθώ τη συμβουλή του Μέγιερχολντ, που έλεγε: Μη λυπάστε τα περιθώρια των βιβλίων. Μ' αρέσει όταν παίρνω ένα βιβλίο και είναι σημειωμένο γιατί διαβάζω τις σκέψεις του αναγνώστη. Το βιβλίο είναι ένα αντικείμενο που μυρίζει ζωή, δεν είναι ένα μπιμπελό.
>Έχετε κλάψει ποτέ διαβάζοντας ένα βιβλίο;
Ναι, με την Άννα Καρένινα και την Ανάσταση. Επίσης, με την Ιστορία της Έλσα Μοράντε.
>Τι κάνετε με τα βιβλία που δεν τα θέλετε πια; Τα πετάτε; Τα χαρίζετε; Τα κρύβετε σε σκοτεινά υπόγεια;
Τα δανείζω και μου τα χρωστάνε.
>Υπάρχει κάποιο βιβλίο που έχετε δωρίσει σε περισσότερους από έναν άνθρωπο;
Τελευταία το Μόνος στο Βερολίνο, το Ταξίδι στην άκρη της νύχτας, την Πριγκιπέσα Ιζαμπώ, βιβλία του Βιζυηνού.
>Θα συμμετείχατε ποτέ σε Λέσχη Ανάγνωσης;
Ούτε γι' αστείο. Όποιος έμαθε, έμαθε. Το διάβασμα είναι μοναχική υπόθεση.
>Σας έχει συμβεί να δανείσετε αγαπημένο βιβλίο και να μην σας επιστραφεί;
Αλίμονο. Το βιβλίο της Κάτιας Γέρου, Αλλάζοντας τους παλμούς της καρδιάς, το δάνειζα όπου έβρισκα. Δεν μου το επιστρέψανε ποτέ και κάθε φορά το ξαναγοράζω.
>Ποιο ήταν το αγαπημένο σας βιβλίο όταν ήσασταν μικρή;
Ο Καζαντζάκης είχε μια προσωπική σχέση με τη μητέρα και τη θεία μου. Εγώ μεγάλωσα με το φάντασμά του να κυκλοφορεί μέσα στο σπίτι. Όταν ήμουν μικρή διάβασα όλα του τα βιβλία. Τότε δεν με ενοχλούσε η γλώσσα του, νόμιζα ότι έτσι γράφουν οι άνθρωποι. Επίσης, η μητέρα μου μου διάβαζε γαλλική ποίηση στο πρωτότυπο. Σε εκείνη την ηλικία, αν δεν είχαμε τα βιβλία και αργότερα τον κινηματογράφο θα είχαμε τρελαθεί.
>Το έχετε ξαναδιαβάσει έκτοτε;
Τα έχω ξεφυλλίσει. Σήμερα με ενοχλεί η γλώσσα του Καζαντζάκη.
>Μέσα σε ποια ιστορία που έχετε διαβάσει θα θέλατε να ζείτε;
Σε όλον τον Τσέχωφ.
>Με ποιον ή ποια συγγραφέα θα θέλατε να δειπνήσετε;
Με τον Τσέχωφ. Και να τον παντρευτώ, ακόμα.
>Λένε ότι ορισμένα βιβλία «μας βρίσκουν» σχεδόν μαγικά τη στιγμή που τα χρειαζόμαστε. Είχατε ποτέ τέτοια εμπειρία;
Όταν πήγα να δουλέψω στο ΚΘΒΕ, μου έκαναν παρέα νυχθημερόν τα βιβλία του Ιωάννου, του Χριστιανόπουλου και της Λούλας Αναγνωστάκη.
>Για ποιο βιβλίο θα λέγατε: αυτό το βιβλίο μου άλλαξε τη ζωή;
Όταν ήμουν πολύ μικρή η Ασκητική έδωσε απαντήσεις σε πάρα πολλά υπαρξιακά ερωτήματα. Αν ξεπεράσεις τη γλώσσα, σου δίνει απαντήσεις για το γιατί πρέπει να αγωνίζεσαι χωρίς να περιμένεις το αποτέλεσμα.
>Ποιος είναι για σας ο ορισμός του καλού βιβλίου;
Να είναι γραμμένο εκ βαθέων, να μην είναι κοινότοπο, να με συναρπάσει.
>Ποιο βιβλίο προτείνετε ενθέρμως αυτή την εποχή;
Το βιβλίο του Τάκη Τζίφα Συνοδεία εγχόρδων.
Info
Η Αλεξάνδρα Παντελάκη, απόφοιτη ηθοποιός της Δραματικής Σχολής Πέλου Κατσέλη, έχει επίσης σπουδάσει στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Έχει κάνει θέατρο, κινηματογράφο και τηλεόραση. Πρωταγωνιστεί, από τις 10 Μαρτίου στην κωμωδία του Κλαούντιο Τολκατσίρ Η παράλειψη της οικογένειας Κόλεμαν (μτφρ. Μαρία Χατζηεμμανουήλ), σε σκηνοθεσία Μαριτίνας Πάσσαρη, στη Β' σκηνή του Θεάτρου της Οδού Κεφαλληνίας. Μαζί της: Εύρη Σωφρονιάδου, Μιχάλης Πανάδης, Ειρήνη Μακρή, Αντιγόνη Δούμου, Ηρακλής Κωστάκης, Νικόλας Παπαδομιχελάκης.
