pillow-books_04

Της Σώτης Τριανταφύλλου

Mε το που θυμήθηκα τον θάνατο του Τζακ Κέρουακ στις 21 Οκτωβρίου 1969, θυμήθηκα κι έναν άλλο θάνατο (αναμφίβολα, σκέφτομαι πολύ τους νεκρούς): εκείνον του Πολωνού μαθηματικού Βάκλαβ Σιερπίνσκι, ενός από τους επιφανέστερους θεωρητικούς των αριθμών στις αρχές του 20ού αιώνα. Η επέτειος του θανάτου του Σιερπίνσκι έγινε αφορμή να ξαναδιαβάσω το «Logicomix» (Α. Δοξιάδης, Χ.Χ. Παπαδημητρίου), που είχα παραμελήσει πάνω στο κομοδίνο, επειδή κάθε τόσο με πιάνει απελπισία που δεν σπούδασα μαθηματικά και που δεν έχω μια δεύτερη ζωή για να σπουδάσω.

Διαβάζοντας το «Logicomix», μου ερχόταν να σκάσω σαν κολοκύθα: πρόκειται για ένα graphic novel που αφηγείται τις περιπέτειες του Μπέρτραντ Ράσελ, την αγωνιώδη αναζήτηση της αλήθειας και τη συνάντησή του με θρυλικούς στοχαστές, όπως ο Φρέγκε, ο Χίλμπερτ, ο Γκέντελ, ο Βιτγκενστάιν∙ για την περιγραφή μιας πνευματικής οδύσσειας γεμάτης εκπλήξεις, θριάμβους, προκλήσεις, απογοητεύσεις∙ θριάμβους ξανά και ξανά. Με τον χαρακτήρα που έχω, είμαι ικανή να διαβάζω graphic novels για τα μαθηματικά και τη φιλοσοφία, δακρυσμένη, με τη μύτη μου σ’ ένα χαρτομάντιλο: η ιστορία του Ράσελ –το πάθος του για τη λογική, η ανακάλυψη ότι η λογική είναι διάτρητη κι ότι η αλήθεια στιγματίζεται από το διφορούμενο και την αμφιβολία– μου φάνηκε ένα υπόδειγμα τρόπου ζωής. Να, περίπου, πώς πρέπει να ζούμε.

Το βιβλίο είναι απολαυστικό (παρότι κλαίω απ’ το κακό μου) και αναλύει τα ζητήματα της λογικής χωρίς να τα υπεραπλουστεύει. Αναμφισβήτητα, όταν γνωρίζεις κάτι σε βάθος (όπως οι συντελεστές του «Logicomix»), μπορείς να το μεταδώσεις στους άλλους με απλό τρόπο: το δυσνόητο, δήθεν βαθυστόχαστο ύφος προδίδει μερική (ή ολική) άγνοια∙ σύγχυση: ακόμα και ο Βιτγκενστάιν μπορεί να κατηγορηθεί γι’ αυτό. Εδώ έχουμε καθαρό σχέδιο και καθαρά λόγια: έχω αρκετές αντιρρήσεις για τη μετάφραση, αλλά δεν χρειάζεται να με πάρει κανείς πολύ στα σοβαρά, είμαι σχολαστική, είμαι τελείως nerd. Όπως και σε ό,τι αφορά την ιστορική ακρίβεια που λείπει –ποιητική αδεία– από το «Logicomix». Για όλ’ αυτά σκέφτομαι: αν οι συγγραφείς του βιβλίου έκαναν μια σειρά μαθημάτων με θέμα το υλικό του «Logicomix», θα είχαμε την ευκαιρία να συζητήσουμε, εκτός από τα μεγάλα ζητήματα της ιστορίας των μαθηματικών που συνυφαίνεται με την ιστορία της φιλοσοφίας, την ίδια την ιστορία της ανθρωπότητας∙ και το πώς τόσο τα μαθηματικά όσο και η φιλοσοφία αντλούν το μεγαλείο τους από την ελληνική αρχαιότητα. Το «Logicomix», αν και κάθε άλλο παρά προγονολατρικό, υπενθυμίζει την αρχαιοελληνική σκέψη που, από έναν συνδυασμό ευθύνης και τύχης, κατέληξε στη φάρσα του παρόντος. Από την άλλη πλευρά, όπως κάθε καλό βιβλίο, είναι μια παρηγοριά: η ζωή του Μπέρτραντ Ράσελ ξεπροβάλλει σαν παραδείσιο πουλί∙ η σκέψη του, η οξυδέρκειά του, η διαρκής σύγκρουσή του με τη μετριότητα, ο ανθρωπισμός του μοιάζουν με φάρο για τον πολίτη της σύγχρονης δημοκρατίας.

Σώτη Τρανταφύλλου

 

 

 

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Η καταγωγή της οικογένειας

Η καταγωγή της οικογένειας

Για την πραγματεία του Φρίντριχ 'Ενγκελς «Η καταγωγή της οικογένειας, της ατομικής ιδιοκτησίας και του κράτους» (Στο φως των ερευνών του Λ. Χ. Μόργκαν) (εκδ.  Σύγχρονη Εποχή)

Της Σώτης Τρια...

Με τον Σπινόζα, σε αναζήτηση της ευτυχίας

Με τον Σπινόζα, σε αναζήτηση της ευτυχίας

Της Σώτης Τριανταφύλλου

Σ' αυτό το βιβλίο, ο Βalthasar Thomass αναλύει τη σκέψη του Σπινόζα γύρω από τα ζητήματα της καλής ζωής, τους όρους της γνώσης, τον προσδιορισμό της αλήθειας, της ηθικής, καθώς και της πολιτικής και αισ...

Η συνωμοσιολογία ως τρόπος σκέψης

Η συνωμοσιολογία ως τρόπος σκέψης

Σκέψεις με αφορμή το βιβλίο του Pierre-André Taguieff Θεωρίες συνωμοσίας (μτφρ. Αναστασία Καραστάθη, εκδ. Πόλις).

Της Σώτης Τριανταφύλλου

Ο Pie...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τα καλύτερα μυθιστορήματα της δεκαετίας στην αγγλόφωνη πεζογραφία

Τα καλύτερα μυθιστορήματα της δεκαετίας στην αγγλόφωνη πεζογραφία

Αυτά είναι τα είκοσι (20) καλύτερα μυθιστορήματα που γράφτηκαν και εκδόθηκαν στα αγγλικά την τελευταία δεκαετία (2010-2019), σύμφωνα με τη συντακτική ομάδα του έγκριτου αμερικανικού ιστότοπου για τα βιβλία και τον πολιτισμό Literary Hub. 

Επιμέλεια: Book Press

...
«Μίλησε, μνήμη» με τις λέξεις της Ελιάνας Χουρμουζιάδου

«Μίλησε, μνήμη» με τις λέξεις της Ελιάνας Χουρμουζιάδου

Ζητήσαμε από πεζογράφους, ποιητές, μεταφραστές και επιμελητές να μας στείλουν μια καλοκαιρινή φωτογραφία από το προσωπικό τους αρχείο και να την πλαισιώσουν με μια ανάμνηση. Σήμερα, η Ελιάνα Χουρμουζιάδου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός
Εικονογράφηση: Πάρις Κούτσικος - par...

Το Jojo Rabbit, του Τάικα Γουαϊτίτι, ανανεώνει το βλέμμα μας για τη ναζιστική θηριωδία

Το Jojo Rabbit, του Τάικα Γουαϊτίτι, ανανεώνει το βλέμμα μας για τη ναζιστική θηριωδία

Σκέψεις με αφορμή την ταινία του Jojo Rabbit (2019) του Νεοζηλανδού Taika Waititi (Τάικα Γουαϊτίτι), παράλληλα με μυθιστορήματα που πραγματεύονται με φρέσκο τρόπο τη ναζιστική θηριωδία. 

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Η ταινία Jojo Rabbi...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Emmanuel Levinas: «Πάουλ Τσέλαν: Από το Είναι στο Άλλο»

Emmanuel Levinas: «Πάουλ Τσέλαν: Από το Είναι στο Άλλο»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Emmanuel Levinas «Πάουλ Τσέλαν: Από το Είναι στο Άλλο» σε μετάφραση και επίμετρο του Θωμά Συμεωνίδη, το οποίο κυκλοφορεί το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Σαιξπηρικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
Θάνος M. Βερέμης: «21 ερωτήσεις & απαντήσεις για το '21»

Θάνος M. Βερέμης: «21 ερωτήσεις & απαντήσεις για το '21»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Θάνου M. Βερέμη «21 ερωτήσεις & απαντήσεις για το '21», που κυκλοφορεί στις 2 Ιουλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ...

Γρηγόρης Αζαριάδης: «Παραπλάνηση»

Γρηγόρης Αζαριάδης: «Παραπλάνηση»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γρηγόρη Αζαριάδη «Παραπλάνηση», που κυκλοφορεί στις 2 Ιουλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μια Σκιά

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

17 Ιουλίου 2020 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

50 καλά βιβλία για το καλοκαίρι και για πάντα

Πενήντα καλά βιβλία από την πρόσφατη εκδοτική παραγωγή τα οποία ξεχωρίσαμε ανάμεσα σε πολλά ακόμη καλά βιβλία. Ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία, ποίηση, δοκίμια ιστ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

17 Ιουλίου 2020 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

50 καλά βιβλία για το καλοκαίρι και για πάντα

Πενήντα καλά βιβλία από την πρόσφατη εκδοτική παραγωγή τα οποία ξεχωρίσαμε ανάμεσα σε πολλά ακόμη καλά βιβλία. Ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία, ποίηση, δοκίμια ιστ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ