29 Μαϊου 2017

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ:06:26:11 GMT +2

Διαφήμιση
ΒΡΙΣΚΕΣΤΕ: ΣΤΗΛΕΣ ΚΛΑΣΙΚΟ ΜΕΝ, ΑΛΛΑ... «Πάουντ, Τζόυς, Προυστ, είναι για μένα αρνητικά πρότυπα»

«Πάουντ, Τζόυς, Προυστ, είναι για μένα αρνητικά πρότυπα»

E-mail Εκτύπωση

altΟ Κώστας Κουτσουρέλης εκφράζει ενστάσεις για τη λογοτεχνία του Μοντερνισμού, τον Πάουντ, τον Τζόυς, τον Προύστ κ.ά.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Να πούμε πρώτα ότι κλασσικό δεν σημαίνει επ' ουδενί και αρεστό. Όπως ακριβώς και το ανάποδο: δεν είναι κάθε τι που μας αρέσει, επειδή μας αρέσει, και άξιο να αναρτηθεί στο Hall of Fame της ιστορίας. Το αρεστό είναι έννοια υποκειμενική, ο καθένας αποφασίζει για τον εαυτό του. Το κλασσικό αντιθέτως είναι έννοια αντικειμενική, χαρακτηρίζει το έργο εκείνο του οποίου η ιστορική και αισθητική σπουδαιότητα το έχει καταστήσει σημείο αναφοράς και δείκτη προσανατολισμού για τους μεταγενέστερους – με τη θετική ή την αρνητική έννοια. Για να παραφράσω τον Έλιοτ, ο αναγνώστης εκείνος που ισχυρίζεται ότι του αρέσουν όλοι ή μόνον οι κλασσικοί συγγραφείς, είτε δεν είναι ειλικρινής με τον εαυτό του ή του λείπει εντελώς η ατομικότητα, άρα και η κριτική ματιά.

Ώστε δεν μειώνουμε τους κλασσικούς όταν τους αρνούμαστε. Αντιθέτως μάλιστα, τους επιβεβαιώνουμε στο βάθρο τους, δείχνουμε ότι παραμένουν για μας παραδείγματα, έστω και προς αποφυγήν. Το γεγονός ακριβώς ότι αισθανόμαστε υποχρεωμένοι να τοποθετηθούμε απέναντί τους απορριπτικά, επαληθεύει τη δύναμη της παρουσίας τους, την ισχυρή ακτινοβολία τους. Τους μη κλασσικούς συγγραφείς, ως γνωστόν, ουδείς επείγεται να τους απορρίψει...

Το στοιχείο που με απωθεί στα κείμενα αυτά είναι αφενός μεν η εκφραστική επιτήδευση, αφετέρου δε ο ενδιάθετος ερμητισμός.

Τώρα, τέτοια αρνητικά για μένα πρότυπα, τέτοια παραδείγματα προς αποφυγήν, στάθηκαν οι κλασσικοί του μοντερνισμού. Τα Κάντος του Πάουντ, λ.χ., ο Οδυσσέας του Τζόυς, το Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο του Προυστ, τα περισσότερα από τα έργα του υπερρεαλισμού, του φουτουρισμού, του ντανταϊσμού κ.ο.κ. Επίσης πολλά από τα έργα του 19ου αιώνα, που θεωρούνται προδρομικά τους, ο Λωτρεαμόν λ.χ., ο Μαλλαρμέ, ακόμη και ο οψιμότερος Φλωμπέρ. Το στοιχείο που με απωθεί στα κείμενα αυτά είναι αφενός μεν η εκφραστική επιτήδευση, αφετέρου δε ο ενδιάθετος ερμητισμός. Σε αντίθεση με τα αριστουργήματα της κλασσικής αρχαιότητας ή του νεώτερου ευρωπαϊκού ρεαλισμού, που ισορροπούν θαυμαστά ανάμεσα στην εκλέπτυνση και τη λαϊκότητα, ανάμεσα στο στοχαστικό βάθος και τον κοινό νου, ανάμεσα στη διδαχή και την τέρψη, οι πρόδρομοι και οι κλασσικοί του μοντερνισμού είναι στα μάτια μου συγγραφείς μονοδιάστατοι. Άλλοτε εμβριθείς έως σχολαστικότητας κι άλλοτε έκλυτοι μέχρις εξαλλοσύνης, από τη μια θεατρικά σκοτεινοί στο περιεχόμενό τους και από την άλλη επιδεικτικά ακραίοι στη φόρμα τους, σχεδόν πάντοτε νάρκισσοι και προκλητικά αδιάφοροι για τις ανάγκες του ακροατηρίου τους, τις περισσότερες δε φορές άχαροι και κουραστικοί.

altΓνώμη μου γενική για τον μοντερνισμό, όχι μόνο στη λογοτεχνία αλλά και στις λοιπές τέχνες, είναι ότι δεν σηματοδοτεί την απαρχή, όπως νομίζουμε, αλλά το τέλος μιας εποχής. Όπως οι Λατίνοι Νεώτεροι, οι poetae novi της όψιμης αρχαιότητας, παρά το όνομά τους σηματοδοτούν την εκπνοή, την απόληξη της μεγάλης παράδοσης που έχει τις καταβολές της στον Όμηρο και τον αρχαϊκό λυρισμό, έτσι και με τους νεωτερικούς του 20ού αιώνα κλείνει ένας κύκλος: αυτός της μεγάλης ευρωπαϊκής λογοτεχνίας που έχει την αφετηρία της στους τροβαδούρους του Μεσαίωνα, τον Βοκκάκιο και τον Δάντη. Η λογοτεχνία του 21ου αιώνα, αντιμέτωπη με σκληρά και πρωτόγνωρα προβλήματα όπως η ραγδαία καθίζηση της ανάγνωσης και του εντύπου και η ανάδυση μιας νέας προφορικής και εικονοκεντρικής κουλτούρας, πολύ λίγη βοήθεια μπορεί να αντλήσει πια από τα φθαρμένα μανιφέστα τους ή τα υπερφίαλα αιτήματά τους.

* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΚΟΥΤΣΟΥΡΕΛΗΣ είναι ποιητής και μεταφραστής.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
«Ναι στη Γραφή, όχι στην Αγία»

«Ναι στη Γραφή, όχι στην Αγία»

Ο Γιώργος Λαμπράκος, για το «βιβλίο των βιβλίων», την Αγία Γραφή.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μου ζητήθηκε να γράψω ένα κείμενο για ένα βιβλίο ...

«Σπάνια δίνω δεύτερη ευκαιρία στα βιβλία»

«Σπάνια δίνω δεύτερη ευκαιρία στα βιβλία»

Ο Νικόλας Σεβαστάκης για «κλασικά» που επανέρχονται ξανά και ξανά διεκδικώντας τον ελάχιστο χρόνο μας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Οι αποτυχημένες γνωρι...

«Ερωτογράφημα γεμάτο λεκτικές πιρουέτες»

«Ερωτογράφημα γεμάτο λεκτικές πιρουέτες»

Ο Χρήστος Αστερίου για το μυθιστόρημα Laura του Cristóbal Garrido, με αφορμή την όψιμη ανακάλυψή του από την ισπανική κριτική.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
Διαφήμιση
ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ
Στο εργαστήρι του Κ.Β. Κατσουλάρη

Στο εργαστήρι του Κ.Β. Κατσουλάρη

Μεταφραστές και επιμελητές αποκαλύπτουν τις διαδρομές μέσα από τις οποίες προσέγγισαν τη γλώσσα, το ύφος ή και την οικονομία ενός βιβλίου με το οποίο δούλεψαν πρόσφατα και μοιράζονται μαζί μας τα μυστικά του εργαστηρίου τους. Φιλοξενούμενος, ο συγγραφέας και μεταφραστής Κ.Β. Κατσουλάρης...

Το πράσινο Ντεσεβό

Το πράσινο Ντεσεβό

Προδημοσίευση από το μυθιστόρημα του Manu Causse Το πράσινο Ντεσεβό (μτφρ. Μήνα Πατεράκη-Γαρέφη), που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Utopia.

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης...

Διαβάζοντας με τον Χρήστο Κούρτογλου

Διαβάζοντας με τον Χρήστο Κούρτογλου

Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν το δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός...

Διαφήμιση

ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ

 

Ποια θεματική θα θέλατε να διαβάζετε συχνότερα;





ΒΡΕΙΤΕ ΜΑΣ ΚΙ ΕΔΩ

 

Network Social  RSS Facebook Twitter Youtube