alt

Ο Κώστας Κουτσουρέλης εκφράζει ενστάσεις για τη λογοτεχνία του Μοντερνισμού, τον Πάουντ, τον Τζόυς, τον Προύστ κ.ά.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Να πούμε πρώτα ότι κλασσικό δεν σημαίνει επ' ουδενί και αρεστό. Όπως ακριβώς και το ανάποδο: δεν είναι κάθε τι που μας αρέσει, επειδή μας αρέσει, και άξιο να αναρτηθεί στο Hall of Fame της ιστορίας. Το αρεστό είναι έννοια υποκειμενική, ο καθένας αποφασίζει για τον εαυτό του. Το κλασσικό αντιθέτως είναι έννοια αντικειμενική, χαρακτηρίζει το έργο εκείνο του οποίου η ιστορική και αισθητική σπουδαιότητα το έχει καταστήσει σημείο αναφοράς και δείκτη προσανατολισμού για τους μεταγενέστερους – με τη θετική ή την αρνητική έννοια. Για να παραφράσω τον Έλιοτ, ο αναγνώστης εκείνος που ισχυρίζεται ότι του αρέσουν όλοι ή μόνον οι κλασσικοί συγγραφείς, είτε δεν είναι ειλικρινής με τον εαυτό του ή του λείπει εντελώς η ατομικότητα, άρα και η κριτική ματιά.

lamprakos-390

Ο Γιώργος Λαμπράκος, για το «βιβλίο των βιβλίων», την Αγία Γραφή.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μου ζητήθηκε να γράψω ένα κείμενο για ένα βιβλίο κλασικό μεν, αλλά που δεν μου αρέσει. Αναρωτήθηκα, «Ποιο είναι το κλασικότερο βιβλίο που δεν μου αρέσει;», και ύστερα από ένα νανοδευτερόλεπτο κατέφτασε η απάντηση: η Αγία Γραφή. Όντας εξ ανατροφής άθεος και εκ πεποίθησης αγνωστικιστής, δεν θα μπορούσα να διαβάσω την Αγία Γραφή, όπως και κάθε άλλο κατεξοχήν θεολογικό κείμενο, παρά μόνο δεχόμενος πως ό,τι διαβάζω δεν ισχύει στο επίπεδο του οντολογικά πραγματικού. Για τους άθεους, όπως έχει επισημανθεί ορθά και επανειλημμένα, όλοι οι θεοί όλων των θρησκειών είναι εξίσου απατηλοί και προφανώς ισοδύναμοι ως προς την οντολογική ανυπαρξία τους με τα άλλα υπερβατικά ή μεταφυσικά πλάσματα, όπως φαντάσματα, δαίμονες, πνεύματα, τέρατα, καλικάντζαροι, στοιχειά, λυκάνθρωποι, γκόλεμ, πόλτεργκαϊστ κ.ά. (η λίστα είναι εξίσου άπειρη με την ανθρώπινη φαντασία). Για τους θρήσκους, απεναντίας, όλοι οι θεοί είναι απατηλοί με εξαίρεση –τι ευτυχής σύμπτωση– τον προσωπικό τους.

alt

Ο Νικόλας Σεβαστάκης για «κλασικά» που επανέρχονται ξανά και ξανά διεκδικώντας τον ελάχιστο χρόνο μας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Οι αποτυχημένες γνωριμίες με βιβλία τα οποία θεωρούνται σπουδαία ή «ορόσημα» και υποχρεωτικά μυητικά περάσματα, είναι αναπόσπαστο τίμημα κάθε αναγνωστικής ζωής· εκτός αν μιλάμε για εκείνο το στιλ πρωταθλητισμού που βάζει στοίχημα να υπερπηδά όλα τα εμπόδια για να κατακτήσει ένα βιβλίο ή έναν συγγραφέα ως τρόπαια.

alt

Ο Δημήτρης Φύσσας συγκρίνει βιβλία και συγγραφείς με συντριπτικά αποτελέσματα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Θα προτιμούσα, αν γίνεται, αντί για ένα μόνο βιβλίο, ν΄ αναφέρω μια σειρά κλασικών. Λοιπόν, μένοντας στην ελληνική παραγωγή και μόνο. 

alt

Ο Χρήστος Αστερίου για το μυθιστόρημα Laura του Cristóbal Garrido, με αφορμή την όψιμη ανακάλυψή του από την ισπανική κριτική.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Σ’ ένα από τα πρώτα μου ταξίδια στη Σαλαμάνκα, πριν ακριβώς είκοσι τρία χρόνια, ανακάλυψα στο υπόγειο παλαιοπωλείο της Calle Sorias που διατηρούσε ένας συγγενής από την πλευρά της Ισπανίδας μητριάς μου μια παλιά έκδοση της Laura. Το μυθιστόρημα, ένας ταλαιπωρημένος πανόδετος τόμος με την υπογραφή τού ως τότε άγνωστου σε μένα Cristóbal Garrido είχε πρωτοκυκλοφορήσει λίγο πριν το ξέσπασμα του ισπανικού εμφυλίου από κάποιον εκδότη ονόματι Menéndez.

alt

Για τη Σοφία Νικολαΐδου στη λίστα των βιβλίων που δεν θα διαβάσει ποτέ εξέχουσα θέση έχει η Νανά του Ζολά. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τελείωσα Φιλολογία στο ΑΠΘ. Που θα πει, διάβασα κάποια πράγματα με το στανιό: Παλαμά, για παράδειγμα. Όταν πλημμύρισε το υπόγειο του σπιτιού μου και βούλιαξαν τα κιβώτια με τα άπαντά του στα νερά, χολόσκασα (για ένα πεντάλεπτο) για την καταστροφή των δερματόδετων τόμων που, δεν μπορεί, κάποια στιγμή θα μελετούσα (φυσικά, κορόιδευα τον εαυτό μου) – και μετά το ξέχασα.

mantoglou-argiro-390

Η Αργυρώ Μαντόγλου για το μυθιστόρημα του D.H. Lawrence Ο εραστής της λαίδης Τσάτερλι.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Πρώτη φορά διάβασα τον Εραστή της Λαίδης Τσάτερλι στην εφηβεία, σε μια από εκείνες τις πρόχειρες εκδόσεις που είχα βρει στο Μοναστηράκι· το κείμενο ήταν ελλιπές, πλήθος οι περικοπές στα επίμαχα σημεία, η μετάφραση ήταν αμήχανη, πολλές παρανοήσεις και λάθη που αλλοίωναν το νόημα. Θυμάμαι πως δεν είχα βρει τίποτα το σοκαριστικό, ούτε καν σεξουαλικό στο περιεχόμενο και είχα αναρωτηθεί για το λόγο που η κυκλοφορία του είχε απαγορευτεί για τόσες δεκαετίες και κάποιοι το θεωρούσαν «βλάσφημο» και κάποιοι άλλοι «βίβλο του ερωτισμού».

alt

Ο ποιητής Θοδωρής Ρακόπουλος, για τον αδίκως μνημονευόμενο και υπερεκτιμημένο Άλλεν Γκίνσμπεργκ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Καλβίνο είχε δίκιο όταν έλεγε πως τους κλασσικούς δεν τους διαβάζουμε αλλά τους ξαναδιαβάζουμε. Ενίοτε, βέβαια ορισμένους δεν θέλουμε να τους ξαναδιαβάσουμε διόλου: τους ξαναδιαβάζουν άλλοι όμως, τριγύρω μας, και εμείς, στη μέση του μονήρους και κοινωνικά παρεξηγήσιμου κυκλώνα, με εμμονή κλείνουμε τα αυτιά μας στην επαναλαμβανόμενη, σαν ινδικό mantra, αναφορά στην μυθοπλασία ή στους στίχους τους. Αυτού του είδους τους κλασσικούς, μια πρόχειρη αναλυτική κατηγορία θα τους χαρακτήριζε: υπερεκτιμημένους. Τουλάχιστον σύμφωνα με τη δική μας γνώμη. Και η λογοτεχνία είναι δι-υποκειμενική υπόθεση.

alt

Περί σπουδαιότητας και αρεσκείας γράφει ο Μένης Κουμανταρέας ισορροπώντας ανάμεσα στην εξομολογητική διάθεση και το παιχνίδι με τα βιβλία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

alt

Ο συγγραφέας και στιχουργός Θοδωρής Γκόνης διηγείται μια ιστορία για ένα βιβλίο του Στρατή Τσίρκα που τον απογοήτευσε.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η αλήθεια είναι ότι μου είναι δύσκολο να πω κάτι για ένα βιβλίο που δεν μου άρεσε. Πολλά βιβλία δεν μου άρεσαν, πολλά άφησα στη μέση, στην αρχή τους, πολλά ξέχασα σε λεωφορεία, σε τρένα, σε αεροπλάνα, σε μετακομίσεις.

alt

Η ρητορεία και η αίσθηση του μεγαλοϊδεατισμού του είναι συχνά απωθητικές, σημειώνει ο Χρήστος Χρυσόπουλος για τον Κωστή Παλαμά.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Πάει καιρός από τότε που ο Κώστας Αγοραστός μού ζήτησε να συνεισφέρω σε αυτή την πολύ ερεθιστική στήλη, αλλά κάθε φορά που ξεκινούσα να γράψω κάτι, δεν μπορούσα να καταλήξω σε σαφή συμπεράσματα. 

alt

"Κύριε Πίντσον, έχουμε κι άλλες δουλειές!"

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός Φωτογραφία: Τάκης Σπυρόπουλος

Δεν θέλω να δημιουργήσετε εσφαλμένη εντύπωση για μένα. Δεν είμαι άνθρωπος ήσσονος προσπαθείας. Δεν βαρέθηκα ποτέ μια τυπωμένη σελίδα εκτός και αν ανήκει σ΄ένα από τα βιβλία του Πίντσον.

alt

O Αλέξης Πανσέληνος εξηγεί πού βρίσκονται τα αναγνωστικά του όρια, σε σχέση με ορισμένα κλασικά βιβλία της παγκόσμιας και εγχώριας πεζογραφίας. 

Επιμ. Κώστας Αγοραστός

Λέμε κλασικά τα βιβλία που εξακολουθούν να διαβάζονται και να αρέσουν κι όταν τα χρόνια έχουν περάσει, η εποχή που γράφτηκαν έχει χαθεί και τα ήθη, τα συνήθεια και οι συνθήκες έχουν μεταβληθεί – αλλά παρ’ όλα αυτά, τα βιβλία για τα οποία μιλάμε μας συγκινούν και μας διδάσκουν, μας παρηγορούν και προσφέρουν στην ψυχή μας την υγρασία που έχει ανάγκη για να αντεπεξέλθουμε στις δοκιμασίες της ζωής, και στη σκέψη μας τη συμπυκνωμένη εμπειρία μιας άλλης πραγματικότητας που δεν ζήσαμε αλλά διαβάζοντας γι’ αυτήν την έχουμε εντάξει στη δικιά μας.

alt

Ο Αλέξης Σταμάτης για το σκέτο παραλήρημα του Κέρουακ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Υπάρχουν τα καλά βιβλία και τα κακά βιβλία. Υπάρχουν όμως και τα «καλά κακά βιβλία». Ο όρος "good bad books" ανήκει στον Τζορτζ Όργουελ.

alt

Ο Γιάννης Ξανθούλης γράφει για το βιβλίο του Hector Malot Χωρίς οικογένεια.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός 

Το αλησμόνητο σε επίπεδο «κλασικού» «Χωρίς οικογένεια» του Έκτορος Μαλό μου έφτασε στα μέσα της δεκαετίας του ’50 με χοντρό εξώφυλλο, καλοτυπωμένο, με βινιέτες στην αρχή κάθε κεφαλαίου και πάρα πολλά εύσημα σαν βιβλίο ποιοτικό.

alt

Ο Γιάννης Βαρβέρης εκτός από ποιητής ήταν και οξύ κριτικό πνεύμα. Κι όχι μόνο στο χώρο του θεάτρου, όπως καταδεικνύει η αιρετική κι ενδιαφέρουσα ανάγνωση που έκανε στο μυθιστόρημα του Άρη Αλεξάνδρου. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ανταποκρινόμενος άμεσα στην πρόσκλησή μας, ο ποιητής και κριτικός θεάτρου Γιάννης Βαρβέρης έθεσε εύστοχα και με ακρίβεια τι είναι αυτό που θεωρεί υπερεκτιμημένο σε ένα από τα θεωρούμενα ως σπουδαιότερα πεζογραφήματα της μεταπολεμικής μας λογοτεχνίας. Προσωπικές προτιμήσεις και στιβαρή άποψη, η οποία παραβλέπει τον όποιο μύθο έχει φτιαχτεί γύρω από πρόσωπα, βιβλία και συγγραφείς, είναι οι συνιστώσες του κειμένου που ακολουθεί.

alt

O Βασίλης Αμανατίδης συνομιλεί με τον άλλο του εαυτό για τα κείμενα που εγκατέλειψε στη μέση.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Αδύνατον να είσαι συγγραφέας και να μην κατατρύχεσαι από πάσης φύσεως εμμονές. Για τον συγγραφέα οι εμμονές είναι καλό πράγμα.

alt

Η χαοτική φαντασμαγορία του Βαγγέλη Ραπτόπουλου, ο οποίος ενώ λατρεύει τον Τόμας Πίντσον δεν έχει καταφέρει να τελειώσει κανένα του βιβλίο

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός 

Ένα τέταρτο του αιώνα πριν, το 1984, όταν πήγα στις ΗΠΑ ως υπότροφος του International Writing Program, ο Τόμας Πίντσον ήταν ακόμα αμετάφραστος κι άγνωστος στην Ελλάδα. Το κρυφό μου βίτσιο, τους τέσσερις μήνες που κράτησε η υποτροφία, ήταν να υποβάλω σε ανάκριση όποιον συνομιλητή μου έκρινα κατάλληλο, σχετικά με το ποιοι είναι οι καλύτεροι σύγχρονοί μας αμερικανοί πεζογράφοι.

alt

Η Ελιάνα Χουρμουζιάδου αναρωτιέται γιατί δε μας αρέσει ένα βιβλίο και δίνει τολμηρές απαντήσεις.

Επιμέλεια Κώστας Αγοραστός

Γιατί δεν μας αρέσει ένα βιβλίο; Συνήθως, θα έλεγα, αιτία είναι είτε το συγγραφικό ύφος είτε το θέμα. Αλλά μπορεί επίσης να είναι κάτι πιο φευγαλέο, κάτι που πατά πάνω στην ασαφή μεθόριο του προσωπικού μας γούστου.

alt

Ο Βασίλης Αλεξάκης πιστεύει ότι ο Βικτόρ Ουγκώ ήταν ένας κακός μυθιστοριογράφος

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Κάθε φορά που είμαι στη διαδικασία γραψίματος ενός νέου βιβλίου, πάντα διαβάζω κλασικούς συγγραφείς» μας είπε ο Βασίλης Αλεξάκης από το Παρίσι, όταν μιλήσαμε μαζί του. «Αισθάνομαι ότι είναι τόσο έξω από αυτό που εγώ κάνω, που δεν υπάρχει περίπτωση να με κάνουν να λοξοδρομήσω, κι έτσι διαβάζω με μεγάλη ευχαρίστηση. Όλοι οι κλασικοί είναι καλοί δάσκαλοι. Οι μεν γιατί δίνουν σωστές συμβουλές και οι δε γιατί οι δρόμοι που υποδεικνύουν είναι όλοι λάθος. Διαβάζοντας τον Ντίκενς μαθαίνεις ως συγγραφέας σωστά πράγματα, ενώ με τον Ουγκώ μαθαίνεις τι πρέπει να αποφεύγεις».

alt

O Νίκος Αδάμ Βουδούρης εξηγεί πώς η αγάπη του για το βιβλίο Αδριανού απομνημονεύματα  της Γιουρσενάρ μεταστράφηκε σε απέχθεια.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Θέλουν τον χρόνο τους τα βιβλία, το είπαν και οι προλαλήσαντες στη στήλη αυτή. Παίζει ρόλο η στιγμή. Πότε δηλαδή θα πέσει στα χέρια σου ένα βιβλίο. Θα είναι τυχαία η συνάντηση ή θα έχεις πάει εσύ επί τούτου στο βιβλιοπωλείο; Ακόμα και αυτό παίζει τον ρόλο του. Και όταν τελειώσεις το βιβλίο, αν σε συνεπάρει δηλαδή και το τελειώσεις –γιατί είσαι και τεμπέλης– και, αφού περάσουν τα χρόνια, κοιτάζεις να δεις τι έπαθες. Αν έπαθες. Στον βαθμό που μπορεί κανείς να πάθει από τα βιβλία. Και επειδή ο καθένας όπου κοιτάζει βλέπει, εσύ θα επικεντρωθείς στην παθολογία.

alt

O Βαγγέλης Χατζηγιαννίδης αποκαλύπτει με ποια δοκιμασμένα στον χρόνο και στην κριτική βιβλία βαρέθηκε αφόρητα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Παίζει ρόλο βέβαια και η στιγμή, το πότε διαβάζεις ένα βιβλίο. Πώς είναι η διάθεση και η διαθεσιμότητά σου, πόσο εξοικειωμένος είσαι με το ύφος της γραφής του, πόσο νογάς... Διαβάζεις ξανά μετά από χρόνια ένα βιβλίο που σε είχε απογοητεύσει και το βρίσκεις πιο συμπαθητικό. (Συμβαίνει φυσικά και το αντίθετο.)

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

17 Ιουλίου 2020 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

50 καλά βιβλία για το καλοκαίρι και για πάντα

Πενήντα καλά βιβλία από την πρόσφατη εκδοτική παραγωγή τα οποία ξεχωρίσαμε ανάμεσα σε πολλά ακόμη καλά βιβλία. Ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία, ποίηση, δοκίμια ιστ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

17 Ιουλίου 2020 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

50 καλά βιβλία για το καλοκαίρι και για πάντα

Πενήντα καλά βιβλία από την πρόσφατη εκδοτική παραγωγή τα οποία ξεχωρίσαμε ανάμεσα σε πολλά ακόμη καλά βιβλία. Ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία, ποίηση, δοκίμια ιστ

ΦΑΚΕΛΟΙ