25 Φεβρουαριου 2018

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ:00:00:00 GMT +2

Διαφήμιση
ΒΡΙΣΚΕΣΤΕ: ΣΤΗΛΕΣ ΕΠΩΝΥΜΩΣ Ο Κάφκα και τα ψίχουλα κάτω από το τραπέζι

Ο Κάφκα και τα ψίχουλα κάτω από το τραπέζι

E-mail Εκτύπωση

kafkaΤου Κυριάκου Χαλκόπουλου

Τα περισσότερα από τα αποφθέγματα του Φραντς Κάφκα γράφτηκαν σε μια σειρά τετραδίων, τα λεγόμενα «μπλε τετράδια», λόγω του καλύμματος τους. Πρόκειται για μικρές προτάσεις, η κάθε μία από τις οποίες παρουσιάζει μια μεμονωμένη εικόνα, ως φωτεινό κύκλο στο γενικότερο σκοτάδι.

Ένα από αυτά τα αποφθέγματα αναφέρεται σε μια σκηνή σε κάποιο τραπέζι όπου ένας άνθρωπος τρώει. Σημειώνεται λακωνικά ότι το άτομο εκείνο κατέληξε να τρώει όχι πάνω από το τραπέζι, αλλά από τα ψίχουλα που έπεφταν στο πάτωμα. «Έτσι, για μερική ώρα χορταίνει περισσότερο από τους άλλους, όμως επειδή δεν τρώει και στο τραπέζι κάποια στιγμή σταματούν να πέφτουν και τα ψίχουλα».

Η φράση είναι βέβαια αλληγορική, άλλωστε αν τη διαβάσει κανείς κυριολεκτικά θα αναγκαστεί να αμφιβάλει πως τρώγοντας από τα ψίχουλα θα ωφελούταν –έστω και βραχυπρόθεσμα– ένας που για χάρη του επάνω στο τραπέζι υπήρχε φαγητό. Δεν πολεμά για το πιάτο του φαγητού με τους ομοτράπεζούς του, για τους οποίους ξέρουμε μόνο ότι βρίσκονται επίσης εκεί, και τρώνε. Αν αποκλείσουμε την κυριολεκτική ερμηνεία, μπορούμε να κοιτάξουμε διάφορες αλληγορικές:

Όλα τα σημεία του γεωμετρικού χώρου στον Κάφκα αποκτούν σημασία μέσω της σύνδεσης του ενός με τα άλλα, και ποτέ με εξωτερικά σημεία – ως να ήταν κάθε τί εξωτερικό χαμένο στην ομιχλώδη και αδιαπέραστη περιφέρεια του κόσμου αυτών των έργων...

Κάτω από το τραπέζι τα πράγματα είναι, κατά πάσα πιθανότητα, πιο ήσυχα. Το σίγουρο, πάντως, είναι πως εκεί δεν τρώει κανείς άλλος, ούτε διαφιλονικεί για ψίχουλα, ούτε θεωρεί το πάτωμα και τα ψίχουλα που πέφτουν σε αυτό ως ευρύτερα μέρη του τραπεζιού. Μοιάζει να παραπέμπει αυτή η αυτόκλητη μετατόπιση του τέως ομοτράπεζου, στην ομοίως περιθωριακή λογοτεχνία και τα θέματα του Φραντς Κάφκα, από τα οποία απουσιάζει η οποιαδήποτε ευθεία αναφορά σε ζητήματα κοινωνικά ή φιλοσοφικά, πολιτικά και επιστημονικά. Αντίθετα με τους περισσότερους άλλους σημαντικούς συγγραφείς του πρώτου μισού του εικοστού αιώνα, ο Κάφκα δεν εξετάζει πουθενά στο έργο του στα φανερά κάποιο θέμα φιλοσοφικό, ή έννοιες μαθηματικές ή από την ψυχολογία ή τις φυσικές επιστήμες. Τέτοιου είδους ζητήματα δείχνουν να απουσιάζουν εντελώς από το οπτικό πεδίο του κύριου χαρακτήρα στα έργα του· ενώ ακόμα και στα κείμενα που είναι γραμμένα σε τρίτο πρόσωπο εμείς παρατηρούμε τον εσωτερικό κόσμο μόνο του κύριου χαρακτήρα. Παρόλο που, πολύ σύντομα, η περιπλοκότητα εμφανίζεται σε όλα τα διηγήματα και τα μυθιστορήματα του Φραντς Κάφκα, δεν είναι αυτή ποτέ μια περιπλοκότητα που λειτουργεί με παραπομπές, με σαφήνεια, με έναν πολλαπλασιασμό μέσω της αναφοράς σε εξωτερικά αντικείμενα ή θεωρίες. Όλα τα σημεία του γεωμετρικού χώρου στον Κάφκα αποκτούν σημασία μέσω της σύνδεσης του ενός με τα άλλα, και ποτέ με εξωτερικά σημεία – ως να ήταν κάθε τί εξωτερικό χαμένο στην ομιχλώδη και αδιαπέραστη περιφέρεια του κόσμου αυτών των έργων...

Επανερχόμενοι στο απόφθεγμα με τα ψίχουλα, με αφορμή τα παραπάνω μπορούμε να εικάσουμε ότι ίσως τα ψίχουλα είναι ακριβώς τόσο αγαπητά σε εκείνον που τρώει κάτω από το τραπέζι επειδή τα ψίχουλα ήδη σε έναν βαθμό είναι διαποτισμένα από τον εαυτό του, δημιουργήθηκαν ήδη από μια πρώτη δική του κίνηση, καθώς έπεσαν από το ίδιο του το στόμα, ή προέκυψαν από τον θρυμματισμό της τροφής στα δάχτυλά του. Ενώ οι άλλοι πάνω τρώνε τα γνωστά φαγητά για τα οποία μπορούν εύκολα να μιλήσουν ο ένας στον άλλο, εκείνος κάτω από το τραπέζι ασχολείται με μια τροφή ήδη περισσότερο συνδεδεμένη με τον εαυτό του. Ίσως, μάλιστα, σε κάποια από εκείνα τα ψίχουλα, να εστίαζε κάποτε για ώρα τη ματιά του σε ένα σημείο που είχε διαβρωθεί από το σάλιο του, πιστεύοντας ότι μόνο κάτι ήδη τραβηγμένο τόσο κοντά στον εαυτό του μπορεί να κατανοήσει και να χρησιμοποιήσει και να τραφεί από αυτό, και μουρμουρίζοντας κάτω από το τραπέζι ένα άλλο από τα αποφθέγματα του Κάφκα, ότι «μόνο ο περιορισμένος κύκλος είναι καθαρός».

* Ο ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΧΑΛΚΟΠΟΥΛΟΣ είναι μεταφραστής και συγγραφέας.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Πυρσός μέσα στη νύχτα

Πυρσός μέσα στη νύχτα

Του Κυριάκου Χαλκόπουλου

Ο Φερνάντο Πεσσόα, στο Βιβλίο της Ανησυχίας, γράφει πως μερικές φορές φανταζόταν ότι είναι κάποιος άλλος, ένας απόστρατος βαθμοφόρος, που ζει με την σύνταξή του σε κάποιο επαρχιακό ξενοδοχείο....

Η συλλογιστική της περίθαλψης

Η συλλογιστική της περίθαλψης

Του Γιάννη Λειβαδά

Η κλιμάκωση της εξειδίκευσης στον ορισμό και την ερμήνευση του ποιήματος δεν είναι αποτελεσματική εφόσον η εξειδίκευση αυτή δεν εξειδικεύεται στην ποίηση αλλά στον βαθμό εξειδίκευσης. Στη σύγχρονη κριτική κα...

Αποχαιρετώντας τον Θανάση Χαρμάνη

Αποχαιρετώντας τον Θανάση Χαρμάνη

Της Ιουλίτας Ηλιοπούλου

Πίσω από στοίβες βιβλίων, πίσω από τυπωμένα χαρτιά, από την αγωνία για τη σωστή διαχείριση του πνευματικού έργου των συγγραφέων, πίσω από μηχανές σαν καράβια που τυπώνουν τέσσερα χρώματα μαζί, αλλά και ...

Διαφήμιση
ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ
Διαβάζοντας με τη Λένα Δροσάκη

Διαβάζοντας με τη Λένα Δροσάκη

Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν το δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός...

Σε εξέλιξη η ιστορική μετακόμιση της Εθνικής Βιβλιοθήκης

Σε εξέλιξη η ιστορική μετακόμιση της Εθνικής Βιβλιοθήκης

Εκατοντάδες χιλιάδες Tεκμήρια του Ελληνισμού μεταστεγάζονται στο νέο κτίριο της Εθνικής Βιβλιοθήκης, στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος.

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης

Μετά ...

Πλειστηριασμοί, εξώσεις και συλλογική αντίσταση

Πλειστηριασμοί, εξώσεις και συλλογική αντίσταση

Ο βραβευμένος Ισπανός δημοσιογράφος και συγγραφέας Isaac Rosa αφηγείται με το εξαιρετικά σχεδιασμένο από την Cristina Bueno graphic novel του «Εδώ έζησε» (εκδ. Angelus Novus) μια επώδυνη αλλά ελπιδοφόρα ιστορία έξωσης.

...

Διαφήμιση

ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ

 

Ποια θεματική θα θέλατε να διαβάζετε συχνότερα;





ΒΡΕΙΤΕ ΜΑΣ ΚΙ ΕΔΩ

 

Network Social  RSS Facebook Twitter Youtube