23 Ιανουαριου 2020

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ:09:02:14 GMT +2

Διαφήμιση
ΒΡΙΣΚΕΣΤΕ: ΣΤΗΛΕΣ ΕΠΩΝΥΜΩΣ Ο μυστικισμός της άοκνης κίνησης

Ο μυστικισμός της άοκνης κίνησης

E-mail Εκτύπωση

altΣκέψεις για το βιβλίο του Blaise Cendrars Ρούμι (μτφρ. Ελένη Κώνστα, εκδ. Καστανιώτη).

Του Γιάννη Λειβαδά

Δέχεσαι τις ακτίνες μιας υψηλής εποπτείας πριν ακόμη ανοίξεις την πρώτη σελίδα του κειμένου: «Αφιερώνω αυτή την περιπετειώδη ζωή του Ζαν Γκαλμό στους νέους της σημερινής εποχής που κουράστηκαν από τη λογοτεχνία, για να τους αποδείξω ότι ένα μυθιστόρημα μπορεί επίσης να είναι και μία πράξη». Δεν είναι η πρώτη φορά που ένα βιβλίο το οποίο δημιούργησε έναν λογοτεχνικό κλάδο, ένα νέο λογοτεχνικό είδος, παρέμεινε στην Ελλάδα ασχολίαστο. Ποιος έγκριτος, αυτάρκης κριτικογράφος αντέχει να βγάλει τα μάτια του; Ουδείς. Τουλάχιστον από την εποχή που η λογοτεχνία ενέδωσε στις θέσεις της ατομικής και κοινωνικής συγκάλυψης. Πιο συνετά προχωρά όμως κανείς με τη διαφωνία παρά με τη συμφωνία. Αυτή είναι εξάλλου η μοναδική μέθοδος ικανή να οδηγήσει σε σύνθεση.   

altΣχεδόν δεκαπέντε χρόνια πριν την υπαινικτική ρήση του Λουί Φερντινάν Σελίν προς τους νέους λογοτέχνες: «Είτε γράφετε με ύφος τηλεγραφικό, είτε δεν γράφετε καθόλου», ο Μπλεζ Σαντράρ είχε ήδη καρπωθεί τα ρίγη αυτής της προκλητικής υλοποίησης, δίχως να ολισθήσει στις μεθόδους κάποιας καλόπιστης λογοτεχνικής «πραγματογνωμοσύνης», μια απ’ όσες έκαναν εκείνη την εποχή την εμφάνισή τους· όπως λόγου χάρη εκείνη του Φερνάντο Πεσόα, σε σχέση με τον οποίο ο Σαντράρ είχε επίσης σημαντικότατο προβάδισμα  – με τον δεύτερο να βρίσκεται σχεδόν έναν αιώνα πιο μπροστά.    

Το Ρούμι του Μπλεζ Σαντράρ, κυκλοφόρησε το 1930. Πρόκειται για μία σχεδόν αρθρογραφική περιγραφή της ιστορίας του Ζαν Γκαλμό, ένα κυλιόμενο ρεπορτάζ, με φόντο τη Γαλλική Γουιάνα. Η ζωή του Γκαλμό, το ποίημα μιας αναδρομικής προφητείας, μέρος της οποίας είναι και η συγγραφή αυτού του βιβλίου, τοποθετείται ανάμεσα σε ένα υβριδικό, ούτως ειπείν, πρωτότυπο και μια τραγωδία. Πραγματικός σκοπός του Σαντράρ, όχι η επικέντρωση στη μοιραία έκβαση, ούτε καν στην όποια σημασία της, αλλά στη διεργασία και τη διαδρομή προς αυτήν. Ποίηση μυθιστορηματική. Η κάμψη από το βάρος ενός παιγνίου της βιοτής, που είναι μια αίσθηση πιο ζωντανή, ακόμα πιο ζωτική, από την ίδια τη βιοτή. Ο ανέγνωρος μυστικισμός της άοκνης κίνησης, αυτός ο αιφνιδιασμός που μελοποιεί το μέλλον μέσα το παρόν.

Πραγματικός σκοπός του Σαντράρ, όχι η επικέντρωση στη μοιραία έκβαση, ούτε καν στην όποια σημασία της, αλλά στη διεργασία και τη διαδρομή προς αυτήν. Ποίηση μυθιστορηματική.

Ο Γκαλμό, η κρυστάλλωση του Γκαλμό, αλιεύεται από τον συγγραφέα που στη συγκεκριμένη περίπτωση αναμοχλεύει κάποια από τα συστατικά του «ζωγράφου της σύγχρονης ζωής» του Μποντλέρ. Ο Σαντράρ λίαν ευέλικτος, αντιμετωπίζει τον κεντρικό ήρωα ως αισθησιοκινητική, πνευματική εμπειρία. Ο Ζαν Γκαλμό, όπως όλοι σχεδόν οι χαρακτήρες που συναντά κανείς στα έργα του Σαντράρ, είναι ένας ωκεανός ιδεών, συναισθημάτων, δίχως ψυχολογικό ή ηθικό βάθος, το βάθος είναι τρίσβαθο. Ο Γκαλμόν είναι δημιουργός αποτελεσμάτων σε μία λογική γραμμικότητα της οποίας η αιχμή είναι κενή από προϋποθέσεις.

Στην καθημερινή ζωή, έχουμε την τάση να συγχέουμε τη λέξη με το πράγμα. Αυτό έχει σαν συνέπεια να αποκρυπτογραφούνται τα πρόδηλα (αυτό υποστηρίζεται σχεδόν καθολικά από πλειάδα λογοτεχνικών τάσεων και ρευμάτων), και να συσκοτίζονται τα σύμβολα, οι ενώσεις και οι διαχωρισμοί των συμβόλων. Στο Ρούμι ο Σαντράρ πάτησε όλες τις νάρκες, τη λυρικότητα, την ειρωνεία, τους βλαστούς μιας ελευθερίας που ανάγεται σε μια νεωτερικότητα· δεν εντοπίζεται ποτέ σε κάποιο παρασκήνιο, αντιθέτως, στην πιο εμφανή και άμεση δυσκολία.

Το Ρούμι δεν έγκειται στα πρακτικά της σύγχρονης πραγματικότητας, αλλά στις εμφάσεις και τις δυνατότητές της, οι οποίες περισσότερο παραπλανούν παρά επαναλαμβάνονται.

* Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΕΙΒΑΔΑΣ είναι ποιητής και μεταφραστής.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
50 χρόνια από τον θάνατό του: Ποιος ήταν ο Γιάννης Χρήστου

50 χρόνια από τον θάνατό του: Ποιος ήταν ο Γιάννης Χρήστου

Μια νύχτα σαν απόψε, οκτώ προς εννιά Ιανουαρίου του 1970, ακριβώς 50 χρόνια πριν, σκοτώθηκε σε αυτοκινητικό δυστύχημα, μαζί με τη γυναίκα του, ο σημαντικός μουσικοσυνθέτης Γιάννης Χρήστου. Ο συγγραφέας Αλέξανδρος Αδαμόπουλος, που συνδεόταν μαζί του και οικογενειακά, αφηγείται ακόμη άγνω...

Στο πέρας των άφευκτων

Στο πέρας των άφευκτων

Του Γιάννη Λειβαδά

Την ίδια στιγμή που η ποίηση αποδεσμεύεται από τις προσκολλήσεις που η παρουσία του εαυτού αντιπροσωπεύει, και σχηματίζει εκείνη την απίθανη διαχρονική προσδιορισιμότητα περιεχομένου∙ αποκαλύπτει την απομάκρ...

O καβάσης και ο Καβάφης

O καβάσης και ο Καβάφης

Του Διονύση Στεργιούλα

Έζησαν την ίδια χρονική περίοδο. Οι ζωές τους σχεδόν συμπίπτουν πάνω στη γραμμή της ιστορίας. Η τέχνη τους δεν διαχωρίστηκε ποτέ από τον καθημερινό βίο τους. Ο ένας ένιωθε τιμή που προέρχεται από την ονομασ...

Διαφήμιση
ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ
Ανακοίνωση της Εταιρείας Συγγραφέων για τον θάνατο της Κατερίνας Αγγελάκη-Ρουκ

Ανακοίνωση της Εταιρείας Συγγραφέων για τον θάνατο της Κατερίνας Αγγελάκη-Ρουκ

Με απέραντη θλίψη πληροφορηθήκαμε τον θάνατο της αγαπημένης μας, εμβληματικής ποιήτριας και ιδρυτικού μέλους της Εταιρείας μας, Κατερίνας Αγγελάκη-Ρουκ.

Η Κατερίνα Αγγελάκη-Ρούκ γεννήθη...

Το παιδί και ο κόσμος του: 15 χρόνια Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού

Το παιδί και ο κόσμος του: 15 χρόνια Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού

Εγκαινιάστηκε την Πέμπτη 16 Ιανουαρίου, στο Παιδικό Τμήμα της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδας στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, η έκθεση «Το παιδί και ο κόσμος του», που διοργανώνεται με αφορμή τη συμπλήρωση 15 χρόνων από τη σύσταση του Δικτύου για τα Δικαιώματα του Παιδιού....

«Εξημέρωση» στον κόσμο των νεκρών

«Εξημέρωση» στον κόσμο των νεκρών

Για την παράσταση του Δημοσθένη Παπαμάρκου «Εξημέρωση» σε σκηνοθεσία της Γεωργίας Μαυραγάνη, η οποία παρουσιάζεται στην Κεντρική Σκηνή της Στεγης του Ιδρύματος Ωνάση μέχρι και τις 26 Ιανουαρίου.

Του Νίκου Ξένιου

...
Διαφήμιση