17 Οκτωβριου 2017

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ:05:20:42 GMT +2

Διαφήμιση
ΒΡΙΣΚΕΣΤΕ: ΣΤΗΛΕΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ

ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ

Ναζισμός μασκαρεμένος σαν εθνικισμός

E-mail Εκτύπωση

flag 390x260Περί Χρυσής Αυγής IV

Του Σωτήρη Βανδώρου

Τέσσερα χρόνια μετά τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα φαίνεται πολλοί να αντιμετωπίζουν τη Χρυσή Αυγή (ΧΑ) μάλλον αδιάφορα. Σαν μια σκλήθρα που έχει μπει στο σώμα μας, αλλά έχει πάψει να μας πονά και πλέον δεν μας απασχολεί. Γεγονός είναι ότι η βίαιη δράση της εγκληματικής οργάνωσης περιορίστηκε αποφασιστικά με τις δικαστικές διώξεις, χωρίς βεβαίως ποτέ να παύσει. Αλλά ένα από τα χειρότερα που μπορεί να μας συμβεί είναι να «συνηθίσουμε» το κακό, να το υποτιμάμε κι εν τέλει να το ανεχόμαστε. Ακόμη χειρότερα, δεν ξέρουμε τι μας ξημερώνει αύριο. Ούτε τις πολιτικές συνέπειες της δίκης η οποία έτσι κι αλλιώς αργεί να ολοκληρωθεί είναι εύκολο να προσδιορίσουμε ούτε η εμπιστοσύνη στο πολιτικό μας σύστημα έχει αρχίσει να αποκαθίσταται. Εδώ θα μιλήσουμε για δυο βιβλία, από τα σχετικά πιο πρόσφατα, που αποτελούν, το καθένα με τον τρόπο του, σημαντικές συνεισφορές στην επιστημονική μελέτη της ΧΑ και τα οποία επιβεβαιώνουν ότι δεν υπάρχει περιθώριο εφησυχασμού. 

Ιδεολογίες, ολοκληρωτισμοί, ομοιότητες και διαφορές

E-mail Εκτύπωση

hitler stalin 2Του Σωτήρη Βανδώρου

Τώρα που κατακάθισε ο κουρνιαχτός από την «Εσθονιάδα» ίσως έχει νόημα να διατυπώσουμε δυο-τρεις σκέψεις για τη σχέση κομμουνισμού και ναζισμού, πέραν από μικροκομματικές σκοπιμότητες, τακτικισμούς και συνθήματα. Πηγαίνοντας κατευθείαν στο ψαχνό, αυτό που βρίσκουμε ότι δημιουργεί σύγχυση (στους καλοπροαίρετους) και ευκαιρία εργαλειακής αξιοποίησης σε μια προσπάθεια να κατατροπωθεί ο πολιτικός αντίπαλος (για τους στρεψόδικους) είναι κυρίως ότι μοιράζονται μια θεμελιώδη ομοιότητα αλλά ταυτόχρονα και μια θεμελιώδη διαφορά. Ως καθεστώτα υπήρξαν ολοκληρωτικά, ως ιδεολογίες είναι η μέρα με τη νύχτα. Εάν αυτή η διάκριση δεν γίνεται ή εάν στρεβλώνεται η σχέση που διέπει την ιδεολογία με το καθεστώς, τότε αναπόφευκτα οδηγούμαστε σε σημαντικές παρανοήσεις. Ας προειδοποιήσουμε λοιπόν τον αναγνώστη μας. Δεν θέλουμε να στρατευθούμε υπέρ κάποιου σκοπού ούτε να κάνουμε ιδεολογικό κήρυγμα. Η πρόθεσή μας είναι απλή και περιορισμένη: ένα ξεκαθάρισμα εννοιών.

Λαΐκισμός, η σκιά της δημοκρατίας

E-mail Εκτύπωση

390x260 laikismosΤου Σωτήρη Βανδώρου

Ένα φάντασμα πλανιέται πάνω από τον κόσμο. Απειλεί τη δημοκρατία, την πολιτική σταθερότητα, την κοινωνική ειρήνη, την οικονομική ευημερία. Είναι το φάντασμα του λαϊκισμού… Ποτέ μέχρι τα τελευταία χρόνια διεθνώς οι αναφορές στο φαινόμενο αυτό δεν ήταν τόσο πυκνές κι ο τόνος ανησυχίας που τις συνόδευε τόσο οξύς. Τι είναι όμως στ’ αλήθεια ο λαϊκισμός; Συχνά εμφανίζεται λίγο-πολύ ως η αιτία όλων των δεινών. Σκεφτείτε ένα πολιτικό πρόβλημα. Δεν μπορεί, κάποιοι λαϊκιστές το έχουν προκαλέσει ή έστω, εμποδίζουν την επίλυσή του. Είναι αναντίλεκτο, λοιπόν, ότι στην κοινή χρήση της η λέξη χρησιμοποιείται συχνά ως πολεμική έννοια (προκειμένου να κακολογηθούν οι πολιτικοί αντίπαλοι ή και να απαξιωθούν αιτήματα φιλολαϊκής πολιτικής) ενώ ταυτόχρονα παρατηρούνται τάσεις υπερδιαστολής της (όμως αν «εξηγεί» τα πάντα τότε δεν εξηγεί τίποτα).

Πανεπιστήμιο και ελευθερία

E-mail Εκτύπωση

Central European University 700Του Σωτήρη Βανδώρου

Για άλλη μια φορά ερχόμαστε αντιμέτωποι με τον μεταρρυθμιστικό οίστρο ενός υπουργού Παιδείας ο οποίος, όπως τόσοι και τόσοι προκάτοχοί του, δείχνει αποφασισμένος να προχωρήσει σε σημαντικές αλλαγές στα πανεπιστήμια αγνοώντας τις έντονες και μαζικές αντιδράσεις της ακαδημαϊκής κοινότητας. Κι αυτό μολονότι η εμπειρία έχει δείξει ξανά και ξανά ότι εάν τα μέτρα δεν τύχουν ευρείας συναίνεσης από εκείνους που καλούνται να τα εφαρμόσουν θα αποτύχουν και αργά ή γρήγορα θα «ξηλωθούν». Εδώ, αντί να σας κουράσω με λεπτομερή σχόλια ειδικού ενδιαφέροντος θα αποπειραθώ μια λοξή ματιά σε ορισμένες από τις βασικότερες διαστάσεις των επιχειρούμενων αλλαγών (διά του σχετικού υπό κατάθεση νομοσχεδίου), αλλά κι ορισμένων «σταθερών» της ανώτατης εκπαίδευσης στην Ελλάδα, μέσω αναφοράς στην υπόθεση του Central European University (Πανεπιστήμιο Κεντρικής Ευρώπης, CEU) και σε σύγκριση με αυτό.

Ο επιζήσας και η λήθη

E-mail Εκτύπωση

estrongo nachama 390x260Του Σωτήρη Βανδώρου

Ο Ερνέστος Ρενάν επισήμανε προσφυώς ότι στο πλαίσιο του εθνικισμού δεν έχει σημασία μόνον η μνήμη, αλλά και η λήθη. Συχνά, μάλιστα, η τελευταία αποδεικνύεται σπουδαιότερη απ’ την πρώτη. Η λήθη δεν πρέπει να νοηθεί εδώ κάτι το δευτερογενές, η απουσία της μνήμης, αλλά ως διεργασία αυτοτελής κι ενεργητική. Κατά τη συγκρότηση της κυρίαρχης εθνικιστικής αφήγησης (που περιστρέφεται γύρω από την «επίσημη» εθνική ιστορία) λαμβάνει χώρα πότε ανεπίγνωστα, πότε συνειδητά και στοχευμένα, απάλειψη των υλικών κι άυλων ιχνών του παρελθόντος· βέβαια, δεν πρόκειται για οποιαδήποτε ίχνη, αλλά για εκείνα που παρουσιάζονται άβολα, αδόκιμα, αντιφατικά προς την εθνική ταυτότητα.

Ρατσισμός και ελευθερία του λόγου

E-mail Εκτύπωση

free speech conditions apply 390x260Του Σωτήρη Βανδώρου

Μπορούμε να καταπολεμάμε το ρατσισμό χωρίς να θίγουμε την ελευθερία του λόγου; Μπορούμε να διατηρούμε την ελευθερία του λόγου χωρίς να αφήνουμε στο ρατσισμό χώρο έκφρασης; Για την οικονομία της συζήτησης θα θεωρήσω δεδομένο ότι τα επιθυμούμε εξίσου, αλλά προβληματιζόμαστε για τα μέσα και τους τρόπους με τους οποίους θα βρούμε ένα σημείο ισορροπίας στην προστασία των δυο αγαθών. Με μια τέτοια προπαραδοχή επιλέγουμε να (περι)ορίσουμε το θέμα ως εσωτερική συζήτηση μεταξύ των –με την ευρεία έννοια– φιλελεύθερων δημοκρατών, δηλαδή όσων εκλαμβάνουν, στη γενικότητά τους, τα δυο αγαθά ως θεμελιώδη, ακριβώς επειδή αναγνωρίζουν στον πυρήνα της φιλελεύθερης δημοκρατίας μια συνθήκη ελευθερίας και πλουραλισμού.

Έξοδος από τα διανοητικά χαρακώματα

E-mail Εκτύπωση

trenches 700Του Σωτήρη Βανδώρου

Ένα από τα δεινά της, πολυετούς πια, οικονομικής και πολιτικής κρίσης είναι η αφόρητη πίεση που (εξακολουθεί να) εκφράζεται ποικιλοτρόπως στη δημοσιότητα προκειμένου να πάρουμε θέση μεταξύ διασταυρούμενων πυρών. Το λέω συνθηματικά, αλλά νομίζω συνεννοούμαστε: Εάν σου φταίει ο «νεοφιλελευθερισμός», στρατοπέδευσε από ΄δω. Εάν σου φταίει ο «λαϊκισμός», στρατοπέδευσε από 'κει. Ωραία, τώρα άρχισε κι εσύ να εκτοξεύεις τις βολές σου: κατάγγειλε τις ανήθικες πολιτικές δυνάμεις που μας καταδυναστεύουν, κούνα το δάκτυλο στους αφελείς ή στους δόλιους που τάσσονται με τους «απέναντι», ονομάτισε τους εχθρούς. Και πάει λέγοντας.

Ρητορικής εγκώμιο

E-mail Εκτύπωση

clinton trump debate 700Για το έργο Τέχνη Ρητορική του Αριστοτέλη (μτφρ. Παντελής Μπασάκος, εκδ. νήσος & Εταιρεία Μελέτης των Επιστημών του Ανθρώπου)

Του Σωτήρη Βανδώρου

Ο Αριστοτέλης δεν μιλάει ελληνικά.
Η Ρητορική του Αριστοτέλη είναι ένα σύγχρονο έργο.
Η ρητορική διάσταση δεν μπορεί να διαχωριστεί από το περιεχόμενο του (πολιτικού) λόγου.
Αναγνώστη, αν νομίζεις ότι μόλις διάβασες ένα μικρό κατάλογο παραδόξων κάνεις λάθος κι αν έχεις την υπομονή να διαβάσεις τις παρακάτω αράδες θα προσπαθήσω να σου εξηγήσω γιατί.

Δημοκρατία & φιλελευθερισμός: Μαζί ή χώρια;

E-mail Εκτύπωση

george caleb bingham stump speakingΤου Σωτήρη Βανδώρου

Σήμερα οι δυτικές φιλελεύθερες δημοκρατίες δεν διάγουν και τις καλύτερες των ημερών. Η δυσανεξία που νιώθουν οι πολίτες για τη λειτουργία των θεσμών και την ικανότητα του πολιτικού προσωπικού να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά στα αιτήματά τους τείνει να αυξάνεται διαρκώς. Η απήχηση δυνάμεων που είτε προσβάλλουν και φθείρουν είτε αμφισβητούν ευθέως το πολίτευμα τείνει να μεγαλώνει. Μπορεί το έργο του Αλέξις ντε Τοκβίλ, στοχαστή του 19ου αιώνα, να ενισχύσει τον προβληματισμό μας σχετικά με όψεις της σύγχρονης πολιτικής κρίσης; Μπορεί! Κι αυτό διότι η απόσταση που μας χωρίζει από τον Γάλλο θεωρητικό (και πολιτικό) είναι δυνατόν να λειτουργήσει ευεργετικά. Εμείς βιώνουμε τη σύνθεση φιλελευθερισμού και δημοκρατίας, τη γνωστή μας φιλελεύθερη δημοκρατία, ως προ πολλού αποκρυσταλλωμένη και τετελεσμένη, ενώ ο Τοκβίλ μελετά αυτή τη σχέση όταν είναι στα αρχικά της βήματα στις Ηνωμένες Πολιτείες και, κατά περίπτωση, υπό διαμόρφωση, υπό αμφισβήτηση ή ακόμη ανύπαρκτη στην Ευρώπη.

Άνθρωποι σε ζοφερούς καιρούς

E-mail Εκτύπωση

festΜε αφορμή τα βιβλία Τα όνειρα στο Τρίτο Ράιχ της Charlotte Beradt (μτφρ. Γιάννης Καλιφατίδης, εκδ. Άγρα) και Όχι εγώ - Ο ναζισμός μέσα από τα μάτια ενός παιδιού του Joachim Fest (μτφρ. Αλεξάνδρα Παύλου, εκδ. Μεταίχμιο).

Του Σωτήρη Βανδώρου

«Γύρω στις εννέα το βράδυ, μόλις έχω τελειώσει το ιατρείο μου και ενώ ετοιμάζομαι να ξαπλώσω στον καναπέ και να χαλαρώσω συντροφιά με ένα βιβλίο για τον Ματτίας Γκρύνεβαλντ, βλέπω ξάφνου τους τοίχους στο δωμάτιο, στο διαμέρισμά μου, να καταρρέουν. Κοιτάζω γύρω μου, για να ανακαλύψω με φρίκη ότι όλα τα διαμερίσματα, ως εκεί που φτάνει το μάτι, δεν έχουν πια τοίχους. Από κάποιο μεγάφωνο ακούω μια απαίσια φωνή να λέει "Σύμφωνα με το διάταγμα της 17ης του τρέχοντος μηνός, περί κατάργησης των τοίχων"».

Πέρα από το ροζ και το γαλάζιο

E-mail Εκτύπωση

gender 700Για τη μελέτη Πέρα από το ροζ και το γαλάζιοΌλα τα παιχνίδια για όλα τα παιδιά της Δήμητρας Κογκίδου (εκδ. Επίκεντρο)

Του Σωτήρη Βανδώρου

«Το όνομα μου είναι Charlotte. Είμαι 7 χρονών και λατρεύω τα Lego αλλά δεν μου αρέσει που τα πιο πολλά ανθρωπάκια Lego είναι αγόρια, ενώ σπάνια συναντώ κορίτσι Lego. Σήμερα πήγα σε ένα μαγαζί και είδα Lego σε δύο τμήματα, τα κοριτσίστικα ροζ και τα αγορίστικα μπλε. Αυτά που έκαναν τα κορίτσια-Lego ήταν να κάθονται στο σπίτι, να πηγαίνουν στην παραλία και να ψωνίζουν, αλλά δεν έκαναν καμία δουλειά. Τα αγόρια όμως έπαιρναν μέρος σε περιπέτειες, δούλευαν, έσωζαν ανθρώπους, έκαναν κάποιο επάγγελμα, κολυμπούσαν ακόμα και δίπλα σε καρχαρίες. Θέλω να φτιάξεις πιο πολλά κορίτσια-Lego και να τα βάζεις κι αυτά να πηγαίνουν σε περιπέτειες και να διασκεδάζουν, σύμφωνοι;»

Σελίδα 1 από 7

Διαφήμιση

ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ

 

Ποια θεματική θα θέλατε να διαβάζετε συχνότερα;





ΒΡΕΙΤΕ ΜΑΣ ΚΙ ΕΔΩ

 

Network Social  RSS Facebook Twitter Youtube