kallirroi parousi1

Συνέντευξη με τη συγγραφέα Καλλιρρόη Παρούση με αφορμή το πρώτο της μυθιστόρημα «Λίγα λόγια για μένα» (εκδ. Τόπος). Κεντρική εικόνα: © Ειρήνη Γεωργιάδου. 

Συνέντευξη στον Διονύση Μαρίνο 

Πριν από επτά χρόνια η Καλλιρρόη Παρούση εμφανίστηκε στα λογοτεχνικά πράγματα με μια συλλογή διηγημάτων που δεν πέρασε απαρατήρητη. Εκείνο το βιβλίο, Κανείς δεν μιλάει για τα πεύκα (εκδ. Κέδρος), διέγραψε μια επιτυχημένη τροχιά και, τελικά, τιμήθηκε με το Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Συγγραφέα στην Πεζογραφία του περιοδικού «Αναγνώστης», το 2017.

Φαίνεται, όμως, πως η Παρούση ήθελε τον χρόνο της για να αφομοιώσει όσα της συνέβησαν μέσα σε βραχύ χρόνο και γι' αυτό το δεύτερο βήμα της συμβαίνει τώρα, χρόνια μετά, με την αναμονή, όμως, να αποδεικνύεται γόνιμη. Το μυθιστόρημά της Λίγα λόγια για μένα (εκδ. Τόπος) ήδη έχει επαινεθεί για την πρωτοτυπία και τη στοχαστική ματιά του.

Στη συζήτηση που ακολουθεί μάς εξηγεί τι ακριβώς συνέβη στα χρόνια που μεσολάβησαν έως τη στιγμή του δεύτερου βιβλίου της, αλλά και ποιος είναι ο πυρήνας που κινητοποιεί το νέο της μυθιστόρημα. 

Πέρασαν επτά χρόνια από το πρώτο σου βιβλίο. Χρειάστηκες τον χρόνο σου για να κάνεις το -πάντα- δύσκολο δεύτερο βήμα;

Ήταν σίγουρα απαιτητικό το δεύτερο βήμα, κυρίως επειδή η φόρμα στην οποία δούλεψα, αυτή του μυθιστορήματος, είχε άλλες απαιτήσεις και διαφορετικής υφής δυσκολίες σε σχέση με το πρώτο βιβλίο. Μολονότι το μυθιστόρημα σε κάποιες πρώιμες εκδοχές του και αποσπασματικά είχε κυκλοφορήσει σε διάφορα έντυπα και ηλεκτρονικά περιοδικά αυτά τα εφτά χρόνια που μεσολάβησαν μέχρι την οριστική του έκδοση- όπως άλλωστε καταδεικνύεται στις σημειώσεις της συγγραφέως στο τέλος του βιβλίου- η τελική μορφή δόθηκε περίπου ένα χρόνο πριν από την κυκλοφορία του. Σημαντική ώθηση προς αυτήν την κατεύθυνση, υπήρξε η υποδοχή, η φροντίδα και η επιμέλεια του κειμένου από τις Εκδόσεις Τόπος.

Το πέρασμα από τα διηγήματα στο μυθιστόρημα πώς θα το χαρακτήριζες;

Δεν είμαι σίγουρη ότι θα το χαρακτήριζα ως πέρασμα ή μετάβαση, μιας και ακόμη γράφω διηγήματα και μικρές ιστορίες που δεν ξέρω αν ποτέ θα εκδώσω. Σίγουρα πάντως το να έρχεσαι αντιμέτωπος με τη μεγαλύτερη φόρμα έχει μια γοητεία, διότι εκεί υπάρχει ένα ευρύτερο περιθώριο ανάπτυξης των χαρακτήρων και της δράσης. Εν ολίγοις θα έλεγα, παραφράζοντας τον Χούλιο Κορτάζαρ, πως η συγγραφή ενός μυθιστορήματος είναι ένα γοητευτικό, ανοιχτό και χωρίς προκαθορισμένα όρια παιχνίδι. Δεν ξέρεις πού θα σε βγάλει. Και ίσως να μην έχει νόημα να σε βγάλει κάπου. Ίσως να μην έχει νόημα να ξέρεις και αυτό να είναι η όλη γοητεία.

Θεωρώ ενδιαφέρον και δύσκολο το είδος της αυτομυθοπλασίας. Νομίζω ότι απαιτεί ιδιαίτερη μαεστρία για να γίνει καλά, ώστε να μην κουράσει τον αναγνώστη με περιττές λεπτομέρειες και ανούσιες φλυαρίες.

Μπορεί να ενταχθεί το «Λίγα λόγια για μένα» στην κατηγορία της autofiction; Ήταν αυτή η πρόθεσή σου;

Θεωρώ ενδιαφέρον και δύσκολο το είδος της αυτομυθοπλασίας. Νομίζω ότι απαιτεί ιδιαίτερη μαεστρία για να γίνει καλά, ώστε να μην κουράσει τον αναγνώστη με περιττές λεπτομέρειες και ανούσιες φλυαρίες. Παρόλα αυτά, για το «Λίγα λόγια για μένα», θα έλεγα ότι, πέρα από τις ευρέως ομολογουμένες συγγένειες που κάθε συγγραφέας βλέπει στο έργο του με την ίδια τη ζωή του, δεν ανήκει στην κατηγορία της αυτομυθοπλασίας. Ο τίτλος είναι παραπλανητικός ως προς την κατεύθυνση αυτή (ας μην ξεχνάμε πως το λογοτεχνικό παιχνίδι εκκινεί ήδη από τον τίτλο και εξακτινώνεται προς όλες τις κατευθύνσεις), καθώς αφορά σε ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο που ανήκει σε μία εκ των βασικών χαρακτήρων, την αφηγήτρια του βιβλίου, όπως μας αυτοσυστήνεται στα κεφάλαια με τη μονή αρίθμηση.

Αν έπρεπε να εντάξουμε κάπου τα λίγα λόγια, θα μπορούσαμε ίσως να πούμε ότι φλερτάρει με το αναστοχαστικό μυθιστόρημα, το self-reflexive novel, διότι η ίδια η αφήγηση ενσωματώνει αναφορές σχετικά με τη διαδικασία σύνθεσης της μυθοπλασίας: ο κεντρικός χαρακτήρας είναι ή θα ήθελε να είναι συγγραφέας και αναστοχάζεται τη ζωή του μέσα από το βιβλίο που έχει ή θα ήθελε να έχει γράψει.

kallirroi parousi

Η Καλλιρρόη Παρούση γεννήθηκε στην Ερμούπολη της Σύρου το 1988. Σπούδασε νομικά, ευρωπαϊκό πολιτισμό και λογοτεχνία στην Αθήνα, στη Θεσσαλονίκη και στο Παρίσι. Ζει και εργάζεται στην Αθήνα. Το πρώτο βιβλίο της, η συλλογή διηγημάτων "Κανείς δε μιλάει για τα πεύκα" τιμήθηκε με το Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Συγγραφέα στην Πεζογραφία του περιοδικού "Αναγνώστης", το 2017. Το μυθιστόρημα «Λίγα λόγια για μένα» (εκδ. Τόπος) είναι το δεύτερο βιβλίο της. (Φωτογραφία: © Ειρήνη Γεωργιάδου). 

Στο μυθιστόρημά σου εμπλέκεται η «πραγματική» ζωή και η λογοτεχνική καταγραφή. Πρόκειται για σύμπλευση ή για πάλη; Είναι αντιθετικές έννοιες ή με κάποιο τρόπο ενοποιούνται στη συνείδηση του δημιουργού;

Πράγματι αυτό συμβαίνει, λαμβάνοντας μάλιστα υπόψη μας ότι ο βασικός χαρακτήρας βρίσκεται κλειδωμένος σε ένα υπόγειο διαβάζοντας ένα αλλόκοτο σημειωματάριο, το περιεχόμενο του οποίου αναπροσαρμόζεται ανάλογα με ή και αντίθετα από τις συναισθηματικές του διαθέσεις. Νομίζω πως η διαδικασία της σύμπλευσης και της πάλης που αναφέρεις διαδέχονται η μία την άλλη, ώστε τελικά ενοποιούνται σε ένα αξεδιάλυτο όλον. Μένει στη συνείδηση του αναγνώστη να αποφασίσει πώς θα πορευτεί ερμηνευτικά. Αυτή, τουλάχιστον, ήταν η όποια συγγραφική πρόθεση.

Γράφοντας για κάτι το καταστρέφουμε ή του δίνουμε μια άλλη κρυμμένη ποιότητα; Διαβάζοντας το βιβλίο σου είχα μονίμως στο μυαλό μου αυτό το ερώτημα.

Πω πω δύσκολο ερώτημα. Θα απαντήσω κι εγώ με μια ερώτηση σχετικά με την έννοια της λέξης δημιουργία. Όταν σκεφτόμαστε τη λέξη δημιουργία, δεν ερχόμαστε άραγε αντιμέτωποι με κάτι –τι ακριβώς δεν ξέρουμε– που περικλείει πολλές έννοιες, την καταστροφή, τα κρυμμένα νοήματα και την κρυμμένη ποιότητα που λες και εσύ (και αλήθεια τι είναι ποιότητα, μήπως δεν είναι τάχα ποιοτικός ένας πίνακας ζωγραφικής που απεικονίζει μπουκάλια της κόκα κόλα;). Είδες, τρεις ερωτήσεις τελικά, κι απάντηση δεν έδωσα!

Αυτό που πυροδοτεί σ’ έναν άνθρωπο το συναίσθημα να ενσαρκώνει πολλά εγώ είναι θαρρώ η αδυναμία του –και η μεγάλη του δύναμη ταυτόχρονα– να μην επαναπαύεται.

Τόσο ο Χάρης όσο και η καθηγήτρια του Χάρη στα μαθήματα δημιουργικής γραφής συνθέτουν ένα δίπολο που δρα παράλληλα. Τι είναι αυτό που πυροδοτεί μέσα τους την αίσθηση των πολλών «εγώ» που κουβαλούν;

They contain multitudes, παραφράζοντας Γουίτμαν (και ακούγοντας Ντύλαν). Αυτό που πυροδοτεί σ’ έναν άνθρωπο το συναίσθημα να ενσαρκώνει πολλά εγώ είναι θαρρώ η αδυναμία του –και η μεγάλη του δύναμη ταυτόχρονα– να μην επαναπαύεται. Μια διαρκής ανησυχία για τα πάντα, μια τάση να πηγαίνει προς το φως ή μια ιδιαίτερη φωτοευαισθησία ίσως, ποιος ξέρει.

Υπάρχει μια αίσθηση πολλαπλού θανάτου στο βιβλίο (συμβολικού και πραγματικού). Ποιο «έργο» αναλαμβάνει στο βιβλίο σου;

Χαίρομαι που το εντόπισες αυτό, ειδικά ως προς τη συμβολική διάσταση. Εξάλλου, η επιθυμία του βασικού χαρακτήρα να κειμενοποιηθεί, συνεπώς να εξαφανιστεί, αποτελεί αναμφιβόλως έναν συμβολικό θάνατο. Νομίζω πως το βασικό διακύβευμα στο Λίγα λόγια είναι η απόδοση μιας μεταφυσικής διάστασης στη γλώσσα, και στην πράξη της δημιουργίας γενικότερα, η οποία συνίσταται στην ικανότητά της να ανασταίνει τους νεκρούς. Από αυτήν την άποψη η δημιουργία είναι μια πράξη αθανασίας﮲ αν πέφτει στο κενό, είναι άλλο ζήτημα.

topos parousi liga logia gia menaΟ Χάρης προσπαθεί να ξαναβρεί τον εαυτό του μέσω της λογοτεχνίας. Είναι συμβατό αυτό το «σχήμα»; Είναι μια παγίδα στην οποία πέφτουν όλοι οι συγγραφείς;

Ο Χάρης αυτοεγκλωβίζεται σε ένα περίεργο παιχνίδι αυτοεπινόησης μέσα από την πράξη της ανάγνωσης και της συγγραφής. Οι συγγραφείς έρχονται νομίζω συχνά, αν όχι διαρκώς, αντιμέτωποι με τέτοιας υφής δυσκολίες, όταν αποφασίζουν να καταπιαστούν σοβαρά με ένα κείμενο. Προσωπικά δεν έχω βρει τον εαυτό μου μέσα από τη λογοτεχνία, τον μεταμορφώνω και τον χάνω, σπάνια τον βρίσκω και πάντα για λίγο. Ποιος μπορεί, όμως, να αρνηθεί ότι μέσα από την ανάγνωση της λογοτεχνίας δεν ανακαλύπτει πτυχές και συναισθήματα που προηγουμένως ούτε καν τα είχε υποψιαστεί;

«Τα εντυπωσιακά κείμενα έχουν ευεργετικές ιδιότητες για τα μάτια, γιατί το νόημα αποκαλύπτεται και χωρίς να ενεργοποιείται η ικανότητα της όρασης», γράφεις σε ένα σημείο του βιβλίου. Είναι επιτελεστικός ο ρόλος των κειμένων στη ζωή μας;

Ο ρόλος των κειμένων στη ζωή μας νομίζω ότι συνοψίζεται στη λειτουργία που επιτελεί αντίστοιχα ένας οδοδείκτης: μας δείχνουν τον δρόμο προς την επανεπινόηση του εαυτού. Οι άνθρωποι που έχουν καλοκουρδισμένη την εσωτερική τους πυξίδα –μέσα σ’ αυτούς και οι καλοί αναγνώστες– ανακαλύπτουν ένα νόημα πολύ βαθύτερο από αυτό που επαφίεται αποκλειστικά στην ικανότητα των ματιών να βλέπουν μόνο ό,τι βρίσκεται γύρω τους.


Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο του, το μυθιστόρημα «Μπλε ήλιος» (εκδ. Μεταίχμιο). 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Κωνσταντίνος Π. Βλαχογιάννης: «H λογοτεχνία είναι ένας τόπος και η περιδιάβαση σε αυτόν τον τόπο προϋποθέτει το ταξίδι»

Κωνσταντίνος Π. Βλαχογιάννης: «H λογοτεχνία είναι ένας τόπος και η περιδιάβαση σε αυτόν τον τόπο προϋποθέτει το ταξίδι»

Με αφορμή το νέο του λογοτεχνικό έργο «Επικράτειες» (εκδ. Περικείμενο) συζητάμε με τον συγγραφέα Κωνσταντίνο Π. Βλαχογιάννη για τα ψυχικά και λογοτεχνικά τοπία, την αδυναμία να ορίσουμε το σώμα μας και τη γλώσσα ως πρωταρχικό δοχείο για την κατασκευή της πραγματικότητας. 

Συ...

Νόρα Πυλόρωφ: «Το κυνήγι της αγάπης θέτει συχνά μη ρεαλιστικές προσδοκίες»

Νόρα Πυλόρωφ: «Το κυνήγι της αγάπης θέτει συχνά μη ρεαλιστικές προσδοκίες»

Με αφορμή το νέο της μυθιστόρημα «Το Νεραϊδάκι» (εκδ. Ελληνικά Γράμματα), η συγγραφέας και μεταφράστρια Νόρα Πυλόρωφ απάντησε σε ερωτήσεις μας.

Συνέντευξη στον Λεωνίδα Καλούση

«Το Νεραϊδάκι», όπως και σχεδόν όλα τα βιβλία σας, είναι ένα πο...

Ασπασία Καμπύλη, εκδόσεις Carnivora: «Το μέλλον βρίσκεται στο εδώ και τώρα»

Ασπασία Καμπύλη, εκδόσεις Carnivora: «Το μέλλον βρίσκεται στο εδώ και τώρα»

Οι εκδόσεις Carnívora είναι ένας από τους νέους εκδοτικούς οίκους που διαθέτει ξεκάθαρο όραμα και το οποίο έχει επικοινωνήσει με απόλυτη επιτυχία στους αναγνώστες. Μοναδική και βραβευμένη αισθητική μαζί με προσεκτικές επιλογές τίτλων, φροντισμένα κείμενα και άρτιο τυπογραφικό αποτέλεσμα είναι τα επιμέρους στοιχ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Το ταγκαλάκι» – μια θεατροποιημένη παράσταση για τον Ντίνο Χριστιανόπουλο

«Το ταγκαλάκι» – μια θεατροποιημένη παράσταση για τον Ντίνο Χριστιανόπουλο

Θεατροποιημένη παράσταση για τον Ντίνο Χριστιανόπουλο που παίχτηκε πρόσφατα στη Θεσσαλονίκη, στο πλαίσιο του EuroPride 2024.

Γράφει ο Παναγιώτης Γούτας

Τον Σεπτέμβριο του 2013 ο σκηνοθέτης και δημοσιογράφος Αντώνης Μποσκοΐτης πήγε...

«Κουλτούρα της ακύρωσης» και πατριαρχία στη λογοτεχνία – σκέψεις με αφορμή τη Μεγάλη Χίμαιρα του Μ. Καραγάτση

«Κουλτούρα της ακύρωσης» και πατριαρχία στη λογοτεχνία – σκέψεις με αφορμή τη Μεγάλη Χίμαιρα του Μ. Καραγάτση

Σκέψεις για την Κουλτούρα της ακύρωσης (cancel culture) και την πατριαρχία στη λογοτεχνία, με αφορμή την έντονη συζήτηση για τον σεξισμό στη «Μεγάλη Χίμαιρα» του Μ. Καραγάτση. 

...

Ο Καραγάτσης, η Γραμμή του Ορίζοντος και η αναγκαία κριτική

Ο Καραγάτσης, η Γραμμή του Ορίζοντος και η αναγκαία κριτική

Σκέψεις με αφορμή την έντονη συζήτηση που προκάλεσαν πρόσφατα οι νέες αναγνώσεις δύο πολυδιαβασμένων βιβλίων της νεοελληνικής πεζογραφίας, ενός παλιότερου, της «Μεγάλης Χίμαιρας» του Μ. Καραγάτση, κι ενός νεότερου, της «Γραμμής του ορίζοντος», του Χρήστου Βακαλόπουλου. Και τα δύο κυκλοφορούν από τις εκδόσεις της Εστ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...
«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ανί Ενρό [Annie Ernaux] «Η άλλη κόρη» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η σειρά των δύο αφηγήσεων, η δική μου και η δ...

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

10 βιβλία + 1 διήγημα τα οποία διερευνούν την παρουσία του κουίρ στην ελληνική πεζογραφία.

Γράφει ο Κώστας Αγοραστός

Ανεξάρτητα από το πόσο απαγορευμένο θέμα αποτελούσε, από το πόσο θα σκανδάλιζε τους αναγνώστες, από το πόσοι εκδότες θα αρνούνταν να το...

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων (20 Ιουνίου) επιλέγουμε έξι βιβλία που εξετάζουν το προσφυγικό ζήτημα με νηφάλιο και ουσιαστικό τρόπο.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

«Αν κάνω ένα βήμα θα βρεθώ αλλού» λέει ένας ήρωας της ...

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ