100 χρόνια... «Από τη μεριά του Σουάν»

Εκτύπωση

proust-du-cote-de-chez-swannΤης Ελένης Καρρά

Εκατό χρόνια έχουν περάσει από τότε που ο Μαρσέλ Προυστ εξέδωσε, με δικά του έξοδα αφού όλοι οι εκδότες το είχαν απορρίψει, το βιβλίο του «Από τη μεριά του Σουάν» (Du côté de chez Swann). Φέτος, η παγκόσμια λογοτεχνική κοινότητα γιορτάζει αυτήν την επέτειο με ειδικές εκδόσεις, συνέδρια, φεστιβάλ, εκθέσεις.

Είναι κοινό μυστικό, αστειεύεται ο συντάκτης στην εισαγωγή μιας συλλεκτικής έκδοσης που ετοίμασε η NRF (Nouvelle Revue Française), ότι «κανένας δεν έχει διαβάσει ποτέ τον Προυστ, αλλά όλοι ισχυρίζονται πάντα ότι βρίσκονται στη διαδικασία –ή ετοιμάζονται– να τον ξαναδιαβάσουν». Και όμως. Το πιο πολυσυζητημένο ταξίδι μνήμης που ξεκίνησε το 1913 μ’ ένα φλιτζάνι τσάι, και τη γεύση της περίφημης μαντλέν, εμπότισε ολόκληρη την μετά-Προυστ λογοτεχνία. Έργο κομβικό, που σηματοδότησε το τέλος του 19ου και την απαρχή του 20ου αιώνα,  το «Από τη μεριά του Σουάν» θεωρείται από πολλούς ως το πρώτο μοντέρνο λογοτεχνικό κείμενο – ένας καινούργιος τρόπος γραφής, μια εσωτερική περιπλάνηση στον χρόνο, η οποία μπορεί να πυροδοτηθεί από τις σκιές της αϋπνίας, μια γεύση, μια κίνηση. 

du-cote-de-chez-swann-grassetΚαι όμως, όπως συμβαίνει συχνά στην ιστορία των μεγάλων λογοτεχνικών έργων, κανένας από τους εκδότες της εποχής δεν υποψιάστηκε ότι το πρώτο αυτό βιβλίο ενός φιλόδοξου, πολύτομου έργου με τον τίτλο «Η αναζήτηση του χαμένου χρόνου» όχι απλώς θα χαρασσόταν στην ιστορία της λογοτεχνίας, αλλά και θα συνέχιζε να εμπνέει τους συγγραφείς (Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ, Σάμουελ Μπέκετ, Βιρτζίνια Γουλφ) – μέχρι και τις μέρες μας («Πώς ο Προυστ μπορεί να αλλάξει τη ζωή σου», Αλαίν ντε Μποττόν, εκδόσεις Πατάκη, 2002).

Το χειρότερο σφάλμα του Αντρέ Ζιντ

Και όχι απλώς δεν το υποψιάστηκαν, αλλά ορισμένοι το απέρριψαν με καυστικά σχόλια, τύπου «Αγαπητέ φίλε, μπορεί να έχω παρωπίδες, αλλά αδυνατώ να κατανοήσω πώς ένας κύριος μπορεί να αφιερώνει τριάντα σελίδες στην περιγραφή του τρόπου με τον οποίο στριφογυρίζει στο κρεβάτι του πριν να αποκοιμηθεί» (εκδότης Όλεντορφ). Αντίστοιχες απορρίψεις είχε δεχτεί και από άλλους οίκους, όπως οι Εκδόσεις της NRF, πρόγονος των εκδόσεων Γκαλιμάρ. Ο γνωστός συγγραφέας Αντρέ Ζιντ, ο οποίος είχε διαβάσει το βιβλίο για λογαριασμό της NRF και το είχε απορρίψει, εξέφρασε τις τύψεις του σε επιστολή που έστειλε στον Προυστ το 1914, ένα χρόνο μετά την κυκλοφορία του από τις εκδόσεις Γκρασέ στις 14 Νοεμβρίου του 1913: «Η απόρριψη αυτού του βιβλίου θα παραμείνει το χειρότερο σφάλμα της NRF – και μια από τις μεγαλύτερες τύψεις, και ενοχές της ζωής μου». Άλλωστε ο ίδιος ο Ζιντ, ο οποίος εξελίχτηκε σε μεγάλο θαυμαστή του Προυστ, ήταν αυτός που του πρότεινε αργότερα να εκδώσει το υπόλοιπο έργο του.

marcelproust_bwΣήμερα, οι εκδοτικές εκείνες περιπέτειες αποτελούν αντικείμενο ιλαρότητας στους λογοτεχνικούς κύκλους, που έχουν πλέον αναγάγει τον Προυστ σε εμβληματική φυσιογνωμία των γραμμάτων. Στις επετειακές εκδηλώσεις που ξεχωρίζουν, πρωτοστατεί η Nouvelle Revue Française η οποία, αποκαθιστώντας το προ εκατονταετίας σφάλμα της, αφιερώνει ένα ειδικό τεύχος στα 100 χρόνια από την κυκλοφορία του Σουάν, με κείμενα σύγχρονων συγγραφέων (όπως των Τζούλια Κρίστεβα, Πιερ Ασουλίν και άλλων) στους οποίους ζήτησε να ξαναδιαβάσουν και να ξαναγράψουν τον Προυστ. Ακολουθεί η γαλλική πρεσβεία στις ΗΠΑ, η οποία ξεκίνησε τους εορτασμούς στις 15 Φεβρουαρίου, και θα κλιμακώσει τις εκδηλώσεις στις 14 Νοεμβρίου, με εκθέσεις, αναγνώσεις και τη διοργάνωση ενός blog που θα λέγεται «Proust and me», όπου συγγραφείς, καλλιτέχνες, δοκιμιογράφοι και άλλοι θα εκδίδουν τις σκέψεις και απόψεις τους για τον Προυστ. Τέλος, το πανεπιστήμιο του Έξετερ στην Αγγλία διοργανώνει διεθνές συνέδριο στις 16 με 18 Δεκεμβρίου, με ειδικούς στον Προυστ απ’ όλο τον κόσμο, που θα μιλήσουν για την Ευρώπη του 1913 («Academics gather to discuss Europe in 1913»), με αφορμή πάντα την κυκλοφορία του «Από τη μεριά του Σουάν».

 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΜΑΡΣΕΛ ΠΡΟΥΣΤ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΜΑΣ


Διαβάστε επίσης: Αναζητώντας τον Προυστ, της Σώτης Τριανταφύλλου

 

 

 

 

 

 

 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Ο ξανακερδισμένος χρόνος της ανάγνωσης (V)

Ο ξανακερδισμένος χρόνος της ανάγνωσης (V)

Για το εμβληματικό έργο του Marcel Proust, Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο (μτφρ. Παύλος Α. Ζάννας, Παναγιώτης Πούλος, εκδ. Εστία).

Του Νίκου Ξένιου

...
Ο ξανακερδισμένος χρόνος της ανάγνωσης (IV)

Ο ξανακερδισμένος χρόνος της ανάγνωσης (IV)

Για το εμβληματικό έργο του Marcel Proust, Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο (μτφρ. Παύλος Α. Ζάννας, Παναγιώτης Πούλος, εκδ. Εστία).

Του Νίκου Ξένιου

...
Ο ξανακερδισμένος χρόνος της ανάγνωσης (ΙIΙ)

Ο ξανακερδισμένος χρόνος της ανάγνωσης (ΙIΙ)

Για το εμβληματικό έργο του Marcel Proust, Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο (μτφρ. Παύλος Α. Ζάννας, Παναγιώτης Πούλος, εκδ. Εστία).

Του Νίκου Ξένιου

Το εκτενές μυθιστόρημα ...

Διαφήμιση
ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ
Διαμαρτυρία για την έκδοση του βιβλίου «Τα εσώψυχα του Ντίνου Χριστιανόπουλου»

Διαμαρτυρία για την έκδοση του βιβλίου «Τα εσώψυχα του Ντίνου Χριστιανόπουλου»

Έντονη διαμαρτυρία ανθρώπων των γραμμάτων της Θεσσαλονίκης για την πρόσφατη έκδοση βιβλίου με «συνεντεύξεις» του ποιητή Ντίνου Χριστιανόπουλου.
 
 Θεέ μου, φύλαγ...
Ανοίγοντας τα κουτιά της Πανδώρας του Βασίλη Ζιώγα

Ανοίγοντας τα κουτιά της Πανδώρας του Βασίλη Ζιώγα

Για την παράσταση «Τα 7 κουτιά της Πανδώρας» του Βασίλη Ζιώγα, σε σκηνοθεσία της Φαίης Τζανετοπούλου, με τη Βάνα Πεφάνη και τον Γιώργο Στριφτάρη, η οποία παρουσιάζεται κάθε Τετάρτη και Πέμπτη στο «Από Κοινού Θέατρο» μέχρι και τις 28 Νοεμβρίου.

...

Τόμας Μπέρνχαρντ: ο ερημίτης, ο προφήτης, ο συγγραφέας

Τόμας Μπέρνχαρντ: ο ερημίτης, ο προφήτης, ο συγγραφέας

Κάθε δεύτερη Παρασκευή, ο ιχνηλάτης βιβλιοπωλείων και βιβλιοθηκών Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης φορτώνει στον Σάκο Εκστρατείας του βιβλία που σας συστήνει συνδυάζοντάς τα και μιλώντας γι᾽ αυτά σαν να αφηγείται ιστορίες σ᾽ ένα φιλόξενο στέκι.

Του...