29 Μαϊου 2017

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ:06:26:11 GMT +2

Διαφήμιση
ΒΡΙΣΚΕΣΤΕ: ΚΕΙΜΕΝΑ ΔΟΚΙΜΙΑ-ΜΕΛΕΤΕΣ Καπιταλισμού εγκώμιον και άλλες σάτιρες

Καπιταλισμού εγκώμιον και άλλες σάτιρες

E-mail Εκτύπωση

dimou-390Δημοσίευση ενός αποσπάσματος από το βιβλίο του Νίκου Δήμου Καπιταλισμού εγκώμιον και άλλες σάτιρες που κυκλοφόρησε αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Πατάκη. 

Επιμ. Λεωνίδας Καλούσης

Πρόλογος στις Σάτιρες

Η σάτιρα είναι το αντίστροφο του λυρισμού – δεν την διέπει τρυφερότητα και αγάπη, αλλά οργή και μίσος. Η πρώτες μας πληροφορίες για τους γενάρχες της, τον Αρχίλοχο και τον Ιππώνακτα, είναι ότι οι στίχοι τους σκότωναν. Με την χολή του ο Αρχίλοχος ανάγκασε τον Λυκάμβη και τις κόρες του να απαγχονιστούν, ενώ την ίδια μοίρα είχαν ο γλύπτης Βούπαλος και ο αδελφός του όταν δέχθηκαν τα σατιρικά βέλη του Ιππώνακτα.

Ο σατιρικός είναι ίσως πιο ευαίσθητος κι από τον λυρικό – και γι αυτό η ευαισθησία του γίνεται πίκρα και οργή. Άλλωστε έχουμε μεγάλους λυρικούς που έγραψαν κορυφαία σάτιρα. Εκτός από τους δύο αρχαίους που αναφέραμε, ας θυμηθούμε τους πιο κοντινούς μας Σολωμό, Παλαμά, Βάρναλη, Καρυωτάκη, Σεφέρη.

Με ένα πράγμα δεν πρέπει να συγχέουμε την σάτιρα: με το ευθυμογράφημα. Το τελευταίο γράφεται για να σου φτιάχνει την διάθεση, να σε τέρπει. Η σάτιρα έχει αντίθετο σκοπό: να σε πονέσει, να σε μαστιγώσει, να σε εξοργίσει. Αν και, όπως έγραφε ο Σουίφτ, υπάρχουν μηχανισμοί άμυνας: «Η σάτιρα», έγραφε, «είναι ένα είδος καθρέφτη, όπου οι θεατές ανακαλύπτουν τα πρόσωπα των πάντων εκτός από το δικό τους».

dimou-satiresΈνα άλλο πρόβλημα έχει η σάτιρα. Είναι, συνήθως, επίκαιρη. Που σημαίνει ότι γρήγορα γίνεται ανεπίκαιρη. Πώς να καταλάβεις τον Αριστοφάνη αν δεν ξέρεις τα πρόσωπα που σατιρίζει; Ακόμα περισσότερο ισχύει αυτό για τους πορτρετίστες σκωπτικούς των ελληνιστικών και ρωμαϊκών χρόνων. Στα επιγράμματα της Παλατινής Ανθολογίας και τους μεγάλους Λατίνους (εκεί μας ξεπέρασαν οι Ρωμαίοι) Λουκίλιο, Μαρτιάλη, Πετρώνιο και κυρίως Ιουβενάλη, τα κείμενα είναι στοχευμένα. Αναφέρουν ένα όνομα: οι συγκαιρινοί ξέρουν ότι αυτός ο άνθρωπος ήταν φιλάργυρος, μέθυσος, κουτσός... κι έτσι όταν οι ποιητές τον ειρωνεύονται καταλαβαίνουν το γιατί. Οι εκδόσεις των αρχαίων σατιρικών είναι γεμάτες υποσημειώσεις που εξηγούν.

Αλλά και στους νεότερους υπάρχει το πρόβλημα. Πώς μπορείς να απολαύσεις τον «Ασμοδαίο» του Ροΐδη, αν δεν ξέρεις ποιος ήταν ο Βούλγαρης ή ο Σαρίπολος;

Αλλά δεν χρειάζεται να περάσουν χίλια χρόνια. Το 1977 έγραψα ένα στιχάκι (σελ. ΧΧ) για το πως ακόμα και οι Κνίτες κηδεύονται αμερικάνικα. Διότι τότε όλες μας οι νεκροφόρες ήταν διασκευασμένα αμερικάνικα αμάξια. Σήμερα ήδη δεν ισχύει αυτό. (Σε αργότερες εποχές θα θέλουν επεξηγηματική υποσημείωση και οι Κνίτες).

Info

Οι εκδόσεις Πατάκη σας προσκαλούν την Πέμπτη 5 Μαρτίου και ώρα 20:30 στον χώρο του βιβλιοπωλείου Ιανός σε μια συνάντηση με τον Νίκο Δήμου με αφορμή το νέο του βιβλίο. 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Αυτοβιογραφία του θανάτου μου

Αυτοβιογραφία του θανάτου μου

Προδημοσίευση από το βιβλίο της Cory Taylor Αυτοβιογραφία του θανάτου μου (μτφρ. Θάνος Ζυγουλιάνος) που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Ροπή.

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης...

Ναυάγιο με θεατή

Ναυάγιο με θεατή

Προδημοσίευση από το δοκίμιο του Hans Blumenberg Ναυάγιο με θεατή (μτφρ. - επίμετρο: Θοδωρής Δρίτσας) που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Αντίποδες.

Επιμέλεια: ...

Ο Ραμπελαί και ο κόσμος του

Ο Ραμπελαί και ο κόσμος του

Προδημοσίευση από το έργο του Mikhail Bakhtin Ο Ραμπελαί και ο κόσμος του - Για τη λαϊκή κουλτούρα του Μεσαίωνα και της Αναγέννησης (μτφρ. Γιώργος Πινακούλας) που θα κυκλοφορήσει την Τρίτη 7 Μαρτίου από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης.

...
Διαφήμιση
ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ
Στο εργαστήρι του Κ.Β. Κατσουλάρη

Στο εργαστήρι του Κ.Β. Κατσουλάρη

Μεταφραστές και επιμελητές αποκαλύπτουν τις διαδρομές μέσα από τις οποίες προσέγγισαν τη γλώσσα, το ύφος ή και την οικονομία ενός βιβλίου με το οποίο δούλεψαν πρόσφατα και μοιράζονται μαζί μας τα μυστικά του εργαστηρίου τους. Φιλοξενούμενος, ο συγγραφέας και μεταφραστής Κ.Β. Κατσουλάρης...

Το πράσινο Ντεσεβό

Το πράσινο Ντεσεβό

Προδημοσίευση από το μυθιστόρημα του Manu Causse Το πράσινο Ντεσεβό (μτφρ. Μήνα Πατεράκη-Γαρέφη), που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Utopia.

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης...

Διαβάζοντας με τον Χρήστο Κούρτογλου

Διαβάζοντας με τον Χρήστο Κούρτογλου

Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν το δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός...

Διαφήμιση

ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ

 

Ποια θεματική θα θέλατε να διαβάζετε συχνότερα;





ΒΡΕΙΤΕ ΜΑΣ ΚΙ ΕΔΩ

 

Network Social  RSS Facebook Twitter Youtube