Μαύρη Ήπειρος, ελιξίριο νεότητας της Δύσης

Εκτύπωση

altΓια την παράσταση του Serge Aimé Coulibaly «Kalakuta Republik», η οποία παρουσιάστηκε στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση.

Της Κλημεντίνης Βουνελάκη

Ο χορευτής και χορογράφος Serge Aimé Coulibaly από την Μπουρκίνα Φάσο εμπνέεται από τη μουσική και τις ιδέες του εμβληματικού καλλιτέχνη της αφρο-beat, Fela Kuti, που ήταν ταυτόχρονα μεγάλος πολιτικός ακτιβιστής.

Οι επτά χορευτές –τέσσερις άνδρες και τρεις γυναίκες, οι έξι αφρικανοί και μια λευκή χορεύτρια– βάζουν φωτιά στη σκηνή με την εκρηκτική τους ενέργεια, μακριά ωστόσο από τα εξωτικά στερεότυπα της άφρο δεξιοτεχνίας και κρατώντας ο καθένας την ιδιοσυγκρασιακή του κίνηση.

Υπάρχει μια εικόνα στο δεύτερο μέρος της παράστασης «Kalakuta Republik» σε χορογραφία Σερζ Αιμέ Κουλιμπαλύ (Μικρή Σκηνή της Στέγης του Ωνασείου, 25-27.10.2017) που έχει εγγραφεί ανεξίτηλα στην ψυχή και το μυαλό των θεατών: ενώ η σκηνή ανακαλεί ατμόσφαιρα νάιτ κλαμπ, αλλά και βομβαρδισμένο τοπίο σε εμπόλεμη ζώνη –ευθεία αναφορά στον μυθικό ναό-κλαμπ του Φέλα Κούτι στο οποίο τραγουδούσε για την ελπίδα και την εξέγερση–, υπό τους ήχους της σαγηνευτικής μουσικής του, μια αφρικανή χορεύτρια λικνίζεται ρυθμικά επάνω σε ένα βάθρο. Κινεί τη λεκάνη της ερωτικά, με τον τρόπο που μόνο ένα μαύρο σώμα ξέρει, χρωματίζοντας για πάντα τον χορό με την τελετουργική του διάσταση. Το trans μεταδίδεται κατά κύματα και μας κατακλύζει. Οι επτά χορευτές –τέσσερις άνδρες και τρεις γυναίκες, οι έξι αφρικανοί και μια λευκή χορεύτρια– βάζουν φωτιά στη σκηνή με την εκρηκτική τους ενέργεια, μακριά ωστόσο από τα εξωτικά στερεότυπα της άφρο δεξιοτεχνίας και κρατώντας ο καθένας την ιδιοσυγκρασιακή του κίνηση. Σημασία έχει ότι όλο αυτό το ηλεκτρισμένο υλικό διασταυρώνεται με φράσεις-προτάγματα-συνθήματα που προβάλλονται στον σκηνικό χώρο, ορίζοντας τη δομή και μαζί την δραματουργία της παράστασης: «Χωρίς μια ιστορία, θα είχαμε τρελαθεί», «Έχουμε πάντα ανάγκη έναν ποιητή», «Ο πόλεμος είναι μια τελετουργία κάθαρσης», «Ενωμένη, διχασμένη Αφρική», «Ό,τι λάμπει δεν είναι χρυσός». Διόλου τυχαίο ότι ο Κουλιμπαλύ, πριν ιδρύσει τη δική του ομάδα, θήτευσε ως ερμηνευτής στην πολυπολιτισμική κολλεκτίβα των Μπαλέτων C.de la B. του Βελγίου πλάι στον Αλαίν Πλατέλ, γνέφοντας θετικά στην πρόκληση της ανταλλαγής και της επιμειξίας ανάμεσα στις δυο παραδόσεις.

H Μαύρη Ήπειρος προσφέρεται ως ελιξίριο νεότητας στις αγκυλώσεις και τις φορμαλιστικές εμμονές της Δύσης έχοντας σήμερα την αυτοπεποίθηση να διεκδικεί ισότιμα τη δική της θέση στη σύγχρονη χορογραφική δημιουργία.

Φυσικά, οι τεκτονικές αλλαγές της Μαύρης Ηπείρου μεταφέρουν εδώ και αρκετές δεκαετίες τις δονήσεις τους σε Αμερική και Ευρώπη με το «black feeling» να έχει αποικίσει το φαντασιακό της Δύσης. Και για να γίνουμε λίγο δικηγόροι του διαβόλου, πώς θα ήταν, στ’ αλήθεια, η σύγχρονη χορευτική σκηνή χωρίς τις επιρροές και τις αλήθειες της Αφρικής; Πλείστα όσα παραδείγματα, δείχνουν του λόγου το αληθές: απ’ τη μια η αφροαμερικανική διασύνδεση συνιστά αυτόνομο ρεύμα στον χορό πέραν του Ατλαντικού, ενώ στην Ευρώπη σπουδαίοι αφρικανοί χορευτές ενσωματώνονται στις χορευτικές ομάδες οξυγονώνοντας την έμπνευση των δημιουργών. Στη Γαλλία η Ματίλντ Μοννιέ ανανεώνει τη γραφή της μέσα από «επιμειξίες» ήδη από το 1990, ο Ρέημοντ Χογκ στη Γερμανία συμπράττει με τον Φοστίν Λινγεκούλα, ο Κουλιμπαλύ δεσπόζει με το ταλέντο του στις δημιουργίες του Αλαίν Πλατέλ.

Μ’ άλλα λόγια, η Μαύρη Ήπειρος προσφέρεται ως ελιξίριο νεότητας στις αγκυλώσεις και τις φορμαλιστικές εμμονές της Δύσης έχοντας σήμερα την αυτοπεποίθηση να διεκδικεί ισότιμα τη δική της θέση στη σύγχρονη χορογραφική δημιουργία. Ένα τέτοιο κομμάτι μιας Αφρικής εν κινήσει με ιδεώδη για τη ζωή, τη χειραφέτηση και την ελευθερία μας μετέφερε η «Kalakuta Republik» παρασύροντας προκαταλήψεις και βεβαιότητες και αποδομώντας το βλέμμα του θεατή.

* Η ΚΛΗΜΕΝΤΙΝΗ ΒΟΥΝΕΛΑΚΗ είναι δημοσιογράφος-κριτικός χορού.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
«Εξημέρωση» στον κόσμο των νεκρών

«Εξημέρωση» στον κόσμο των νεκρών

Για την παράσταση του Δημοσθένη Παπαμάρκου «Εξημέρωση» σε σκηνοθεσία της Γεωργίας Μαυραγάνη, η οποία παρουσιάζεται στην Κεντρική Σκηνή της Στεγης του Ιδρύματος Ωνάση μέχρι και τις 26 Ιανουαρίου.

Του Νίκου Ξένιου

...
Λενιώ Κακλέα: το σώμα ως πολιτισμική κατασκευή

Λενιώ Κακλέα: το σώμα ως πολιτισμική κατασκευή

Για την παράσταση «Πρακτική Εγκυκλοπαίδεια. Αποκλίσεις» σε σύλληψη και χορογραφία της Λενιώς Κακλέα, η οποία παρουσιάζεται σήμερα και αύριο στη Μικρή Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση.

Του Νίκου Ξένιου

...
Ένα επιτυχημένο εγχείρημα από το ΔΗΠΕΘΕ Κοζάνης

Ένα επιτυχημένο εγχείρημα από το ΔΗΠΕΘΕ Κοζάνης

Για το μιούζικαλ «Χριστούγεννα ξανά» των Μιχάλη Πιτένη και Παναγιώτη Δημόπουλου σε σκηνοθεσία Ευθύμη Χρήστου, το οποίο παρουσιάστηκε από το ΔΗΠΕΘΕ Κοζάνης.

Της Ιωάννας Κωσταρέλλα

...
Διαφήμιση
ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ
Όπως καλπάζει η ιδέα

Όπως καλπάζει η ιδέα

Του Γιάννη Δενδρινού

Αρχές του φετινού Απρίλη ήτανε, απόγευμα υγρό, που ανέβαινα με τα πόδια την Κηφισίας στο ύψος της Αγίας Τριάδας. Ο ήλιος είχε κρυφτεί πίσω απ' το Λυκαβηττό μόλις λίγα λεπτά νωρίτερα, αλλά ο...

Ο αλγόριθμος του ψηφιακού ανθρωπισμού

Ο αλγόριθμος του ψηφιακού ανθρωπισμού

Από το βιβλίο του Θεοφάνη Τάση «Ψηφιακός ανθρωπισμός – Εικονιστικό υποκείμενο και τεχνητή νοημοσύνη» (εκδ. Αρμός), σκέψεις και σχόλια για το ομότιτλο άρθρο.

Του Άλκη Γούναρη

...
Οι πιθανοί κόσμοι της Λούλας Αναγνωστάκη

Οι πιθανοί κόσμοι της Λούλας Αναγνωστάκη

Διαστέλλοντας τα όρια της ερμηνείας: μια δημιουργική οπτική ανάλυσης του σύγχρονου θεάτρου. Για τη μελέτη του Δημήτρη Τσατσούλη «Η θεωρία των πιθανών κόσμων και η δραματουργία της Λούλας Αναγνωστάκη» (εκδ. Σοκόλη).

...