Η ποιητική του ελαχίστου στον σύγχρονο χορό

Εκτύπωση

altΣκέψεις με αφορμή το live streaming από την παράσταση «Ιόν» του Χρήστου Παπαδόπουλου στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση, το βράδυ της Κυριακής 4 Φεβρουαρίου.

Της Κλημεντίνης Βουνελάκη

Τίτλος και διαφημιστικές καταχωρήσεις μας προδιέθεταν για μια παράδοξη συνάντηση της παράστασης με το κοινό της. Τον όρο «ιόν» θυμόμαστε από τη φυσική και τη χημεία στο σχολείο: μόριο φορτισμένο θετικά ή αρνητικά λόγω της απώλειας ή πρόσκτησης ενός ή περισσοτέρων ηλεκτρονίων. Μα και η παράσταση ανακαλούσε πείραμα σε συνθήκες εργαστηρίου με το μάτι του θεατή στο φακό μικροσκοπίου, ίσως και ένα κάλεσμα σε μια μυστική εμπειρία με διάμεσο το σώμα.

Δέκα γυναίκες και άνδρες γυμνοί από τη μέση και πάνω μας εισάγουν σταδιακά σε ένα τελετουργικό μινιμαλιστικής αισθητικής και αφαιρετικής – επαναληπτικής διάθεσης, ντυμένο ιδανικά με την industrial μουσική του Coti K. και ενσαρκωμένο από μια ομάδα εξαιρετικών περφόρμερ.

Τα πρώτα δέκα λεπτά κύλησαν μέσα σε απόλυτο σκοτάδι και σιωπή με τις κόρες να διαστέλλονται αμήχανα, ώσπου μια χαραμάδα φωτός –όσο ένα λαμπτήρας νέον– ήρθε να φανερώσει ότι κάτι συντελείται επί σκηνής: γρήγορα περάσματα σωμάτων όπου μπορούσες να διακρίνεις αμυδρά τα πέλματα των χορευτών. Λίγο αργότερα θα αναδυόταν μια κεντρική φιγούρα περιστοιχισμένη από ένα corpus χορευτών («ιόντων»). Δέκα γυναίκες και άνδρες γυμνοί από τη μέση και πάνω μας εισάγουν σταδιακά σε ένα τελετουργικό μινιμαλιστικής αισθητικής και αφαιρετικής – επαναληπτικής διάθεσης, ντυμένο ιδανικά με την industrial μουσική του Coti K. και ενσαρκωμένο από μια ομάδα εξαιρετικών περφόρμερ. Με τις αντιλήψεις για την αναπαράσταση του σώματος να ποικίλλουν κατά μήκος της ιστορίας του χορού, ο Χρήστος Παπαδόπουλος με μακρά θητεία ως ερμηνευτής αλλά σχετικά καινούργιος στα χορογραφικά πράγματα έρχεται με την τρίτη κατά σειρά δημιουργία του να μας εκπλήξει θετικά. Παρότι τα ερεθίσματα και οι εμπειρίες του ήταν περισσότερο σχετικές με ένα σώμα που αφηγείται ή που εντυπωσιάζει με την δεξιοτεχνία του, αυτός κράτησε «το δικό του» κλαδί του απαραβίαστου πριμοδοτώντας μια διαφορετική αντίληψη της σωματικότητας. 

Ποιο σώμα λοιπόν; Γιατί υπάρχουν πολλά: του ανατόμου, του επιστήμονα, το ερωτικό σώμα, το πάσχον σώμα, το καθημερινό σώμα κ.λπ. Γοητευμένος ο ίδιος από την αμεσότητα της γλώσσας του σώματος επιλέγει εξ ενστίκτου μια γραφή απλή και μια οικονομία στη χρήση των μέσων θαυμαστή, μακριά από φλυαρίες και περιττά που συνιστούν το κυρίαρχο ρεύμα στην εγχώρια σκηνή. Αυτή η εμμονή στην ιδιοσυγκρασιακή του ανάγκη, μαζί με την θέληση να εστιάσει σε ένα παιχνίδι συντονισμού ή συν-ήχησης διαφορετικών σωμάτων κάνουν ήδη την ειδοποιό διαφορά. Με βασικά κινητικά μοτίβα την καθετότητα και την στάση σε μια σκηνή γυμνή, μακριά από τον φόβο του κενού, «αναζητά ένα είδος πειθαρχίας στο έλασσον», όπως αναφέρει στο σημείωμά του ο δραματουργός Τάσος Κουκουτάς. Όλα αυτά τα στοιχεία της παράστασης δεν διεκδικούν εύσημα καινοτομίας. Ας μην ξεχνάμε ότι είμαστε επίγονοι μιας ιστορικής συγκυρίας όπου τα πάντα έχουν συντελεστεί, ενώ το αυθεντικό παραμένει ζητούμενο. Η μοντερνικότητα άλλωστε για τον χορό, όπως και για τις άλλες τέχνες κατά μήκος του 20ού αιώνα, απαιτούσε από τον καλλιτέχνη την εξερεύνηση της προσωπικής του γραφής. Στα μονοπάτια μιας τέτοιας αναζήτησης τοποθετεί τον εαυτό του ο χορογράφος, μακριά από τα κατασκευασμένα θεάματα όσο και από τον στείρο φορμαλισμό, που ανάγει τον πειραματισμό σε αυταξία.

Το «Ιόν» απευθύνεται στα ημιτόνια των αισθήσεων και μας συντονίζει μέσω μιας ελάχιστης κίνησης που θυμίζει αιώρηση, με τον εσωτερικό μας εαυτό. Η ανέλιξη του δρώμενου μέσα από το επαναλαμβανόμενο, υπνωτιστικά σχεδόν, μοτίβο με τους χορευτές να διαχέονται στον χώρο επί εξήντα λεπτά για να επιστρέψουν συσπειρωμένοι στο σημείο από το οποίο ξεκίνησαν, οδηγεί σε μια ποιητική και ανορθόδοξη εμπειρία, που δεν είναι ούτε διανοητική ούτε ψυχική, αγγίζει το άφατο και λειτουργεί σαν καθρέφτης στο δικό μας φαντασιακό. 

* Η ΚΛΗΜΕΝΤΙΝΗ ΒΟΥΝΕΛΑΚΗ είναι δημοσιογράφος-κριτικός χορού.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Ποιος φοβάται τον Έντουαρντ Άλμπι;

Ποιος φοβάται τον Έντουαρντ Άλμπι;

Για την παράσταση «Ποιος φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ» του Έντουαρντ Άλμπι, σε σκηνοθεσία Κωνσταντίνου Μαρκουλάκη, η οποία παρουσιάζεται στο Θέατρο Αθηνών.

Του Νίκου Ξένιου

...
«Εξημέρωση» στον κόσμο των νεκρών

«Εξημέρωση» στον κόσμο των νεκρών

Για την παράσταση του Δημοσθένη Παπαμάρκου «Εξημέρωση» σε σκηνοθεσία της Γεωργίας Μαυραγάνη, η οποία παρουσιάζεται στην Κεντρική Σκηνή της Στεγης του Ιδρύματος Ωνάση μέχρι και τις 26 Ιανουαρίου.

Του Νίκου Ξένιου

...
Λενιώ Κακλέα: το σώμα ως πολιτισμική κατασκευή

Λενιώ Κακλέα: το σώμα ως πολιτισμική κατασκευή

Για την παράσταση «Πρακτική Εγκυκλοπαίδεια. Αποκλίσεις» σε σύλληψη και χορογραφία της Λενιώς Κακλέα, η οποία παρουσιάζεται σήμερα και αύριο στη Μικρή Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση.

Του Νίκου Ξένιου

...
Διαφήμιση
ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ
Τσόκλης αυτοβιογραφούμενος

Τσόκλης αυτοβιογραφούμενος

Για το βιβλίο του Κώστα Τσόκλη «"Εν τέλει", πάλι ο Λόγος είναι!» (εκδ. Καστανιώτη).

Της Μαρίας Ιωαννίδου

«Εν τέλει», πάλι ο Λόγος είναι, αντιπαραβάλλει στην ευαγγελική ρήση ο Κώσ...

Ποιος φοβάται τον Έντουαρντ Άλμπι;

Ποιος φοβάται τον Έντουαρντ Άλμπι;

Για την παράσταση «Ποιος φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ» του Έντουαρντ Άλμπι, σε σκηνοθεσία Κωνσταντίνου Μαρκουλάκη, η οποία παρουσιάζεται στο Θέατρο Αθηνών.

Του Νίκου Ξένιου

...
«Βότσεκ»: Μια παράσταση στιβαρή, πυκνή, καθηλωτική

«Βότσεκ»: Μια παράσταση στιβαρή, πυκνή, καθηλωτική

Για την όπερα του Alban Berg «Βότσεκ» σε σκηνοθεσία του Ολιβιέ Πυ και διεύθυνση ορχήστρας από τον Βασίλη Χριστόπουλο, η οποία παρουσιάζεται για τρεις ακόμη παραστάσεις (26/01, 31/01 & 02/02) στην Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιά...