Ένας Βυσσινόκηπος στο Σάου Πάουλο

Εκτύπωση

altΓια την παράσταση του Leonardo Moreira και της ομάδας Hiato Ο Κήπος, η οποία παρουσιάστηκε στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Transitions2: Latin America.

Της Εύας Στάμου

Το έργο αποτελεί φόρο τιμής στον Βυσσινόκηπο του Τσέχωφ. Ο Βυσσινόκηπος γράφτηκε το 1903 και θεωρείται από αρκετούς κριτικούς προείκασμα των διεργασιών που οδήγησαν στην Επανάσταση του 1917. Είναι ένα έργο που πραγματεύεται την αδυναμία των ανθρώπων να προσαρμοστούν στις έντονες κοινωνικές και πολιτικές αλλαγές. Ο Τσέχωφ καταδεικνύει δραματουργικά τους τρόπους με τους οποίους οι κοινωνικές διαφοροποιήσεις επηρεάζουν τις ζωές μιας οικογένειας αριστοκρατών που ξαφνικά χάνουν τον ρόλο τους και δεν καταφέρνουν να επιβιώσουν στη νέα πραγματικότητα.

Ο Κήπος, παραγωγή της βραβευμένης, νεανικής ομάδας Hiato, εξιστορεί την ζωή μιας οικογένειας που ζει στο Σάο Πάουλο. Οι θεατές παρακολουθούν την ιστορία των μελών της μέσα από τρεις σκηνές που αντιστοιχούν σε τρεις χρονικές περιόδους. Οι ηθοποιοί κινούνται σ’ ένα ευρηματικό σκηνικό που κυριολεκτικά μεταμορφώνει την αίθουσα καθώς θεατές και ηθοποιοί συνυπάρχουν επί σκηνής. Περπατώντας ανάμεσα σε χαρτόκουτα στα οποία βρίσκονται «αρχειοθετημένες» οι αναμνήσεις από το κοινό τους παρελθόν –υπό τη μορφή κειμηλίων, φωτογραφιών, επιστολών κι άλλων αναμνηστικών αντικειμένων–, οι ηθοποιοί προσπαθούν να βάλουν σε κάποια τάξη μνήμες και συναισθήματα, να συμφιλιωθούν με την απώλεια, το πέρασμα του χρόνου, και τον ίδιο τους τον εαυτό.

Σε αντίθεση με το έργο του Τσέχωφ, στον Κήπο του Λεονάρντο Μορέιρα η οικογένεια προσαρμόζεται στις κοινωνικές αλλαγές χρησιμοποιώντας τη συλλογική και προσωπική μνήμη επιλεκτικά, είτε αφομοιώνοντας είτε ‘λησμονώντας’ πρόσωπα και γεγονότα.

Σε αντίθεση με το έργο του Τσέχωφ, στον Κήπο του Λεονάρντο Μορέιρα η οικογένεια προσαρμόζεται στις κοινωνικές αλλαγές χρησιμοποιώντας τη συλλογική και προσωπική μνήμη επιλεκτικά, είτε αφομοιώνοντας είτε «λησμονώντας» πρόσωπα και γεγονότα.

Ο τρόπος με τον οποίο προσλαμβάνονται κι ερμηνεύονται τα γεγονότα παίζει σημαντικό ρόλο στη λειτουργία της διαδικασίας της μνήμης. Όπως αναφέρει ο Paul Ricoeur στο La mémoire, l’histoire, l’oubli,* η λήθη, η ενοχή και η συμφιλίωση με το παρελθόν συναντιούνται σε έναν τόπο που είναι «ου-τόπος» και θα μπορούσε να αποδοθεί εύστοχα με την λέξη «ορίζοντας». Ορίζοντας μιας μνήμης που το υποκείμενο έχει ήδη διαπραγματευθεί και κατευνάσει, μίας μνήμης τις επιδράσεις της οποίας έχει ξεπεράσει και –μέσω της συγχώρεσης– αντικαταστήσει από μια χαρούμενη λήθη.

Αυτή την χαρούμενη λήθη βιώνουν οι ήρωες στον Κήπο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι όσα έζησαν παραμένουν ανενεργά είτε στο πεδίο της εμπειρίας είτε του ασυνείδητου, ή ότι στερούνται την ικανότητα να νιώθουν με ένταση και να συλλογίζονται με καθαρότητα την πραγματικότητα. Το θεατρικό κείμενο δεν αποφεύγει σε κάποια σημεία τον μελοδραματισμό, ωστόσο η εξαιρετικά πρωτότυπη σκηνοθετική αντίληψη διατηρεί αμείωτο το ενδιαφέρον του κοινού. «Επιβιώνουμε μέσα από τα αντικείμενα που απομένουν» λέει σε κάποια στιγμή μία από τις ηρωίδες, «αφού δυστυχώς τα πράγματα ζουν περισσότερο από τα πρόσωπα». 

* Paul Ricoeur, Η μνήμη, η ιστορία, η λήθη, Ίνδικτος, 2013.

* Η ΕΥΑ ΣΤΑΜΟΥ είναι συγγραφέας και Δρ Ψυχολογίας.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Δυο πρόσφατες παραγωγές της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση

Δυο πρόσφατες παραγωγές της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση

Για την περφόρμανς της Τάνια Ελ Χούρυ «Cultural Exchange Rate» η οποία παρουσιάστηκε στη Στέγη από τις 6-8 Μαρτίου και για το μιούζικαλ «Moby Dick» σε μουσική Δημήτρη Παπαδημητρίου και σκηνοθεσία Γιάννη Κακλέα, το οποίο παρουσιάστηκε στο θέατρο Παλλάς.

...

Το αυγό του φιδιού στην οδό Κεφαλληνίας

Το αυγό του φιδιού στην οδό Κεφαλληνίας

Για την παράσταση του Τόμας Μπέρνχαρντ «Πριν την αποχώρηση» σε σκηνοθεσία Νίκου Μαστοράκη, η οποία παρουσιάστηκε στο Θέατρο Οδού Κεφαλληνίας.

Του Νίκου Ξένιου

...
Τραύματα της Κατοχής επί σκηνής

Τραύματα της Κατοχής επί σκηνής

Για την παράσταση «Μάρτυρες των Αθηνών» του Μάνου Καρατζογιάννη, η οποία παρουσιάζεται στο Θέατρο Σταθμός.

Του Νίκου Ξένιου

Στο θέατρο Σταθμός ο Μάνο...

Διαφήμιση
ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ
Ειρήνη Ψύρρα: «Αθώα ψέματα, ένοχες αλήθειες...»

Ειρήνη Ψύρρα: «Αθώα ψέματα, ένοχες αλήθειες...»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ειρήνης Ψύρρα «Αθώα ψέματα, ένοχες αλήθειες...», που κυκλοφορεί στις 12 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
Δεν μεταφράζουμε λέξεις!

Δεν μεταφράζουμε λέξεις!

Του Κώστα Κουτσουρέλη

Έλεγα σε προηγούμενο άρθρο μου ότι συμβαίνει κάμποσες φορές αναγνώστες μιας μετάφρασης να έχουν ενστάσεις για την απόδοση της μιας ή της άλλης λέξης. Όσοι διαμαρτύρονται μάλιστα συνήθως έχουν και μια τριβ...

Τι κάνει ο μεταφραστής

Τι κάνει ο μεταφραστής

Tου Κώστα Κουτσουρέλη

Συμβαίνει συχνά. Ο μεταφραστής που μένει πιστός στη μορφή του πρωτότυπου ποιήματος, που κρατάει λ.χ. το μέτρο ή την ομοιοκαταληξία του, να δέχεται κριτική (καλόπιστη συνήθως) ότι προδίδει το «νόημά» του....