x
Διαφήμιση

16 Οκτωβριου 2019

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ:12:02:48 GMT +2

Διαφήμιση
ΒΡΙΣΚΕΣΤΕ: ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΘΕΑΤΡΟ - ΧΟΡΟΣ Ισραέλ Γκαλβάν: σώμα-ολοκαύτωμα

Ισραέλ Γκαλβάν: σώμα-ολοκαύτωμα

E-mail Εκτύπωση
galvan1
 

Του Νίκου Ξένιου

Εν αρχή ήν το φλαμένκο. Η σιγκιρίγια, η αλλεγκρία, οι γκουαχίρας, τα τάνγκος, τα ταράντος, η μπουλερία και η σολεά[1], στην κυριαρχία των οποίων υποτάσσονται η τζαζ, το κατακάλι και το ιαπωνικό μπούτο, το tap-dance και οι αφρικανικοί χοροί. Μα που, με τη σειρά του, αποτελεί τον πυρήνα για μια υψηλού επιπέδου παράσταση σύγχρονου χορού.

Μεταξύ 23 και 27 Απριλίου 2014, στη  Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών της Αθήνας ανεβαίνει η παράσταση Lo Real, σε μουσική και σόλο κιθάρα του Χουάν Γκομέθ ("Chicuelo"), χορογραφία, μουσική και δραματουργική επιμέλεια Ισραέλ Γκαλβάν και καλλιτεχνική διεύθυνση Πιέδρο Ρομέρο. Ο Ισραέλ Γκαλβάν ακολουθεί μια ρυθμική αγωγή ευλύγιστη, που αφομοιώνει το τραγούδι και τον χορό των κατατρεγμένων κοινωνικών ομάδων για να στηλιτεύσει την απροκάλυπτα φυλετιστική πολιτική του Εθνικοσοσιαλισμού. 

Ένα κομματιασμένο πιάνο και η τσιγγάνα Κάρμεν

Ο Ισραέλ Γκαλβάν επιστρατεύει τις οδυνηρές μνήμες του ολοκαυτώματος των τσιγγάνων σε ένα από σκηνής δοκίμιο, μια περφόρμανς με ξύλινα κιβώτια, μεταλλικές επιφάνειες, θραύσματα υλικών, κουρελιασμένα ρούχα, λυτές τιράντες και έντονους, εξπρεσιονιστικούς φωτισμούς

Η παράσταση του Γκαλβάν είναι γκρίζα, γιατί γκρίζες είναι και οι μνήμες του διατάγματος που εξέδωσε ο Χάινριχ Χίμλερ το 1938 για γενική συγκέντρωση των τσιγγάνων σε στρατόπεδα. Αυτήν την πραγματικότητα η γερμανική κυβέρνηση την αναγνώρισε μόλις το 1982, χαρακτηρίζοντας την επιχείρηση «γενοκτονία», ενώ μόλις τον περασμένο Οκτώβριο εγέρθηκε στο Βερολίνο (πού αλλού;) ένα μνημείο της εξολόθρευσης των Ρομά[2]. Ο Ισραέλ Γκαλβάν επιστρατεύει τις οδυνηρές μνήμες του ολοκαυτώματος των τσιγγάνων σε ένα από σκηνής δοκίμιο, μια περφόρμανς με ξύλινα κιβώτια, μεταλλικές επιφάνειες, θραύσματα υλικών, κουρελιασμένα ρούχα, λυτές τιράντες και έντονους, εξπρεσιονιστικούς φωτισμούς. Ένα παλιό, σπασμένο πιάνο μετατρέπεται σε τεράστιο «καχόν»[3] και ξεκοιλιάζεται, για να παραγάγει τη σκηνική εκδοχή του συρματοπλέγματος ενός στρατοπέδου συγκέντρωσης του ναζισμού. Πέντε παράλληλα νήματα γίνονται ένας ιστός-πεντάγραμμο που θα παγιδεύσει στο ηλεκτροφόρο πλέγμα του την «ψειριασμένη» τσιγγάνα Κάρμεν με το πασαλειμμένο κοκκινάδι στα χείλια, ενώ οι ναζί δεσμοφύλακες με τα «χαλέος»[4] τους θα υποτάξουν το φύλο και τη φυλή της. Ένας πολυεδρικός χαρακτήρας αθώος, ερωτικά υποταγμένος, σκανδαλιστικός και χαοτικός. Η παρουσία της Μπελέν Μάγια επί σκηνής είναι καταλυτική, και το ίδιο ισχύει για την Ισαμπέλ Μπαγιόν (σε ένα τανγκουίλο[5] που συνοδεύει μια παρωδία της ταινίας Κάτω Χώρες της Λένι Ρίφενσταλ[6]), ενώ ηχούν τα τραγούδια των Τομάς δε Περάτε και Νταβίντ Λάγος (“Hitler in my heart”), τα κρουστά και οι μικρο-καστανιέτες[7], κι ενώ μεταλλικά ελάσματα κροτούν επί σκηνής υψώνοντας σταδιακά ανάμεσα στη σκηνή και το κοινό το παραπέτασμα που θα παγιδεύσει και τελικά θα εξοντώσει μιαν ολόκληρη φυλή. Είναι μια απόπειρα να χορευτεί «αυτό που δεν χορεύεται»[8], υπό τον ήχο «ενσωματωμένων» μαλαγκένιας, γκραναϊνας και φαντάνγκος στη μουσική των Anthony and the Johnsons, με «κόπλας»[9] από ισπανικά τραγούδια και από δικά μας, που αναφέρονται στους έλληνες Ρομά. Με κορύφωση το ελεγειακό τανγκό Plegaria του Εντουάρντο Μπιάνκο και την απαγγελία στίχων από τη Φούγκα Θανάτου του ρουμάνου Πωλ Σελάν, καθώς και με προβολή αποσπασμάτων από την ταινία Canta Gitano (1982) του Τόνι Γκάτλιφ.

altΦυτρώνουν λουλούδια στα σώματα των νεκρών

Τσιγγάνος από την πλευρά της γιαγιάς του και Εβραίος κατά το ήμισυ, μεγαλωμένος κάτω από την απόλυτη χορευτική πειθαρχία του πατέρα του, ο Γκαλβάν γίνεται, το 1994, μέλος της “Compañia Andaluza de Danza” υπό τη διεύθυνση του Μάριο Μάγια. Το 1998 συγκροτεί τη δική του ομάδα και παρουσιάζει την πρώτη του ολοκληρωμένη χορογραφία Mira Los Zapatos Rojos[10]. Πολλά συγκροτήματα φλαμένκο, ανδαλουσιανά, τσιγγάνικα, αραβικά, εβραϊκά (σεφαραδίτικα), νοτιοϊβηρικά ή βορειοαφρικανικά εμπλούτισαν το είδος και καθιέρωσαν, τρόπον τινά, κάποια στερεότυπα σκηνικής του αποτύπωσης. Η μη ακαδημαϊκή αυτή κουλτούρα εκ των πραγμάτων διακινδυνεύει την αυθεντικότητά της στη συνάφειά της με ένα σωρό διπλότυπα ή κακέκτυπα, καθώς μια πρωτοποριακή παράσταση μπορεί εύκολα να υπερβεί τη λεπτή γραμμή που χωρίζει το πάθος από την κακογουστιά. Ο Γκαλβάν σπαράσσεται επί σκηνής και κατορθώνει να διατηρήσει τον μίτο της παράδοσης χωρίς να υπερβεί αυτήν τη μαγική μεθόριο, δίχως να προδώσει τον «σκληρό πυρήνα» του φλαμένκο, αλλά και χωρίς, παράλληλα, να επαναλάβει χιλιοειπωμένες τεχνικές και κινησιολογικές προσεγγίσεις.

Ο Γκαλβάν σπαράσσεται επί σκηνής και κατορθώνει να διατηρήσει τον μίτο της παράδοσης χωρίς να υπερβεί αυτήν τη μαγική μεθόριο, δίχως να προδώσει τον «σκληρό πυρήνα» του φλαμένκο, αλλά και χωρίς, παράλληλα, να επαναλάβει χιλιοειπωμένες τεχνικές και κινησιολογικές προσεγγίσεις

Είναι απίστευτος ο θαυμασμός του εκτελεστή προς τη μουσική παράδοση των θυμάτων του: η αντίφαση ανάμεσα στη γοητεία που ασκούσε –κι εξακολουθεί να ασκεί– στα φασιστικά κινήματα η μουσική των τσιγγάνων και στην ιστορική επιχείρηση εξόντωσής τους. «Προκαλώ τον θάνατο, ο θάνατος είναι ευπρόσδεκτος»: η σωματική τέχνη του Γκαλβάν προτείνει την αντίσταση, την πάλη, την υπερηφάνεια, αλλά και εκφράζει τον πόνο και υπόσχεται την εκδίκηση, επιβάλλοντας βία στο κορμί, αποκαλύπτοντας τους μύες και τον σκελετό σε οδυνηρές στρεβλώσεις: ώστε να  χορέψει την καταδίκη του σε θάνατο και τη μοίρα του, αυτήν του αφανισμού.

Στο θέατρο Stasschouwburg του Άμστερνταμ η παράσταση αναστάτωσε το κοινό, ενώ έντονες υπήρξαν οι αντιδράσεις και στη Μαδρίτη. Η παράσταση σοκάρει αισθητικά και ιδεολογικά, κι εκεί βρίσκεται το μυστικό της: αντίστοιχες ήσαν οι αντιδράσεις, ένα αιώνα πριν, στην πρώτη εμφάνιση των ρωσικών μπαλέτων του Ντιαγκίλεφ: άρνηση της πραγματικότητας και βίαιη αποδοχή της. Το Λονδίνο και η Νέα Υόρκη όμως υποκλίθηκαν στην τρωτή εκδοχή αρσενικού χορευτή του Γκαλβάν, που κατακερματίζει λυρικά το κορμί του και θραύει την πεπατημένη εκδοχή του χορού. Η Αθήνα -όπου τα φαινόμενα του νεοναζισμού εντείνονται τελευταία- πώς να μην υποκλιθεί;

[1] Διακριτοί ως προς τη σημειολογία και το ύφος ρυθμοί που επιστρατεύονται σχεδόν σε όλες τις παραστάσεις φλαμένκο.
[2] Γλυπτό του ισραηλινού καλλιτέχνη Ντάνι  Κάραβαν.
[3] Κρουστό κιβώτιο, μουσικό όργανο που ξεκίνησε από το φλαμένκο.
[4] Φωνητικά παραγγέλματα του φλαμένκο ή «καλέσματα» του χορευτή προς τον κιθαριστή, που έχουν τη μορφή σπαρακτικής κραυγής.
[5] Φλαμένκο ρυθμός
[6] Στην ταινία Tiefland (1943) η γερμανίδα προπαγανδίστρια σκηνοθέτις Λένι Ρίφενσταλ είχε εμφανιστεί ως χορεύτρια του φλαμένκο, ενώ χρησιμοποίησε ως κομπάρσους-θαμώνες ενός χαμαιτυπείου- τσιγγάνους από κάποιο κοντινό στρατόπεδο συγκέντρωσης, για να τους επιστρέψει κατόπιν στο στρατόπεδο ώστε να εξολοθρευτούν από τους Ναζί.
[7] Παλίχος
[8] Έκφραση που χρησιμοποίησε ο φιλόσοφος Ζωρζ Υμπερμάν για να χαρακτηρίσει την απόπειρα του Γκαλβάν να εκφράσει χορευτικά το άρρητο.
[9] Μουσικές φράσεις, στροφές τραγουδιού φλαμένκο
[10] Ακολουθούν η Metamorphosis, βασισμένη στη νουβέλα του Κάφκα, οι Galvanicas, η  Francesca, το Final de estaestado de cosasRedux και η Curva,  ενώ στην Tabula Rasa παρουσιάζει μια μπαρόκ εκδοχή του φλαμένκο. Συνεργάζεται με τους διασημότερους κιθαριστές, τον Φερνάντο Τερεμότο, την Ινιές Μπακάν, και με ανανεωτές του φλαμένκο, τον Ενρίκε Μορέντε, τον Χεράρντο Νούνιεθ, τον Μιγουέλ Ποβέδα και τον  Ντιέγκο Καράσκο. Μέχρι το 2006 χορεύει σόλο, αλλά γρήγορα χορογραφεί και άλλους χορευτές, υπογράφοντας πάνω από 250 παραστάσεις. Μετά την Arena (2004) και τον Χρυσούν Αιώνα (Εdad de oro, 2005) κερδίζει το Εθνικό Βραβείο Χορού της Ισπανίας. Θα γίνει ο πρώτος Ισπανός-φιλοξενούμενος καλλιτέχνης του Théâtre de la Ville στο Παρίσι. Το 2012 του απονέμεται το βραβείο Bessie για την Εdad de oro, καθώς και το Χρυσό Μετάλλιο Καλών Τεχνών του Υπουργικού Συμβουλίου της Ισπανίας. Η πολυβραβευμένη Arena του ήλθε και στην Ελλάδα, στο Φεστιβάλ Αθηνών του 2008.

ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ

Info
Χορογραφία, Μουσική & Δραματουργική επιμέλεια: Israel Galván
Καλλιτεχνική διεύθυνση, Μουσική & Δραματουργική επιμέλεια: Pedro G. Romero
Διεύθυνση σκηνής & Δραματουργική επιμέλεια: Txiki Berraondo
Μουσική διεύθυνση: Juan Jiménez Alba
Πρωτότυπη μουσική: Juan Gómez "Chicuelo"
Βοηθός διευθυντή σκηνής: Balbi Parra
Σχεδιασμός Φωτισμών: RubéCamacho
Σχεδιασμός και κατασκευή σκηνικών αντικειμένων: Pablo Pujol και Pepe Barea
Ήχος: Pedro León και Eloy Sansón
Κοστούμια: Soledad Molina
Τεχνικός συντονισμός: Pablo Pujol
Βοηθός χορού: Marcode Ana
Παραγωγή: Amapola López (A Negro Producciones)
Εκτέλεση παραγωγής: A Negro Producciones / Chema Blanco and Cisco Casado
Film: CantaGitano (1982), Tony Gatlif
Χορός: Israel GalvánBeléMaya και Isabel Bayón
Τραγουδιστές: Tomásde Perrate και David Lagos
Κιθάρα: Juan GómezChicuelo
Σαξόφωνο: Juan Jiménez Alba
Πιάνο: Alejandro Rojas Marcos
Κρουστά: Antonio Moreno
Βιολί και χορός: Eloisa Cantón
Χορός, τραγούδι και “jaleos”: CaracaféBobote και Uchi
Μπάντα Εβραίων και Τσιγγάνων: SistemaTango
Ηθοποιοί: Pablo Pujol και Pepe Barea
 
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Οι κομμώτριες, ο Μπολάνιο και οι Ρόλινγκ Στόουνς

Οι κομμώτριες, ο Μπολάνιο και οι Ρόλινγκ Στόουνς

Για την παράσταση «Κομμώτριες – Η σιωπή δεν ταιριάζει στα κομμωτήρια», σε σκηνοθεσία της Μαριτίνας Πάσσαρη, παρουσιάζεται σε β' κύκλο παραστάσεων στο Θέατρο 104.

Της Χριστίνας Μουκούλη

...
Ορέστεια επί τρία από το Εθνικό

Ορέστεια επί τρία από το Εθνικό

Για την τριλογία της «Ορέστειας» του Αισχύλου από τρεις σκηνοθέτιδες, σε παραγωγή του Εθνικού Θεάτρου. «Αγαμέμνων», σε σκηνοθεσία Ιώ Βουλγαράκη, «Χοηφόροι», σε σκηνοθεσία Λιλλύ Μελεμέ και «Ευμενίδες», σε σκηνοθεσία Γεωργία Μαυραγάνη. Η τριλογία παρουσιάστηκε στις 20 και στις 21 Σεπτεμβρ...

Ανδαλουσιανό φλαμένκο στην Αθήνα

Ανδαλουσιανό φλαμένκο στην Αθήνα

Για το «Hola Flamenco Festival» που πραγματοποιήθηκε με τη συμμετοχή 50 καλλιτεχνών από την Ελλάδα και την Ισπανία, στο θέατρο της Δώρας Στράτου στις 10 Σεπτεμβρίου.

Του Νίκου Ξένιου

...
Διαφήμιση
ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ
«Ο πόθος δοκιμή χωρίς απόλαυση»

«Ο πόθος δοκιμή χωρίς απόλαυση»

Για τη συγκεντρωτική έκδοση των ποιημάτων του Στρατή Πασχάλη «Στίχοι ενός άλλου – Ποιήματα 1977-2013» (εκδ. Μεταίχμιο).

Του Θοδωρή Παπαϊωάννου

...
Στις Μάργκαρετ Άτγουντ και Μπέρναρντιν Εβαρίστο μοιράστηκε το βραβείο Booker 2019

Στις Μάργκαρετ Άτγουντ και Μπέρναρντιν Εβαρίστο μοιράστηκε το βραβείο Booker 2019

Στην καναδή Μάργκαρετ Άτγουντ και στη βρετανή Μπέρναρντιν Εβαρίστο μοιράστηκε το φετινό βραβείο Booker 2019 για τα μυθιστορήματα The Testaments και Girl, woman, other αντίστοιχα. Δείτε επίσης: τα 6 μυθιστορήματα της βραχείας λίστας, τα 13 της μακράς ...

Το σπίτι στη Στεφάνη

Το σπίτι στη Στεφάνη

Της Δήμητρας Λουκά

που δεν είχε θέρμανση μόνο μια σόμπα στην κουζίνα όπου η γιαγιά ζέσταινε νερό και έβραζε φακές κάθε Τετάρτη και που έβαλα στοίχημα με τον αδερφό μου ότι μπορώ να ανέβω πάνω της και να χορέψω και...

Διαφήμιση

ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ

 

Ποια θεματική θα θέλατε να διαβάζετε συχνότερα;





ΒΡΕΙΤΕ ΜΑΣ ΚΙ ΕΔΩ

 

Network Social  RSS Facebook Twitter Youtube