18 Νοεμβριου 2018

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ:11:25:08 GMT +2

Διαφήμιση
ΒΡΙΣΚΕΣΤΕ: ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΙΝΕΜΑ Τροία, η πτώση των στερεοτύπων

Τροία, η πτώση των στερεοτύπων

E-mail Εκτύπωση

altΣκέψεις για τη νέα σειρά του BBC «Τροία, η πτώση μιας πόλης» και τις βίαιες αντιδράσεις μερίδας τηλεθεατών.

Του Νίκου Ξένιου

Η νέα σειρά για την Ιλιάδα του Ομήρου που παίζεται και στη χώρα μας σε γνωστό συνδρομητικό κανάλι είναι ένα πραγματικό ποιητικό αριστούργημα, τολμηρό στη σύλληψη και υψηλών προδιαγραφών στην εκτέλεση! Δείτε το και θα ενθουσιαστείτε! Πρόκειται για το εξαιρετικό Τροία, η πτώση μιας πόλης, όπου η επιλογή των πρωταγωνιστικών ρόλων σκόπιμα περιλαμβάνει έναν μαύρο Δία, έναν μαύρο Αχιλλέα, έναν μαύρο Πάτροκλο, έναν μαύρο Νέστορα, κάποιους μαύρους Μυρμιδόνες και Τρώες και μια μαύρη θηλυκή θεά.

Πρωτότυπο, αισθησιακό, εγγύτερο του προκατόχου του ως προς τη μυθολογική σύλληψη. Πρωτοποριακό σενάριο, ενδιαφέρον στήσιμο των επεισοδίων, απίθανες ερμηνείες, αφαιρετική αισθητική.

Πρωτότυπο, αισθησιακό, εγγύτερο του προκατόχου του ως προς τη μυθολογική σύλληψη. Πρωτοποριακό σενάριο, ενδιαφέρον στήσιμο των επεισοδίων, απίθανες ερμηνείες, αφαιρετική αισθητική, μπράβο στο BBC και στους παραγωγούς David Farr, Derek Wax, και Christopher Aird! Μπράβο στους σκηνοθέτες Owen Harris, Mark Brozel και John Strickland, για την ευφάνταστη δημιουργία τους! Μια καταπληκτική, διαφορετική Εκάβη από την Frances O’ Connor, ένας ωμός βιαστής και παιδοκτόνος Αγαμέμνων από τον Johnny Harris που σπάει την καθιερωμένη εξωραϊσμένη εικόνα του μύθου, ένας απίθανα διαφορετικός –όχι μόνο μαύρος, αλλά και bisexual– Αχιλλέας από τον David Gyasi, ένας σκεπτικιστής μαύρος Ζευς από τον αισθαντικό Ηakeem Kae-Kazim, αλλά κυρίως μια υπέροχη, πανέμορφη, χειραφετημένη Ελένη που δικαιώνει επιτέλους την ευριπίδεια προσέγγιση του χαρακτήρα!

Και όμως: η Τροία προκάλεσε μια νέα σειρά από ρατσιστικές επιθέσεις. Δεν είναι λίγοι οι τηλεθεατές που εξανίστανται με την επιλογή μαύρων ηθοποιών! Επίσης, το χειρότερο είναι ότι διαφωνούν με το casting διαφορετικών φυλών στην κάλυψη των μυθολογικών χαρακτήρων ακριβώς γιατί αγνοούν ότι οι χαρακτήρες αυτοί είναι μυθολογικοί! Αναζητούν επιχειρήματα στις ρίζες της ελληνικής φυλής και μιλούν για προπαγάνδα μιας υποτιθέμενης political correctness και για προσπάθεια παραχάραξης της Ιστορίας! Και ούτε καν υποψιάζονται ότι δεν πρόκειται καν περί Ιστορίας.

Και μόνον η ωμή παρουσίαση του βιασμού της Χρυσηίδας από τον Αγαμέμνονα επανανοηματοδοτεί τις σχολικές μας αναγνώσεις του κλασικού έπους. Βγάζει την «Ιλιάδα» από το ροζ ηρωϊκό της συννεφάκι και μας εισάγει σε μια νέα εποχή επανεκτίμησης του σωβινισμού και κάποιων εκδοχών πρωτογονισμού των Αχαιών.

Απίστευτο; Σοκαριστικό; Και, σαν να μην φτάνει η στενότητα αντίληψης και η αμορφωσιά, ακολουθεί σωρεία σχολίων που επιτείνουν την ένσταση. Χωρίς την παραμικρή γνώση της «Ιλιάδας», χωρίς την παραμικρή αντίληψη του γεγονότος ότι πρόκειται για μυθολογία, ελεύθερη ανάγνωση ενός επικού ποιήματος, χωρίς τη δυνατότητα αντίληψης του ότι πρόκειται για υψηλή τέχνη! Και μόνο η απόλυτα ρεαλιστική απόδοση της θυσίας της Ιφιγένειας (χωρίς αντικατάστασή της από σφάγιον) αρκεί για να προβληματίσει τους θεατές. Και μόνον η ωμή παρουσίαση του βιασμού της Χρυσηίδας από τον Αγαμέμνονα επανανοηματοδοτεί τις σχολικές μας αναγνώσεις του κλασικού έπους. Βγάζει την «Ιλιάδα» από το ροζ ηρωϊκό της συννεφάκι και μας εισάγει σε μια νέα εποχή επανεκτίμησης του σωβινισμού και κάποιων εκδοχών πρωτογονισμού των Αχαιών, δικαιώνοντας ως ένα βαθμό το ρωμαϊκό ρητό: Timeo Danaos et dona ferentes (Φοβού τους Δαναούς και δώρα φέροντας).

Φτιαγμένο με έμπνευση, ευελιξία στους χαρακτήρες και –το κυριότερο– με ανοιχτή αντίληψη, το έργο αυτό θα αποτελέσει σταθμό στις εξεικονίσεις της αρχαιοελληνικής μυθολογίας, και αντιπρόταση στην μετριώτατη ομώνυμη ταινία του Wolfgang Petersen με τον Μπραντ Πιτ. Και όμως, ο κόσμος νοσταλγεί εκείνο,  ο κόσμος διαμαρτύρεται: «Όχι», γράφουν, «αυτό είναι προσβολή, είναι κομμουνιστική προπαγάνδα, είναι μαύρη προπαγάνδα, είναι το τέλος του BBC». Οι ανιστόρητοι σχολιάζουν κιόλας από πάνω, με χαιρεκακία, πως «Καλά να πάθουν οι Έλληνες! Άλλωστε κατά βάθος αφρικανοί είναι στην καταγωγή!». Δεν μας έφταναν όλα τα άλλα, έχουμε και τον υποθάλλοντα ανθελληνισμό! Και μια σειρά από σχόλια του τύπου: «Το BBC ξεπλένει (sic!) την Ιστορία με μαύρους πρωταγωνιστές» και άλλα παρεμφερή, που αναφέρονται και στην απόδοση έργων του Σαίξπηρ με μαύρους πρωταγωνιστές! Ένα μεγάλο ποσοστό τηλεθεατών ανά τον κόσμο νιώθουν να απειλείται η «λευκότητα» του κλασικού πολιτισμού. Εννοείται πως δεν φταίει το μορφωτικό επίπεδο αποκλειστικά. Φταίνε και κάποια στερεότυπα πολιτιστικής «σφραγίδας» που αναφέρονται στην αρεία φυλή, φταίει και το σύμπλεγμα ανωτερότητας, κατεξοχήν όμως φταίει ο ενδόμυχος, βαθιά ριζωμένος ρατσισμός. 

troy fall of a city

Η σειρά «Τροία, η πτώση μιας πόλης» είναι μια σύνθεση πολλών διαφορετικών πτυχών του μυθολογικού παρελθόντος αυτού του λαού που εκπολίτισε αλλά και εκπολιόρκησε, που ανήγαγε τη ρητορική σε ύψιστη τέχνη και που με την εμβληματική λογοτεχνική του παραγωγή ανέδειξε την τραγικότητα και τον ζόφο της άλογης πτυχής του ανθρώπινου βίου.

Οι ηπιότερες περιπτώσεις είναι εκείνες που «ανέχονται» τον Δία να τον υποδύεται μαύρος ηθοποιός, γιατί, λέει, «ο Δίας είναι μυθική κατασκευή», ενώ διαφωνούν με την ερμηνεία του Αχιλλέα από μαύρο ηθοποιό! Θαρρείς και ο Αχιλλέας υπήρξε ιστορικό πρόσωπο! Μικρόνοια και σκότος άγνοιας. Καμιά απόπειρα διάνοιξης νέων αντιληπτικών οριζόντων. Φυλετισμός και αναζήτηση ριζών στην Ιλιάδα, που είναι κληροδότημα της ανθρωπότητας και θα μπορούσε κάλλιστα να γυριστεί σε ταινία ακόμη και με σαμουράι χωρίς να απολέσει το παραμικρό. Οι πιο επιθετικοί προβάλλουν εξεικονίσεις του «λευκού, ξανθού» Αχιλλέα αντλημένες από αμφορείς, συγκρίνουν τα ασύγκριτα, διαμαρτύρονται και αναζητούν κίνητρα σκοτεινά, προσβάλλονται, απορούν. Αντιλαμβάνεται κανείς τη ρηχότητα των επιχειρημάτων του τύπου: «Ο Δίας, ο Αχιλλέας, ο Πάτροκλος, ο Νέστορας, οι Μυρμιδόνες και μια μαύρη θεά. Αυτό είναι ντροπή για την ελληνική Ιστορία και μυθολογία». Η βαρύτητα της λέξης disgrace (ντροπή, όνειδος) καταδεικνύει πόσο βαθύτατα εθνικιστής, αδαής και επικίνδυνος είναι ο άνθρωπος που κάνει ένα τέτοιο σχόλιο. O tempora, o mores! Ζούμε σε έναν κόσμο που δεν έχει κάνει ούτε ένα βήμα. Ντροπή και κίνδυνος. Μόνο αυτό έχω να πω.

Η σειρά Τροία, η πτώση μιας πόλης είναι μια σύνθεση πολλών διαφορετικών πτυχών του μυθολογικού παρελθόντος αυτού του λαού που εκπολίτισε αλλά και εκπολιόρκησε, που ανήγαγε τη ρητορική σε ύψιστη τέχνη και που με την εμβληματική λογοτεχνική του παραγωγή ανέδειξε την τραγικότητα και τον ζόφο της άλογης πτυχής του ανθρώπινου βίου. Οι νέοι όλων των γενεών που παρήλασαν στον δυτικό κόσμο γαλουχήθηκαν με αυτά τα κείμενα, και (όπως συνέβη με τους θρύλους της ινδικής Μαχαμπαράτα) τα πρόσωπα και οι καταστάσεις και οι άθλοι και τα επιτεύγματά τους, αλλά και οι έρωτες και οι αδυναμίες και το όνειδος και η κατατρόπωσή τους, όλα πέρασαν στο συλλογικό ασυνείδητο και συνιστούν κληροδότημα ανεκτίμητο όλης της υφηλίου και όλων των ανθρώπινων φυλών.

Δυστυχώς, όμως, ο κόσμος όπου ζούμε δεν επιτέλεσε το αποφασιστικό, ουσιαστικό βήμα προς την κατεύθυνση της προόδου που αυταπατάται ότι έχει επιτελέσει. Στην αντίληψη των μαζών επικρατεί, αλίμονο, η ψευδαίσθηση της ιστορικότητας και στη συνείδησή τους κυριαρχεί η ψευδεπίγραφη αναζήτηση της υπεροχής, και μάλιστα με κριτήρια τόσο εύθραυστα όσο η εθνική καταγωγή. Την ευθύνη τη φέρει η κακή εκπαίδευση και η μοναδική λύση για τη λευκή αλαζονεία είναι να στραφεί στα ένδον, να ελέγξει το οπλοστάσιο των σαθρών της επιχειρημάτων, να ασκήσει την αυτοκριτική της. Δεν είναι δυνατόν η τέχνη να υποπίπτει στην επιπόλαια αποτίμηση και λογοκρισία ανθρώπων που δεν είναι σε θέση να διακρίνουν τον μύθο από την Ιστορία. Αυτό και μόνον αποδεικνύει πόσο ισχυρότερος είναι ο μύθος, και αυτό είναι ένα φαινόμενο άκρως ανησυχητικό. 

* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Ελληνικό queer σινεμά: Μια προφορική ιστορία

Ελληνικό queer σινεμά: Μια προφορική ιστορία

Το μεγάλο αφιέρωμα του 59ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης στο ελληνικό queer σινεμά, έδωσε την αφορμή για μια ενδιαφέρουσα συζήτηση με τίτλο «Το ελληνικό queer σινεμά: μια προφορική ιστορία», που πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 8 Νοεμβρίου 2018, στην Αποθήκη Γ’ στο λιμάνι. ...

Ρομάν Πολάνσκι: Ακροπατώντας σε γνώριμα εδάφη

Ρομάν Πολάνσκι: Ακροπατώντας σε γνώριμα εδάφη

Για τη νέα ταινία του Ρομάν Πολάνσκι «Μια αληθινή ιστορία».

Του Νίκου Ξένιου

Το Μια αληθινή ιστορία του Ρομάν Πολάνσκι είναι μια σκοτεινή κινημ...

Τι μπορεί να κάνει μια βιβλιοθήκη στον 21ο αιώνα;

Τι μπορεί να κάνει μια βιβλιοθήκη στον 21ο αιώνα;

Με αφορμή το ντοκιμαντέρ «Ex libris: The New York Public Library» του Φρέντερικ Ουάιζμαν, το οποίο προβλήθηκε στις 10 Μαρτίου στο 20ό Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης.

Της Ελιάνας Χουρμουζιάδου...

Διαφήμιση
ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ
Πάλι ο πατέρας, ο κακός ο λύκος

Πάλι ο πατέρας, ο κακός ο λύκος

Για τα γραφιστικά διηγήματα του Soloúp «Ο συλλέκτης – Έξι διηγήματα για έναν κακό λύκο» (εκδ. Ίκαρος).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Ακολου...

Η Εταιρεία Συγγραφέων δίνει τα βραβεία της

Η Εταιρεία Συγγραφέων δίνει τα βραβεία της

Την Παρασκευή, 23 Νοεμβρίου 2018, στις 19:00 στο Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων (Ακαδημίας 50) θα πραγματοποιηθεί η τελετή απονομής των Βραβείων 2018 της Εταιρείας Συγγραφέων.

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούση...

«Στη μεταπολεμική πεζογραφία λείπουν οι απλοί οικογενειάρχες»

«Στη μεταπολεμική πεζογραφία λείπουν οι απλοί οικογενειάρχες»

Συνέντευξη με τον συγγραφέα Γιώργο Συμπάρδη με αφορμή το μυθιστόρημά του «Αδέλφια» (εκδ. Μεταίχμιο).

Του Κώστα Αγοραστού

Το τελευταίο σας μυθιστόρημα έχει τίτλο Αδέλφ...

Διαφήμιση

ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ

 

Ποια θεματική θα θέλατε να διαβάζετε συχνότερα;





ΒΡΕΙΤΕ ΜΑΣ ΚΙ ΕΔΩ

 

Network Social  RSS Facebook Twitter Youtube