Η μουσική, ξανά

Εκτύπωση

altΓια την εμφάνιση των Godspeed You! Black Emperor στο Gazi Music Hall, στο πλαίσιο του Luciferian Towers Tour.

Του Μάνου Μπονάνου

Το να περιγράψεις με λέξεις την εμπειρία ενός live των Godspeed You! Black Emperor, μίας μπάντας που κατά γενική ομολογία θεωρείται μία από τις σημαντικότερες και επιδραστικότερες της post rock μουσικής, δεν είναι καθόλου εύκολο. Η μουσική κολεκτίβα από τον Καναδά, που ιδρύθηκε το 1994 στο Μόντρεαλ και μας έχει χαρίσει έξι στούντιο άλμπουμ, αποτελεί κατά τη γνώμη μου ένα από τα πιο αξιοσημείωτα καλλιτεχνικά φαινόμενα της εποχής μας, και αυτό γιατί θεωρώ πως το αποτέλεσμα που καταλήγει να βιώνει κάποιος που εκτίθεται –και δεν παίρνω πίσω το ρήμα– στον συνδυασμό της μουσικής και των εικόνων τους (στις λιγοστές λέξεις, εν είδει χειμαρρώδων μονολόγων, θα αναφερθώ παρακάτω) είναι επικοινωνιακά εναργέστερο και επαρκέστερο από οποιοδήποτε αποτέλεσμα θα μπορούσε να παραχθεί χρησιμοποιώντας το ατελές μας γλωσσικό σύστημα.

Επειδή όμως κινδυνεύω να εισχωρήσω σε ακαταλαβίστικα θεωρητικά χωράφια, ας εξηγήσω τον συλλογισμό μου:

Εκεί που οι λέξεις αποτυγχάνουν

Αντίθετα με το πνεύμα της εποχής και κόντρα στη στείρα ατομικότητα, τραβάει από μπροστά σου τον καθρέφτη, απελευθερώνοντας το βλέμμα σου, αφήνοντάς το να περιπλανηθεί στον ανοιχτό ορίζοντα, στα σύννεφα, στην αλήθεια και τη σοφία των εξωτερικών χώρων ως πεδίου έκφρασης όχι μόνο του άχρονου χαρακτήρα του κόσμου αλλά και του συλλογικού μας συνειδητού και ασυνείδητου.

Οι Godspeed You! Black Emperor επενδύουν στις εμφανίσεις τους τη μουσική με εικόνες και βίντεο, επαναλαμβανόμενες λούπες που, λειτουργώντας παράλληλα και συμπληρωτικά με τον ήχο, αφηγούνται την ιστορία του κάθε τραγουδιού. Γκρεμισμένα σπίτια, χαλάσματα, πολυώροφοι σκελετοί ανολοκλήρωτων πανύψηλων κτιρίων και κολοσσιαίων συγκροτημάτων, σιδηροδρομικές γραμμές στην άκρη γκρεμών που καταλήγουν στη θάλασσα, ένα αεροπλάνο που πέφτει, απέραντες έρημες εκτάσεις με αγριόχορτα και αγριολούλουδα, γιγάντιοι πυλώνες μεταφοράς του ηλεκτρικού ρεύματος, κεραίες, καλώδια, μια κατάφωτη βιομηχανική περιοχή, φουγάρα σε σχήμα γυναικείου κορμιού που καπνίζουν, φωτιές από δαυλούς, φωτιές στον αέρα, φωτιές στον δρόμο, διαδηλώσεις, δυνάμεις καταστολής, μάνικες που εκτοξεύουν νερό εναντίον διαδηλωτών, ξυλοδαρμοί, συγκρούσεις, οδοφράγματα, πλακάτ, οι τιμές των διάφορων κομματιών χοιρινού στο χρηματιστήριο φαγητού. Εικόνες αποσπασματικές, δίχως συνοχή, δίχως αρχή, μέση και τέλος, ασυνεχείς, δίχως εμφανή νοήματα, που συνοδεύονται από τον ακατάπαυστο θόρυβο της σύγχρονης ζωής –σας θυμίζει κάτι;– όπως εκφράζεται από τις θορυβώδεις κιθαριστικές παραμορφώσεις της μουσικής, ένας θόρυβος που δεν σταματά ούτε για χάρη της πιο διακριτικής και γλυκιάς μελωδίας – αλλά αντιθέτως την ενσωματώνει. Μιας μουσικής που καταφέρνει με το αργό της χτίσιμο, τη συντριβή κάθε ρυθμικής κανονικότητας, την επαναληπτικότητα, τις παύσεις, τη χρήση των πιο απρόσμενων καθημερινών –τις περισσότερες φορές μηχανικών– ήχων, να αφουγκραστεί και να αναπαράξει τους αδιασάλευτους ρυθμούς της φύσης και του περιβάλλοντος, της ζωής έξω από τον άνθρωπο, και να τους αντιπαραβάλει με τους φρενήρεις ρυθμούς της ανθρώπινης σκέψης και βούλησης, εντέλει της σύγχρονης ανθρώπινης ζωής, όπως εκφράζονται στις εκρηκτικές μουσικές κορυφώσεις. Εξού και τα ερείπια, η εγκατάλειψη, τα απρόσωπα μεταλλικά μέρη, η μοναχικότητα, τα παράταιρα αποτυπώματα του ανθρώπου πάνω στο πρόσωπο της γης, ως αποτέλεσμα της αναντιστοιχίας, της διασάλευσης των ζωτικών ρυθμών των δυο τους.

alt
 

Αυτογνωσία από τα έξω προς τα μέσα

Το βλέμμα της κάμερας των Godspeed You! Black Emperor δεν σε προκαλεί να κοιτάξεις προς τα μέσα. Αντίθετα με το πνεύμα της εποχής και κόντρα στη στείρα ατομικότητα, τραβάει από μπροστά σου τον καθρέφτη, απελευθερώνοντας το βλέμμα σου, αφήνοντάς το να περιπλανηθεί στον ανοιχτό ορίζοντα, στα σύννεφα, στην αλήθεια και τη σοφία των εξωτερικών χώρων ως πεδίου έκφρασης όχι μόνο του άχρονου χαρακτήρα του κόσμου αλλά και του συλλογικού μας συνειδητού και ασυνείδητου. Αυτή τους η επιλογή έχει, πιστεύω, άμεση σχέση με τις δηλωμένες πολιτικές πεποιθήσεις ορισμένων μελών της μπάντας που εμπνέονται από αναρχικά ιδέωδη, πεποιθήσεις που έχουν εκφραστεί σε ελάχιστα, αλλά εκπληκτικά εκτελεσμένα κομμάτια που περιλαμβάνουν ηχογραφήσεις μονολόγων ή συνεντεύξεων που περιγράφουν πολιτικές στάσεις (βλ. BBF3). Μια κίνηση οπτικής εξωτερίκευσης, λοιπόν, που σε καμία περίπτωση όμως δεν υπονομεύει, αλλά αντίθετα προωθεί την εσωτερίκευση της μουσικής και ενισχύει τη δύναμη του συγκινησιακού της φορτίου.

Μια άλλη, καλύτερη γλώσσα

Κάπου στα μέσα της συναυλίας των Godspeed You! Black Emperor στο Gazi Music Hall, σκέφτηκα τον Carl Sagan και τους χρυσούς δίσκους που ταξιδεύουν πάνω στα Voyager, μεταφέροντας εικόνες, ήχους και πληροφορίες για τη ζωή στον πλανήτη Γη. Σκέφτηκα πως αυτό που ακούω και βλέπω θα αποτελούσε σίγουρα την καλύτερη περιγραφή που θα μπορούσα να δώσω εγώ, αν κάποιος μου ζητούσε να περιγράψω την εμπειρία του να είσαι άνθρωπος. Και το γράφω αυτό ειλικρινά, εξακολουθώντας να είμαι ερωτευμένος με τις λέξεις αλλά παλεύοντας να μη χάσω την πίστη μου σε αυτές.

* Ο ΜΑΝΟΣ ΜΠΟΝΑΝΟΣ είναι επιμελητής και συγγραφέας.


Setlist της συναυλίας των Godspeed You! Black Emperor στις 29 Απριλίου 2018 στο Gazi Music Hall: Hope Drone, Mladic, Bosses Hung, Fam/Famine, Undoing a Luciferian Towers, Dead Metheny, The Sad Mafioso, Moya.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Μια όπερα προκλητικά άρτια

Μια όπερα προκλητικά άρτια

Για την όπερα «Powder her face» (1995) του Τόμας Άντες, σε μουσική διεύθυνση του Νίκου Βασιλείου και σε σκηνοθεσία του καλλιτεχνικού διευθυντή της Εναλλακτικής Σκηνής Αλέξανδρου Ευκλείδη, η οποία παρουσιάζεται στην Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμ...

«Κρράμα» σύγχρονης μουσικής στη Στέγη

«Κρράμα» σύγχρονης μουσικής στη Στέγη

Για τη μουσική παράσταση «Κρράμα» του συνόλου σύγχρονης μουσικής ΤΕΤΤΤΙΞ, που παρουσίασε στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση στις 18 & 19 Οκτωβρίου.

Της Χρύσας Στρογγύλη

...
Ένας συγγραφέας και τρεις ζωγράφοι για τον Αβιγκντόρ Αρίκα

Ένας συγγραφέας και τρεις ζωγράφοι για τον Αβιγκντόρ Αρίκα

Για τέσσερις μικρές εκδόσεις με κείμενα των Αλέκου Λεβίδη, Χρήστου Μποκόρου, Γιώργου Ρόρρη και Σταύρου Ζουμπουλάκη, για τέσσερις πίνακες του Avigdor Arikha, με αφορμή έκθεση με έργα του ρουμανοεβραίου Avigdor Arikha στο Μουσείο Μπενάκη.

...

Διαφήμιση
ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ
«Το έργο του Michel Houellebecq και η υποδοχή του στην Ελλάδα»

«Το έργο του Michel Houellebecq και η υποδοχή του στην Ελλάδα»

Ημερίδα με θέμα «Το έργο του Michel Houellebecq και η υποδοχή του στην Ελλάδα» διοργανώνει το Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Γλωσσικές, Λογοτεχνικές και Διαπολιτισμικές Σπουδές στο Γαλλόφωνο και Ευρωπαϊκό Χώρο, Μεταφρασεολογία - Μετάφραση Λογοτεχνίας και Επιστημών του Ανθρώπου»...

Ιάσονας Χανδρινός: «Οι αγωνιστές του Πολυτεχνείου βρίσκονται σε μια ξεχωριστή ηθική στάθμη»

Ιάσονας Χανδρινός: «Οι αγωνιστές του Πολυτεχνείου βρίσκονται σε μια ξεχωριστή ηθική στάθμη»

Συνομιλία με τον Ιάσονα Χανδρινό, επιστημονικό συνεργάτη του Πανεπιστημίου του Ρέγκενσμπουργκ στη Βαυαρία, με αφορμή το βιβλίο του «Όλη νύχτα εδώ», το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη. To βιβλίο είναι μια συλλογή ατομικών βιωματικών αφηγήσεων με θέμα την Εξέγερση του Πολυτεχ...

Συνεχίζουμε

Συνεχίζουμε

Της Γιώτας Κόκκινου

Είναι η πρώτη ζεστή μέρα της άνοιξης, που φέτος άργησε να έρθει. Κοιτάζει έξω από το παράθυρο τα ψηλά δέντρα να κινούνται αργά, στο ρυθμό της πρωινής αύρας. Βηματίζει νευρικά ...