18 Νοεμβριου 2018

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ:11:25:08 GMT +2

Διαφήμιση
ΒΡΙΣΚΕΣΤΕ: ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΞΕΝΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ Η μυστική γεωγραφία της άλλης Αμερικής

Η μυστική γεωγραφία της άλλης Αμερικής

E-mail Εκτύπωση

altΓια το μυθιστόρημα της Jesmyn Ward «Τραγούδα, άταφο πουλί» (μτφρ. Ιωάννα Ηλιάδη, εκδ. Παπαδόπουλος).

Του Διονύση Μαρίνου

Όλα είναι δρόμος: μια απέραντη ευθεία στο πουθενά, σαν φλέβα που δεν τελειώνει. Τριγύρω χαμηλή βλάστηση, τόπους τόπους ξεραμένη από τον ανελέητο ήλιο. Από κάπου μακριά εμφανίζεται ένα αυτοκίνητο, ένα παλιό ξεχαρβαλωμένο αυτοκίνητο που μουγγρίζει· οι ταχύτητες ανεβαίνουν και κατεβαίνουν κατά πώς θέλουν εκείνες. Ο οδηγός είναι κουρασμένος, βαριεστημένος ή μπορεί να είναι ένας εσωτερικός «Κολόμβος» που ψάχνει τη δική του Αμερική.

Ο Τζότζο και η μικρή του αδελφή ακολουθούν τη μαύρη μητέρα τους, μια γυναίκα εθισμένη στα ναρκωτικά, σε ένα ταξίδι με το αυτοκίνητο για να παραλάβουν τον λευκό πατέρα τους, ο οποίος μόλις αποφυλακίστηκε. Αυτή είναι η ιστορία.

Στην αρχή της ταινίας My own private Idaho, ο ένας από τους δύο πρωταγωνιστές, ο Μάικ (Ρίβερ Φοίνιξ) λέει: «Ο δρόμος είναι σαν πρόσωπο, σαν στραπατσαρισμένο πρόσωπο» και στην τελευταία σεκάνς αποφαίνεται: «Αυτός ο δρόμος δεν τελειώνει ποτέ. Μάλλον διασχίζει όλον τον κόσμο». Είναι μια ιδιαίτερη εμμονή ο δρόμος για τους Αμερικανούς. Κουβαλάει το απέραντο, το άγνωστο, την περιπέτεια, τις τύψεις αλλά και τον καθαρμό. Το On the Road του Τζακ Κέρουακ είναι καλά χωνεμένο από το συλλογικό φαντασιακό.

Τρεις νέοι Αμερικανοί συγγραφείς, τρεις φωνές που θα τις ξαναβρούμε μπροστά μας τα επόμενα χρόνια, αφηγούνται τις ιστορίες τους εν κινήσει. Οι ρόδες των αυτοκινήτων τρέχουν, πηγαίνουν κάπου συγκεκριμένα, αλλά στο ενδιάμεσο, το ταξίδι γίνεται ένα είδος μύησης, μαθητείας, γνώσης για το τι είναι ο κόσμος, αυτό το περίεργο θηρίο, που περιβάλλει όλη τη χώρα. Το Ντόντζερς του Μπιλ Μπέβερλι (εκδ. Στερέωμα), το Ένας από εμάς του Ντάνιελ Μαγκάριελ (εκδ. Παπαδόπουλος) και το Τραγούδα, άταφο πουλί της Τζέσμιν Γουόρντ είναι εκλεκτά δείγματα της άλλης «γεωγραφίας» που προσπαθούν να ανακαλύψουν οι νέοι συγγραφείς της χώρας. Και μέσω των βιβλίων «δρόμου» να δουν τη συνολική εικόνα των ΗΠΑ μέσα από ιστορίες ηρώων που είτε ζουν στο περιθώριο της κοινωνίας είτε βιώνουν ένα δικό τους, ολότελα προσωπικό αδιέξοδο. Η Γουόρντ εστιάζει στην κοινότητα των μαύρων. Ειδικότερα, σε εκείνους τους παρίες που έπεσαν ξαφνικά από το τρένο της «κανονικότητας» ή δεν κατάφεραν ποτέ να το ανέβουν. Και ξεκινάει με μια άκρως κλειστοφοβική, κατασκότεινη σκηνή όπου ο πιτσιρικάς, ο Τζότζο, μαθαίνει από τον παππού του πώς να σκοτώνει μια κατσίκα. Τι άλλο μέλλει στον Τζότζο να μάθει; Το μόλις δεκατριών ετών παιδί κατανοεί, μέσω μιας εμπειρίας δραστικής, ότι εκεί στο Νότο, στο Μισισίπι, υπάρχουν πολλά φαντάσματα του παρελθόντος. Άταφα πράγματα, πρόσωπα, καταστάσεις που κανείς δεν τολμάει ή δεν έχει τη δύναμη να καταχωνιάσει και να προχωρήσει τη ζωή του.

Ο Τζότζο και η μικρή του αδελφή ακολουθούν τη μαύρη μητέρα τους, μια γυναίκα εθισμένη στα ναρκωτικά, σε ένα ταξίδι με το αυτοκίνητο για να παραλάβουν τον λευκό πατέρα τους, ο οποίος μόλις αποφυλακίστηκε. Αυτή είναι η ιστορία· καταμερισμένη, ανά κεφάλαιο, σε κάθε ήρωα ο οποίος αναλαμβάνει σε πρώτο πρόσωπο να μας πει τη δική του εκδοχή, τη δική του ζωή (ναι, είναι μια από τις πολλές φωκνερικές νύξεις του μυθιστορήματος). Ο Τζότζο, ο παππούς του, η γιαγιά του (αυτοί δηλαδή που τον έχουν μεγαλώσει), η άπραγη μητέρα του, ο δύσθυμος και σκληροτράχηλος πατέρας του, οι γονείς του που ποτέ δεν αποδέχθηκαν τη μαύρη νύφη τους, κι ένας άδοξα πεθαμένος θείος, θύμα ρατσιστικής βίας. Αυτοί είναι οι βασικοί ήρωες, αυτός είναι μέσες άκρες ο κόσμος του βιβλίου: ένας κόσμος περίκλειστος, ποτισμένος με ιδρώτα και αίμα, με τη λάσπη του παρελθόντος να κατακάθεται στο αβέβαιο παρόν τους και το αλύτρωτο μέλλον τους. Η οικογένεια, αντί να ενωθεί από τη στιγμή που αποφυλακίζεται ο πατέρας του Τζότζο, διαλύεται εσωτερικά, αναδύονται όλες οι αντιθέσεις που τη συνέθεταν εξαρχής. Άλλωστε, το άδικο χυμένο αίμα τούς ενώνει και τους στοιχειώνει ταυτόχρονα.

Το βιβλίο της Γουόρντ δεν αφηγείται μόνο τη μικροϊστορία της οικογένειας του Τζότζο, αλλά βάζει βαθιά το δάχτυλο στις ανοιχτές πληγές μιας κοινωνίας, της αμερικανικής εν προκειμένω, που μέσα στην παραζάλη της προόδου δεν έκλεισε ποτέ τα θέματα του παρελθόντος, που κατατρύχεται ακόμη από τον ρατσισμό και την ενδημική βία σε όλες τις μορφές της.

Υπάρχει ένας βαθμός σκληρότητας και κυνισμού μέσα στο μυθιστόρημα. Σωστότερα: υπάρχουν φωνές που διανύουν με τραχύτητα τον δρόμο της ζωής τους. Ως αντιστάθμισμα, όμως, η Γουόρντ, παίζοντας με το ύφος και τις διαθέσεις, ενθέτει σκηνές περισσότερο χαλαρές, επιτρέπει στο χιούμορ να μπει μέσα από χαραμάδες, αλλά κι έναν λυρισμό ποτισμένο από το κλίμα του Νότου. Το βιβλίο της Γουόρντ δεν αφηγείται μόνο τη μικροϊστορία της οικογένειας του Τζότζο, αλλά βάζει βαθιά το δάχτυλο στις ανοιχτές πληγές μιας κοινωνίας, της αμερικανικής εν προκειμένω, που μέσα στην παραζάλη της προόδου δεν έκλεισε ποτέ τα θέματα του παρελθόντος, που κατατρύχεται ακόμη από τον ρατσισμό και την ενδημική βία σε όλες τις μορφές της. Είναι ένα βιβλίο για τους οικογενειακούς δεσμούς (όπως και τα άλλα βιβλία που αναφέρθηκαν στον πρόλογο) που άλλοτε δεσμεύουν και φυλακίζουν τα μέλη κι άλλοτε τα προστατεύουν από τον εχθρικό κόσμο που κείται τριγύρω τους.

Η δύναμη της Γουόρντ, περισσότερο από την πλοκή και τους χαρακτήρες, είναι το ύφος, η χρήση μιας ποιητικής εκφοράς, σχεδόν τραγουδιστής ή μπλουζίστικης, με την οποία θέλει να αποτυπώσει όσο γίνεται τον κόσμο των μαύρων. Έναν κόσμο με τις δικές του αναφορές, δεσμεύσεις και αγκυλώσεις. Βέβαια, επειδή η Γουόρντ δεν είναι Τόνι Μόρισον (επί του παρόντος) υπάρχουν σημεία στο βιβλίο που δεν καταφέρνουν να ξεπεταχτούν από το χαρτί. Οι λέξεις βαραίνουν περισσότερο από όσο πρέπει, η θερμοκρασία τους αγγίζει κόκκινα σημεία, ενώ θα έπρεπε να ακολουθήσουν μια πιο ψυχρή οδό. Εντούτοις, συνολικά έχουμε να κάνουμε με ένα θαυμαστό βιβλίο, που χωράει πολλές δεύτερες αναγνώσεις έτσι ώστε να ξεκλειδωθεί ολοκληρωτικά.

Το βιβλίο έχει βραβευθεί με το National Book Award για το 2017, ονομάστηκε Μυθιστόρημα της Χρονιάς (2017) από το περιοδικό Time και συμπεριλήφθηκε στα 10 καλύτερα μυθιστορήματα του 2017 των New York Times και Publisher’s Weekly. Η μετάφραση ανήκει στην Ιωάννα Ηλιάδη.

* Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας.

altΤραγούδα, άταφο πουλί
Jesmyn Ward
Μτφρ. Ιωάννα Ηλιάδη
Παπαδόπουλος 2018
Σελ. 304, τιμή εκδότη €17,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ JΕSMYN WARD

 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Σάκος Εκστρατείας του Επίμονου Αναγνώστη: Η Χορογραφία του Ολέθρου

Σάκος Εκστρατείας του Επίμονου Αναγνώστη: Η Χορογραφία του Ολέθρου

Για το μυθιστόρημα του László Krasznahorkai «Το τανγκό του Σατανά» (μτφρ. Ιωάννα Αβραμίδου, εκδ. Πόλις).

Του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη

Τα βιβλία εκεί...

Κατασκευάζοντας το παρελθόν

Κατασκευάζοντας το παρελθόν

Για το μυθιστόρημα του Χαβιέρ Θέρκας «Ο απατεώνας» (μτφρ. Γεωργία Ζακοπούλου, εκδ. Πατάκη).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Ο Χαβιέρ Θέρκας δεν είναι ένας...

Λύτρωση και τιμωρία στην άγρια ύπαιθρο

Λύτρωση και τιμωρία στην άγρια ύπαιθρο

Για το μυθιστόρημα του Χεσούς Καρράσκο «Άγρια ερημιά» (μτφρ. Λένα Φραγκοπούλου, εκδ. Αντίποδες).

Του Διονύση Μαρίνου

Αν και οι ορισμοί συχνά ομογενοπ...

Διαφήμιση
ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ
Πάλι ο πατέρας, ο κακός ο λύκος

Πάλι ο πατέρας, ο κακός ο λύκος

Για τα γραφιστικά διηγήματα του Soloúp «Ο συλλέκτης – Έξι διηγήματα για έναν κακό λύκο» (εκδ. Ίκαρος).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Ακολου...

Η Εταιρεία Συγγραφέων δίνει τα βραβεία της

Η Εταιρεία Συγγραφέων δίνει τα βραβεία της

Την Παρασκευή, 23 Νοεμβρίου 2018, στις 19:00 στο Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων (Ακαδημίας 50) θα πραγματοποιηθεί η τελετή απονομής των Βραβείων 2018 της Εταιρείας Συγγραφέων.

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούση...

«Στη μεταπολεμική πεζογραφία λείπουν οι απλοί οικογενειάρχες»

«Στη μεταπολεμική πεζογραφία λείπουν οι απλοί οικογενειάρχες»

Συνέντευξη με τον συγγραφέα Γιώργο Συμπάρδη με αφορμή το μυθιστόρημά του «Αδέλφια» (εκδ. Μεταίχμιο).

Του Κώστα Αγοραστού

Το τελευταίο σας μυθιστόρημα έχει τίτλο Αδέλφ...

Διαφήμιση

ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ

 

Ποια θεματική θα θέλατε να διαβάζετε συχνότερα;





ΒΡΕΙΤΕ ΜΑΣ ΚΙ ΕΔΩ

 

Network Social  RSS Facebook Twitter Youtube