Επαναστάτης με αιτία;

Εκτύπωση

altΓια το βιβλίο της Janne Teller «Τίποτα» (μτφρ. Θάνος Καραγιαννόπουλος, εκδ. Οξύ).

Της Χριστίνας Μουκούλη

Οι άνθρωποι σήμερα, από τη σχολική τους ηλικία, αναγκάζονται να πορεύονται με εξοντωτικούς ρυθμούς, έτσι ώστε ως ενήλικες να δρέψουν τους καρπούς των κόπων τους. Ποιοι είναι όμως αυτοί οι καρποί; Στο ερώτημα αυτό προσπαθεί να απαντήσει η Αυστρογερμανίδα συγγραφέας Janne Teller.

Ποιο είναι το νόημα της ζωής;

Τίποτα δεν έχει σημασία! Τίποτα δεν αξίζει τον κόπο! Όλα είναι χάσιμο χρόνου! Όλα αρχίζουν για να τελειώσουν! Τη στιγμή που γεννιέσαι αρχίζεις να πεθαίνεις! Όλα είναι μια κοροϊδία.

Μια ζωή φορτωμένη με άγχος, τρέξιμο, πιεσμένο εργασιακό πρόγραμμα, με έναν μισθό που καλύπτει τις βασικές σου ανάγκες, στερώντας σου πολύτιμο ελεύθερο χρόνο και εξαναγκάζοντάς σε σε μια μόνιμη αίσθηση συμβιβασμού και ανεπάρκειας. Μπορούν όλα αυτά να αποτελέσουν κίνητρο για τους σημερινούς εφήβους, ώστε να επιδιώξουν τις καλύτερες δυνατές σχολικές επιδόσεις; Ένα ερώτημα που δύσκολα μπορεί να απαντηθεί. Το Τίποτα εκτυλίσσεται στο Τέρινγκ, ένα προάστιο μιας μεγάλης επαρχιακής πόλης της Δανίας. Μια παρέα εφήβων ξεκινάει το σχολείο μετά τις καλοκαιρινές διακοπές. Για κανέναν η επιστροφή στο σχολείο δεν είναι ευχάριστη, όμως κάνουν την ανάγκη φιλοτιμία γιατί έχουν έναν στόχο: μεγαλώνουν και είναι δεδομένο ότι πρέπει να γίνουν κάτι. Είναι κοινωνική επιταγή και προσωπική υποχρέωση. Για όλους, εκτός από τον Πιερ-Άντον. Ο Πιερ-Άντον, την πρώτη μέρα του σχολείου, ανακοινώνει σε όλη την τάξη αυτό που διαπίστωσε: «Τίποτα δεν έχει σημασία! Τίποτα δεν αξίζει τον κόπο! Όλα είναι χάσιμο χρόνου! Όλα αρχίζουν για να τελειώσουν! Τη στιγμή που γεννιέσαι αρχίζεις να πεθαίνεις! Όλα είναι μια κοροϊδία». Οι δηλώσεις του προβληματίζουν τους υπολοίπους της παρέας. Κι όταν εκείνος αρνείται να συμμετάσχει στις καθημερινές τους δραστηριότητες και κάθεται όλη μέρα πάνω σε μια δαμασκηνιά, όλοι προσπαθούν να βρουν τρόπο να τον κατεβάσουν από εκεί. Αποφασίζουν να του αποδείξουν ότι το νόημα της ζωής, την ύπαρξη του οποίου αρνείται, υπάρχει, και είναι κάτι για το οποίο αξίζει κανείς να παλέψει.

Απρόσμενη τροπή των πραγμάτων

Οι έφηβοι βρίσκουν ένα παλιό ξυλουργείο κι εκεί αρχίζει να φέρνει ο καθένας κάτι δικό του που φέρει για εκείνον νόημα. Ο ένας θα φέρει ένα ζευγάρι παπούτσια που απέκτησε με δυσκολία, ο άλλος το κατοικίδιό του, ο τρίτος ένα κομμάτι από το κομμένο του δάχτυλο, μια κοπέλα ένα πανί με τα υπολείμματα της παρθενιάς της… Όταν τα πράγματα αρχίζουν να ξεφεύγουν, οι δραστηριότητές τους γίνονται γνωστές και ξαφνικά γίνονται διάσημοι! Ενδιαφέρεται για αυτούς ο Τύπος και ένα μουσείο από τη Νέα Υόρκη τούς προσφέρει ένα αρκετά μεγάλο ποσό για να αγοράσει τον σωρό με τα αντικείμενα. Οι ήρωες, σε πολύ μικρό διάστημα, περνούν από την τρυφερή, ήρεμη και χαρούμενη παιδική ηλικία, στην ενηλικίωση και στον σκληρό κι αδυσώπητο κόσμο των μεγάλων, χωρίς να προλάβουν να απολαύσουν το ενδιάμεσο, την εφηβεία. Το βιβλίο ανήκει στα λεγόμενα μυθιστορήματα ενηλικίωσης. Περιγράφει την πορεία που ακολουθούν οι συγκεκριμένοι έφηβοι στην προσπάθειά τους να γνωρίσουν τον εαυτό τους, να προσδιορίσουν τη θέση τους στον κόσμο, να συνειδητοποιήσουν την ταυτότητά τους, τα όρια, τις δυνατότητες και τις επιλογές τους. Γίνεται εμβάθυνση στους προβληματισμούς και τις αναζητήσεις της εφηβείας και αναλύονται όλες οι ψυχολογικές φάσεις από τις οποίες περνάνε, οδεύοντας προς τον κόσμο των ενηλίκων.

Ο έφηβος αναγνώστης και η συγγραφέας

Οι ήρωες, σε πολύ μικρό διάστημα, περνούν από την τρυφερή, ήρεμη και χαρούμενη παιδική ηλικία, στην ενηλικίωση και στον σκληρό κι αδυσώπητο κόσμο των μεγάλων, χωρίς να προλάβουν να απολαύσουν το ενδιάμεσο, την εφηβεία. 

Διαβάζοντας το βιβλίο ο αναγνώστης έρχεται αντιμέτωπος με ένα ισχυρό σοκ, και ιδιαίτερα ο έφηβος αναγνώστης, που θα ταυτιστεί με τους ήρωες του βιβλίου και θα αναγνωρίσει στα λόγια τους δικές του σκέψεις και προβληματισμούς. Ο γονιός αναγνώστης θα κάνει αυτόματα την αυτοκριτική του, θέλοντας να ελέγξει ώς ποιο βαθμό λειτουργεί πιεστικά στο παιδί του, κατευθύνοντάς το σε στόχους που δεν είναι δικοί του. Η ανάληψη ευθύνης, όταν υφίσταται μια κατάσταση που το απαιτεί, είναι κάτι πολύ δύσκολο. Προϋποθέτει ωριμότητα, αποφασιστικότητα, αυτοπεποίθηση και δύναμη ψυχής. Το αντίθετο συνδέεται με το βόλεμα, τον εφησυχασμό, την άγνοια, την άρνηση αποδοχής της πραγματικότητας. Η λύση ήρθε από μόνη της και κανείς δεν τους ζήτησε ευθύνες. Άλλωστε αυτή η λύση τούς βόλευε όλους: τους ίδιους γιατί δεν χρειάστηκε να αντιμετωπίσουν τους φόβους τους, τους γονείς τους που έπρεπε να παραδεχτούν τα λάθη τους και το ίδιο το σύστημα που στόχευε στη διαιώνισή του.

Η Janne Teller γεννήθηκε στην Κοπεγχάγη. Σπούδασε μακροοικονομικά και εργάστηκε στον ΟΗΕ και στην ΕΕ σε υπηρεσίες επίλυσης συγκρούσεων. Λόγω της δουλειάς της έζησε σε διάφορα μέρη του κόσμου, όπως το Παρίσι, οι Βρυξέλλες, η Τανζανία, η Μοζαμβίκη. Το βιβλίο έχει μεταφραστεί σε 25 γλώσσες και έχει τιμηθεί με 5 βραβεία. Η απλή, καθημερινή γλώσσα του βιβλίου της δίνει στο κείμενο αμεσότητα και το κάνει προσιτό σε όλους. Το λιτό της ύφος, με τη ζωντάνια, τη γλαφυρότητα και την παραστατικότητά του, η πλοκή που κυλάει αβίαστα, όλα τα επιμέρους γνωρίσματα του βιβλίου υπηρετούν την κεντρική του ιδέα: όλοι όσοι νομίζουν ότι έχουν βρει το νόημα και το έχουν κομίσει στον περιβόητο σωρό των νοημάτων, μήπως θα ’πρεπε να αναρωτηθούν για το αρραγές των πεποιθήσεών τους;

* Η ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΜΟΥΚΟΥΛΗ είναι νηπιαγωγός.

altΤίποτα
Janne Teller
Μτφρ. Θάνος Καραγιαννόπουλος
Οξύ 2018
Σελ. 176, τιμή εκδότη €11,99

alt

 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Το βρετανικό crime fiction και τα κοινωνικά αίτια της δυσφορίας με την Ευρώπη

Το βρετανικό crime fiction και τα κοινωνικά αίτια της δυσφορίας με την Ευρώπη

Τα κοινωνικά αίτια και η ψυχοπαθολογία των βρετανών πολιτών που θέλουν η χώρα τους να φύγει από την Ευρώπη, μέσα από ορισμένα πρόσφατα βρετανικά αστυνομικά μυθιστορήματα που μας βοηθούν να μην μένουμε στην επιφάνεια των πραγμάτων. 

Της ...

Αρμινούτα, η κοπέλα που την αρνήθηκαν δυο φορές

Αρμινούτα, η κοπέλα που την αρνήθηκαν δυο φορές

Για το μυθιστόρημα της Donatella Di Pietrantonio «Αρμινούτα» (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Ίκαρος).

Της Ιουλίτας Ηλιοπούλου

Υπάρχουν βιβλία κατάλληλα για π...

Ένας πόλεμος για τρεις

Ένας πόλεμος για τρεις

Για τη νουβέλα του Larry Tremblay «Ο πορτοκαλεώνας» (μτφρ. Ευαγγελία Ανδριτσάνου, εκδ. Αρμός).

Της Διώνης Δημητριάδου

«Ζούμε την κάθε...

Διαφήμιση
ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ
Το φιλοσοφείν, με απλά λόγια

Το φιλοσοφείν, με απλά λόγια

Έξι καλά ή και κλασικά στο είδος τους βιβλία που μας συστήνουν τη φιλοσοφία και το φιλοσοφείν με πρωτότυπους τρόπους, επιζητώντας το ενδιαφέρον του ευρέως κοινού. 

Του Μύρωνα ...

Αυτά είναι τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας 2018

Αυτά είναι τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας 2018

Ανακοινώθηκαν από το Υπουργείο Πολιτισμού τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας 2018 (εκδόσεις 2017), για βιβλία για ενηλίκους όπως και για βιβλία για παιδιά. 

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης 

...

Εγκλωβισμένοι στις ζωές τους

Εγκλωβισμένοι στις ζωές τους

Για τη συλλογή διηγημάτων του Μιλτιάδη Σαλβαρλή «Μικρά δωμάτια πανικού» (εκδ. Μετρονόμος).

Της Διώνης Δημητριάδου

«Ζωή. Ζωή μου. Φυλα...