Το ποτάμι

Εκτύπωση

piano_norway250

Του Γιώργου Βέη 

«Η Λα μείζονα είναι κατακόκκινη, σαν ιταλικό πέτρινο σπίτι, ή σαν το βαμμένο στόμα της Σέλμα Λύνγκε» (από το βιβλίο, σ. 310)

Νορβηγία. Εικοστός αιώνας. Οι πολύσημες δεκαετίες ’60-’70. Σηκώνουμε το πέπλο που καλύπτει ατομικές και συλλογικές οντότητες, εξόφθαλμα ευπρεπείς και χαρισματικές ταυτοχρόνως.

Οι χρόνιες νευρώσεις, τα αφανή και εμφανή συμπλέγματα, οι τυπικές αρετές των γηγενών, αλλά και οι πτυχές των ομολογουμένως ταλαντούχων ηρώων διερμηνεύονται και υπομνηματίζονται δεόντως από τον πολλαπλώς προικισμένο, δεξιοτέχνη, μεταξύ άλλων, της τζαζ Κέτιλ Μπγιόρνσταντ (Όσλο, 1952). Η πινακοθήκη των υποκειμένων της διηγητικής πράξης διακρίνεται τόσο για την ποικιλία, όσο και για την πρωτοτυπία της. Η πεζογραφία ακτινογραφεί εν ολίγοις την κοινωνική κυψέλη. Η μυστηριακή ήδη πενηντάρα Σέλμα Λύνγκε, η κατ΄ επίφασιν συντηρητική καθηγήτρια του πιάνου, αναδεικνύει αίφνης και μυεί τα νέους μουσικούς αστέρες στην ουσία της πιανιστικής τέχνης σα να είναι ένας ώριμος, θηλυκός Μαρσύας που δεν φοβάται τον Απόλλωνα. Την αναπόφευκτη ύβρη, τη ρήξη δηλαδή με το κατεστημένο και ό, τι αυτό συνεπάγεται. Είναι άτεγκτη ως δασκάλα και ορμητική ως μαινάδα: ένας συνδυασμός δυνάμεων που κάνει εύκολα τις μαθήτριες και τους μαθητές της απλά ή ιερά κατά περίσταση δοχεία μουσικών και άλλων ηδονών.

Στους πλέον προικισμένους μαθητές της μυστηριακής αυτής περσόνας, για την οποία εικάζω ότι θα μάθουμε πολλά σε ένα από τα επόμενα βιβλία αυτής της άκρως επιμελημένης γλωσσικά μυθιστορηματικής σειράς, συγκαταλέγεται και ο δεκαοχτάχρονος Άξελ Βίντινγκ, τα πρώτα μετεφηβικά πάθη του οποίου παρακολουθήσαμε εκ του σύνεγγυς στο βιβλίο που προηγήθηκε από τον ίδιο συγγραφέα, με τίτλο Η λέσχη των νέων πιανιστών. Μάλιστα, το 2008 απέσπασε στη Γαλλία το «Βραβείο Αναγνωστών». Προ καιρού το εξέδωσε επίσης η «Πόλις». Εκεί, πέντε από τους κυριότερους χαρακτήρες συνιστούσαν ευκρινώς ανεπτυγμένα ψυχογραφήματα, τα οποία ανταποκρίνονταν προφανώς στις κατά καιρούς συναισθηματικές μεταπτώσεις του ίδιου του νορβηγού αυτού πολυδημιουργού. Η «δεξιοτεχνία της Άνιας, η γοητεία της Ρεμπέκας, η αφοσίωση της Μαργκρέτε Ιρένε, η στοχαστική διάθεση του Φέρντιναντ και το λυρικό ταλέντο του Άξελ» συναποτελούσαν τις κρίσιμες εστίες των αναφορών. Οι αναδιπλώσεις της μουσικής τονικότητας παρακολουθούσαν πιστά τις συναισθηματικές αποκλίσεις των προσώπων. Οι πρώτες αγάπες, οι εναλλακτικοί έρωτες, οι μοιχείες και βεβαίως οι αναπόφευκτες απώλειες των ερωτικών συντρόφων μέσα από την τραχύτητα και ταχύτητα της ζωής χωνεύονταν διαδοχικά στο εσωτερικό μιας ασίγαστης μελωδίας. Μυθιστορηματικός λόγος και (εννοούμενος) μουσικός ήχος προκαλούσαν και στη συνέχεια υποστήριζαν αποτελεσματικά την ευτυχή μείξη στο χώρο του αναγνωστικού μεταισθήματος.

Στο Ποτάμι, μεταφρασμένο αριστοτεχνικά, παρακολουθούμε την εξέλιξη της σχεδόν αναμενόμενης σχέσης του Άξελ με την εσωτερικά δονούμενη, κατά πολύ μεγαλύτερη του ηλικιακά, περιστασιακά λεσβία, απρόβλεπτα εκρηκτική, ανίατα αυτοκτονική Μαριάνε Σκουγκ, τη μητέρα της Άνιας. Μετά τον απροσδόκητο θάνατό της τελευταίας, ο Άξελ ερωτεύεται τη βιολογική-αισθητική προέκτασή της. Το κατ΄ αρχήν ανάρμοστο, ανήθικο ή άηθες μετατρέπεται σε καλώς συγκερασμένο ύμνο για τον σοφόκλειο, Δυνάστη εν τέλει Έρωτα. Άλλη μια φορά οι περιγραφές διακρίνονται από μια υποδειγματική συνέπεια στις καταγραφές των εμπειρικών δεδομένων. Κι άλλη μια φορά το τραγικό στοιχείο προκαθορίζει τις κινήσεις, μεταπτώσεις και κρίσιμες αντιδράσεις των προσώπων, τα οποία ενώ θεωρούνται αυτεξούσια κι αυτόνομα, αποδεικνύονται προς το τέλος της εξιστόρησης απλά ανδρείκελα στα χέρια τιμωρών θεών. Κι όλα αυτά ενώ η μουσική των κλασικών και ρομαντικών μεγασυνθετών διαποτίζει τη σημασιολογική ανέλιξη του όλου έργου, σχολιάζοντας ή και προεκτείνοντας τις κειμενικές εφαρμογές.

Από τη άποψη αυτή ο Κέτιλ Μπγιόρνσταντ αναπαριστά με υποδειγματική κειμενική δεξιότητα τους μηχανισμούς νέμεσης, οι οποίοι δρουν και στο εσωτερικό των λίγο πολύ αγνώστων στη χώρα μας Υπερβορείων. Κοντολογίς, πρόκειται για ένα βιβλίο από το οποίο θέλει κανείς να συγκρατήσει απλώς τα πάντα.

bjornstad-potami
Το ποτάμι
Κέτιλ Μπγιόρνσταντ
Μετάφραση από τα νορβηγικά: Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη
Επιμέλεια: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου
Εκδόσεις Πόλις, Αθήνα 2012
Τιμή: 20,00, σελ.511

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Μία για όλες, όλες για όλες

Μία για όλες, όλες για όλες

Για το μυθιστόρημα της Maja Lunde «Η ιστορία των μελισσών» (μτφρ. Σωτήρης Σουλιώτης, εκδ. Κλειδάριθμος).

Του Μιχάλη Πιτένη

Πολλά απ’ όσα υπάρχουν στη...

Στις μέσα θάλασσες του Κλάουντιο Μάγκρις

Στις μέσα θάλασσες του Κλάουντιο Μάγκρις

Για το μυθιστόρημα του Κλάουντιο Μάγκρις «Μια άλλη θάλασσα» (μτφρ. Μαρία Σπυριδοπούλου, εκδ. Καστανιώτη).

Του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη

...

Χορεύοντας στους δρόμους του Μπρούκλιν

Χορεύοντας στους δρόμους του Μπρούκλιν

Για το μυθιστόρημα της Jacqueline Woodson «Ένα άλλο Μπρούκλιν» (μτφρ. Άννα Μαραγκάκη, εκδ. Πόλις).

Της Διώνης Δημητριάδου

«Τι σημαίνει να είσαι ένα δρασ...

Διαφήμιση
ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ
Για το φοιτητικό αντιδικτατορικό κίνημα στην Πάτρα

Για το φοιτητικό αντιδικτατορικό κίνημα στην Πάτρα

Μερικά σχόλια για το βιβλίο του Κωστή Κορνέτη «Τα παιδιά της δικτατορίας» (μτφρ. Πελαγία Μαρκέτου, εκδ. Πόλις).

Του Δημήτρη Κ. Βεργίδη

Ο Κορνέτης, στο π...

Η ενιαία τιμή ενδυναμώνει και προστατεύει την αγορά του βιβλίου

Η ενιαία τιμή ενδυναμώνει και προστατεύει την αγορά του βιβλίου

Εντυ­πω­σια­κά ήταν τα απο­τε­λέ­σμα­τα της ανε­ξάρ­τη­της έρευ­νας που διε­νερ­γή­θη­κε για λο­γα­ρια­σμό της Γερ­μα­νι­κής Ένω­σης Εκ­δο­τών και Βι­βλιο­πω­λών (Börsenverein des Deutschen Buchhandels).

Η εν λό­γω έρευ­να ως στό­χο εί­χε ν...

Είναι «επικίνδυνοι» οι συγγραφείς;

Είναι «επικίνδυνοι» οι συγγραφείς;

Με αφορμή το βιβλίο του Κώστα Αρκουδέα «Επικίνδυνοι συγγραφείς» (εκδ. Καστανιώτη).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Διαβάζοντας κανείς το «μυθιστόρημα» του...