O «τελευταίος Μάρκες» και οι θλιμμένες ηρωίδες του

Εκτύπωση

altΓια το μυθιστόρημα του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες «Οι δύστυχες πουτάνες της ζωής μου» (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου, εκδ. Ψυχογιός).

Της Χριστίνας Μουκούλη

Σίγουρα ο Κολομβιανός συγγραφέας, με το τεράστιο σε όγκο, ποιότητα και αξία έργο, δεν χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις. Είναι ο σημαντικότερος εκπρόσωπος του λογοτεχνικού ρεύματος του μαγικού ρεαλισμού και ένας από τους μεγαλύτερους συγγραφείς της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

Ο έρωτας άργησε πολύ

Στις ερωτικές του σχέσεις δεν εμπλέκεται συναισθηματικά και αποφεύγει μετά βδελυγμίας τις δεσμεύσεις. Ο γάμος φαντάζει πολύ απειλητικός για την ελευθερία του. Δυσκολεύεται να δεχτεί την ηλικία του και τα επακόλουθά της.

Το μυθιστόρημα Οι δύστυχες (κατά λέξη μετάφραση: λυπημένες ή θλιμμένες) πουτάνες της ζωής μου, περιγράφει έναν χρόνο από τη ζωή ενός υπερήλικα δημοσιογράφου ο οποίος διάγει μοναχικό βίο. Ζει μια ζωή σχεδόν ασκητική. Μοναχικός, λιτοδίαιτος, αφιερώνει το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου του στη μελέτη και στη συγγραφή. Παρακολουθεί κονσέρτα και παραστάσεις, επισκέπτεται εκθέσεις τέχνης και εκτονώνει τις ορμές του μόνο μέσω του πληρωμένου έρωτα. Όπως λέει ο ίδιος, «έχει τη δική του ηθική». Δεν ενοχλεί και δεν θέλει να τον ενοχλούν. Στις ερωτικές του σχέσεις δεν εμπλέκεται συναισθηματικά και αποφεύγει μετά βδελυγμίας τις δεσμεύσεις. Ο γάμος φαντάζει πολύ απειλητικός για την ελευθερία του. Δυσκολεύεται να δεχτεί την ηλικία του και τα επακόλουθά της.

Μέχρι που έρχεται η νύχτα των ενενηκοστών του γενεθλίων και γνωρίζει την μικρή Ντελγαδίνα. Ποτέ δεν μαθαίνουμε το πραγματικό όνομα της Ντελγαδίνα, όπως άλλωστε αγνοούμε και το δικό του. Αυτός, ο σοφός, ο άνθρωπος των γραμμάτων, που φοβάται τον επερχόμενο θάνατο και θέλει να δοκιμάσει για άλλη μία φορά «τα ρίσκα του να είσαι ζωντανός». Έτσι, αποφασίζει να κάνει στον εαυτό του ένα δώρο, να περάσει τη βραδιά διασκεδάζοντας με μια παρθένα. Απευθύνεται σε μια πατρόνα γνωστή του από τα παλιά και εκείνη του βρίσκει αυτό που επιθυμεί.

Υπάρχει άραγε όριο ηλικίας στις πράξεις του ανθρώπου, στις σκέψεις και στα συναισθήματά του; Υπάρχει δικλείδα ασφαλείας, η οποία να ανοίγει στα επιτρεπτά και να σφαλίζει στα απαγορευμένα; Και ποιος μπορεί να είναι ο χρήστης και λειτουργός αυτής; Και με ποια κριτήρια; Τι γίνεται όταν η καρδιά θέλει και το σώμα αδυνατεί να ακολουθήσει; Ο έρωτας είναι απαραίτητο να συνοδεύεται πάντα και από σαρκική ένωση; Και σε ποια περίπτωση είναι εντονότερος, διαρκέστερος και πιο παθιασμένος; Είναι ανεξάρτητος, ανεξέλεγκτος κι απρόσμενος ή μπορεί να εκδηλωθεί μόνο υπό κάποιες προϋποθέσεις;

alt
Οι δύστυχες πουτάνες της ζωής μου κυκλοφόρησε
το 2004 και ήταν το τελευταίο μυθιστόρημα
του Μάρκες. Το πρώτο του, με τίτλο
Ανεμοσκορπίσματα (μτφρ. Κλαίτη Σωτηριάδου)
είχε εκδοθεί 49 χρόνια πριν, το 1955.


Αυτά και πολλά ακόμα ερωτήματα εγείρει στον αναγνώστη το μυθιστόρημα του Μάρκες, το οποίο είναι και το τελευταίο από τα έργα του. Κυκλοφόρησε το 2004, δύο μόλις χρόνια μετά την αυτοβιογραφία του με τίτλο Ζω για να τη διηγούμαι (μτφρ. Κλαίτη Σωτηριάδου, εκδ. Λιβάνη), στην οποία αναφέρεται λεπτομερώς σε όλα τα γεγονότα που σημάδεψαν τη ζωή του και τον οδήγησαν στη συγγραφή των αριστουργημάτων του. Γεννημένος στην Αρακατάκα της Κολομβίας στις 6 Μαρτίου 1927, πέθανε στο Μεξικό στις 17 Απριλίου 2014. Το 1982 τιμήθηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας για το σύνολο του έργου του.

Δεξιοτέχνης του μαγικού ρεαλισμού και του έρωτα

Ο μαγικός ρεαλισμός είναι μια αφηγηματική τεχνική, η οποία με έναν μοναδικό τρόπο αναιρεί τα σύνορα μεταξύ φαντασίας και πραγματικότητας. Στα πλαίσιά του παρατηρείται μια ισότιμη αποδοχή του καθημερινού και του απίθανου, του συνηθισμένου και του εκπληκτικού. Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση χαρίζει στο κείμενο αμεσότητα, ζωντάνια και πειστικότητα. Κάνει τον αναγνώστη να αναρωτιέται αν ο συγγραφέας περιγράφει τον εαυτό του ή κάποιο φανταστικό πρόσωπο. Η γλώσσα του εξόχως παραστατική και οι λεπτομέρειες στην περιγραφή χώρων, καταστάσεων, γεγονότων και συναισθημάτων, μεταδίδουν στον αναγνώστη την συγκινησιακή φόρτιση του ήρωα.

Στον μαγικό ρεαλισμό τονίζεται ο υποκειμενισμός του ανθρώπου στην αντίληψη της πραγματικότητας, καθώς και η στάση και η συμπεριφορά του απέναντι σε οτιδήποτε αναπάντεχο και ανεξήγητο περιλαμβάνει αυτή η πραγματικότητα. Διερευνώνται οι σχέσεις ανθρώπων και καταστάσεων και θίγονται –σύμφωνα και με το εισαγωγικό σημείωμα του Βισέντε Αλφόνσο– τρία βασικά θέματα: «ο ρόλος της μνήμης στην κατασκευή της ταυτότητας, ο κυκλικός χαρακτήρας του χρόνου και η πάντα περίπλοκη σχέση ανάμεσα στην αγάπη και στο σεξ».

Ο θλιμμένος, ερωτευμένος σοφός λοιπόν, αφού περνάει από πολλές και ποικίλες μεταβολές της διάθεσής του, αποφασίζει να ακούσει τη συμβουλή της παλιάς του φίλης Κασίλδα Αρμέντα και «να μην πεθάνει χωρίς να δοκιμάσει το θαύμα να πηδάς από έρωτα».

Γιατί, όπως λέει ο ίδιος ο συγγραφέας στην αποχαιρετιστήρια επιστολή την οποία συνέταξε όταν έμαθε ότι θα έδινε την τελευταία του μάχη, «στους ανθρώπους θα έδειχνα πόσο λάθος κάνουν να νομίζουν ότι παύουν να ερωτεύονται όταν γερνούν, χωρίς να καταλαβαίνουν ότι γερνούν όταν παύουν να ερωτεύονται».

* Η ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΜΟΥΚΟΥΛΗ είναι νηπιαγωγός.

→ Στην κεντρική εικόνα, έργο της © Mari Garnica.


altΟι δύστυχες πουτάνες της ζωής μου
Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες
Μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου
Ψυχογιός 2019
Σελ. 128, τιμή εκδότη €11,10

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ GABRIEL GARCÍA MÁRQUEZ

 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Έρωτας πέρ' από τον θάνατο

Έρωτας πέρ' από τον θάνατο

Για το μυθιστόρημα της Έμιλι Μπροντέ «Ανεμοδαρμένα Ύψη» (μτφρ. Αργυρώ Μαντόγλου, εκδ. Ψυχογιός).

Της Νίκης Κώτσιου

Παρά τον αμοιβαίο έρωτα που αναπτύσσεται ανάμεσα σ...

Ο «Ταξιδιώτης», μυθιστόρημα-μαρτυρία για τη ναζιστική λαίλαπα

Ο «Ταξιδιώτης», μυθιστόρημα-μαρτυρία για τη ναζιστική λαίλαπα

Για το μυθιστόρημα του Urlich Alexander Boschwitz «Ο ταξιδιώτης» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, εκδ. Κλειδάριθμος), που κορυφώνεται στη διάρκεια της περίφημης «Νύχτας των Κρυστάλλων». 

Του Διονύση Μαρίνου

...
Όταν οι ήρωες αυτονομούνται: Δύο  νουβέλες του Πολ Όστερ

Όταν οι ήρωες αυτονομούνται: Δύο νουβέλες του Πολ Όστερ

Για το βιβλίο «Μέρα Νύχτα», στον οποίο περιλαμβάνονται οι δύο νουβέλες του Paul Auster «Ταξίδια στο σκριπτόριο» και «Άνθρωπος στο σκοτάδι» (μτφρ. Μαρία Ξυλούρη, εκδ. Μεταίχμιο).

Της Τέσυς Μπάιλα...

Διαφήμιση
ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ
Η Ψυχανάλυση, για «την άρση της άρνησης του Θανάτου»

Η Ψυχανάλυση, για «την άρση της άρνησης του Θανάτου»

Για το βιβλίο της Ναταλί Ζαλτζμάν «Η αναρχική ενόρμηση» (μτφρ. Γιώργος Καράμπελας, εκδ. Εστία).

Του Χρήστου Τσαμπρούνη

Το βιβλίο Η Αναρχική Ενόρμ...

Σπουδές Δημιουργικής Γραφής στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο

Σπουδές Δημιουργικής Γραφής στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο

Το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, το Νο1 Δημόσιο ΑΕΙ για την εξ αποστάσεως εκπαίδευση, εδώ και 20 χρόνια παρέχει αποκλειστικά διαδικτυακές σπουδές. Οι σπουδές μπορούν να γίνουν από το σπίτι, χωρίς περιορισμούς χώρου και χρόνου, χωρίς υποχρέωση φυσικής παρουσίας στην τάξη.

...
«Επιδιώκω την εξέλιξη ακόμα κι αν απαιτεί την οπισθοβασία»

«Επιδιώκω την εξέλιξη ακόμα κι αν απαιτεί την οπισθοβασία»

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ομολογώ ότι το όνομα και τη δουλειά –πρώτη ποιητική συλλογή– του Θανάση Γαλανάκη «Τα καναρίνια» (εκδ. Σμίλη), τα έμαθα πολύ πρόσφατα μέσα από ένα ...