Στην καρδιά του πρώτου Κόνραντ

Εκτύπωση

i trela tou almayer 2Για το μυθιστόρημα του Τζόζεφ Κόνραντ «Η τρέλα του Αλμάγερ» (μτφρ. Δημήτρης Αρβανίτης, εκδ. Μέδουσα).

Του Γιάννη Λειβαδά

Είναι συχνές οι αναφορές που εστιάζουν στον εισαγωγικό ρόλο των πρώτων βιβλίων ορισμένων συγγραφέων σε σχέση με τη μετέπειτα πορεία τους και την εξέλιξη της γραφής τους. Είναι τουλάχιστον αρκετοί οι πεζογράφοι του περασμένου αιώνα στων οποίων το πρώτο ή και στο δεύτερο βιβλίο, καταγράφηκαν εντεταμένα τα επίπεδα της μετέπειτα συγγραφικής τους πορείας και ένα μέρος της κριτικής ανάλυσης της σύνθεσης πεδίων και χαρακτήρων η οποία καθόρισε το ύφος της κατοπινής γραφής τους.

Η τρέλα του Αλμάγερ, όμως, δεν υπήρξε απλώς ένα ανάλογο εισαγωγικό έργο για τον συγγραφέα του, τον Τζόζεφ Κόνραντ, μα κάτι περισσότερο. Η τρέλα του Αλμάγερ δεν εισάγει απλώς στο χαρακτηριστικό, είθε γνώριμο, ψυχο-διανοητικό στερέωμα του Κόνραντ, εκθέτει τη σημειακή επαγρύπνηση του συγγραφέα, τις πρωταρχικές ανησυχίες και τους στιλιστικούς προβληματισμούς που χαρακτήρισαν όλα τα έργα που δημοσίευσε από 1897 και ύστερα.

Ο μοντερνισμός του Κόνραντ υπήρξε, ως επί το πλείστον, ένας νεωτερισμός συγκριτικής τελειοποίησης χαρακτήρων, των οποίων ο εσωτερικός κόσμος βρισκόταν σε πόλωση με τις εκδοχές της αντικειμενικότητας. 

Από αισθητική άποψη, ο Τζόζεφ Κόνραντ υπήρξε ασυμφιλίωτος σχεδόν με καθετί, εκτός από την ανάγκη διατρύπησης της αντικειμενικότητας. Στο μυθιστόρημα Η τρέλα του Αλμάγερ ο Κόνραντ ξεκίνησε τη γεφύρωση ανάμεσα στις παραδοσιακές μυθιστορηματικές δομές του 19ου αιώνα και τη προσωπική του, οριακά γραμμική και στοιχισμένη στα μέτρα της εποχής, μυθιστορηματική ανάπτυξη. Αυτό ήταν το πρώτο μοντερνιστικό στίγμα και στοίχημα, του συγγραφέα. Ακόμη και όταν στα υπόλοιπα έργα του η γεφύρωση αυτή στόχευε πια και στο άκρο νεότερων και πιο τολμηρών πειραματικών τεχνικών, ο Κόνραντ, κατά το θεμέλιο που έθεσε από το πρώτο του μυθιστόρημα, έδειξε την κλίση του προς την ανάλυση των χαρακτήρων και εκμεταλλεύτηκε τις στιλιστικές καινοτομίες με φειδώ, αν όχι με επιφυλακτικότητα. Ο μοντερνισμός του Κόνραντ υπήρξε, ως επί το πλείστον, ένας νεωτερισμός συγκριτικής τελειοποίησης χαρακτήρων, των οποίων ο εσωτερικός κόσμος βρισκόταν σε πόλωση με τις εκδοχές της αντικειμενικότητας. 

Almayers Folly akerman

Ο Κόνραντ, παγκοσμίως αναγνωρισμένος ως απαισιόδοξος, πέρασε από το πρώτο κιόλας βιβλίο στον τομέα του αδιεξόδου και της παραπλάνησης, της άγονης υπερβολής που έφερε τον άνθρωπο αιχμάλωτο των αντιφάσεών του σ’ έναν νέο κόσμο που πριν καν αποκολληθεί από τη βικτοριανή εποχή έδειξε πόσο βαθιά ήταν τα σημάδια της απελπισίας πάνω στην οποία θεμελιώθηκε η χαρμόσυνη εκείνη δυσπιστία του εικοστού αιώνα η οποία, ως αντικειμενικότητα έπεσε σε τέλμα, ενώ οι κορωνίδες του ανθρωποκεντρικού υποκειμενισμού, τα φαινόμενα λογικής, έλαμψαν στην περίμετρο της απαξίωσης.

Η τρέλα του Αλμάγερ είναι ένα ιμπρεσιονιστικό μυθιστόρημα στο οποίο ο Κόνραντ θέτει τα θεμέλια της εναντίωσής του στην ηγεμονίδα αντικειμενικότητα. Οι ταυτότητες και οι θεσμοί, οι συσχετισμοί δυνάμεων, έχουν πάψει να είναι αποδεκτοί, όχι λόγω της αναθεώρησής τους μα, επειδή το αδιέξοδό τους είναι και πάλι παρόν, ένα αδιέξοδο πολιτισμικό παρά κοινωνικό. Η διάσταση αυτή γέννησε τους κορυφαίους χαρακτήρες του Κόνραντ, με πρώτον στη σειρά τον Αλμάγερ. Η κόρη του, Νίνα, ως προσωποποιημένη μεταφορά μιας δυσμενούς διττότητας είναι το κανάλι μέσα από το οποίο τα πάντα θα συναντήσουν την ολοκλήρωσή τους στον αφανισμό. 

* Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΕΙΒΑΔΑΣ είναι ποιητής. 
Τελευταίο του βιβλίο, η ποιητική συλλογή «Το σύμπλεγμα του Λαοκόοντα – Έτερο πύραμα γραφής 1997-2010» (εκδ. Πανοπτικόν).

 Στην εικόνα στο κέντρο, η Aurora Marion, από την κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου του Κόνραντ, σε σκηνοθεσία Chantal Akerman.


altΗ τρέλα του Αλμάγερ
Τζόζεφ Κόνραντ
Μτφρ. Δημήτρης Αρβανίτης
Μέδουσα 2019
Σελ. 242, τιμή εκδότη €14,85

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ JOSEPH CONRAD

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Ένας μαθητευόμενος στο παλάτι του Σουλτάνου

Ένας μαθητευόμενος στο παλάτι του Σουλτάνου

Για το μυθιστόρημα της Ελίφ Σαφάκ «Ο μαθητευόμενος αρχιτέκτονας» (μτφρ. Άννα Παπασταύρου, εκδ. Ψυχογιός).

Της Χριστίνας Μουκούλη

Την εποχή που ο Σουλεϊμ...

Ο μοναχικός δρόμος της μέσης Αγγλίας

Ο μοναχικός δρόμος της μέσης Αγγλίας

Για το μυθιστόρημα του Τζόναθαν Κόου «Μέση Αγγλία» (μτφρ. Άλκηστις Τριμπέρη, εκδ. Πόλις).

Του Νίκου Ξένιου

Kαθώς εσωτερικός διχασμός σπαράσσει την Αγγλί...

Στις μυλόπετρες της Ιστορίας και της Τέχνης

Στις μυλόπετρες της Ιστορίας και της Τέχνης

Για το μυθιστόρημα του Αντρέ Μαλρό «Η ανθρώπινη μοίρα» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη, εκδ. Μεταίχμιο).

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Η υπόσχεση του Βασιλείου της Ευτυχίας ...

Διαφήμιση
ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ
Μυθική γλωσσολαλία

Μυθική γλωσσολαλία

Για το παραβολικό αφήγημα του Δημοσθένη Παπαμάρκου «Εξημέρωση – Νεκρογραφία» (εκδ. Πατάκη).

Του Μιχάλη Μακρόπουλου

Η γλωσσολαλία, αντιδάνειο από το αγγλικό glossolalia, είναι η ε...

Τάκης Θεοδωρόπουλος: «Τα Ελγίνεια και τα πορτοκάλια»

Τάκης Θεοδωρόπουλος: «Τα Ελγίνεια και τα πορτοκάλια»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τάκη Θεοδωρόπουλου «Τα Ελγίνεια και τα πορτοκάλια – Επίγονοι ή κληρονόμοι;» που κυκλοφορεί στις 20 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης

...
Τα βραβεία της Εταιρείας Ελλήνων Μεταφραστών Λογοτεχνίας

Τα βραβεία της Εταιρείας Ελλήνων Μεταφραστών Λογοτεχνίας

Η Εταιρεία Ελλήνων Μεταφραστών Λογοτεχνίας, με την υποστήριξη της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, πραγματοποίησε την Πέμπτη 13 Φεβρουαρίου την τελετή απονομής των βραβείων της για το 2019.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...