«Η ιστορία των δέντρων» της Μάγια Λούντε (κριτική) – Ένα μελλοντολογικό θρίλερ με φόντο την Κλιματική Κρίση

Για το μυθιστόρημα της Μάγια Λούντε «Η ιστορία των δέντρων» (μτφρ. Δέσπω Παπαγρηγοράκη, εκδ. Κλειδάριθμος). 

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Τη Μάγια Λούντε τη γνωρίσαμε στη χώρα μας πριν από τέσσερα χρόνια, με την Ιστορία των Μελισσών (μτφρ. Σωτήρης Σουλιώτης, εκδ. Κλειδάριθμος), ένα μυθιστόρημα που έκανε παγκόσμια επιτυχία, κι έγινε ένα από τα πιο εμβληματικά βιβλία στο μυθιστορηματικό είδος του Climate Fiction, δηλαδή το είδος της μυθοπλασίας που εμπνέεται από την Κλιματική Κρίση. Στην Ιστορία των Μελισσών, τρεις διαφορετικές στιγμές στην ανθρώπινη ιστορία, στο παρελθόν, στο παρόν και στο μέλλον, συνδέουν τη μοίρα του ανθρώπου στη γη με τη ζωή των μελισσών, τονίζοντας τις υπόγειες ισορροπίες που επηρεάζουν όλα τα οικοσυστήματα.

Βρισκόμαστε στο νησάκι Σβάλμπαρντ, όχι μακριά από τον Βόρειο Πόλο, σε μια εποχή που οι πάγοι που άλλοτε κάλυπταν την περιοχή έχουν πλέον εξαφανιστεί.

Ακολούθησαν δύο ακόμη μυθιστορήματα παρόμοιας προβληματικής, Η ιστορία του νερού και η Ιστορία των αλόγων, με τα οποία η αφήγηση μετακινούνταν σταδιακά προς το μέλλον, ενώ η Τετραλογία κλείνει με την Ιστορία των Δέντρων (μτφρ. Δέσπω Παπαγρηγοράκη, εκδ. Κλειδάριθμος), το οποίο διαδραματίζεται εξ ολοκλήρου στις αρχές του εικοστού δεύτερου αιώνα.

Οι σπόροι, ο κρυφός πρωταγωνιστής

Βρισκόμαστε στο νησάκι Σβάλμπαρντ, όχι μακριά από τον Βόρειο Πόλο, σε μια εποχή που οι πάγοι που άλλοτε κάλυπταν την περιοχή έχουν πλέον εξαφανιστεί. Εκεί, συναντάμε τον έναν από τους δύο βασικούς ήρωες αυτήν της ιστορίας, τον Τόμι, μαζί με τον άνθρωπο που καθόρισε τη ζωή του, τη γιαγιά του Λουίζ.

Όπως σε κάθε μυθιστόρημα της Τετραλογίας, ένα στοιχείο αποσπάται από τη μεγάλη αλυσίδα της ζωής και γίνεται ο κρυφός πρωταγωνιστής της ιστορίας. Σε αυτό το βιβλίο, το στοιχείο αυτό είναι οι σπόροι. Οι σπόροι, πρωτίστως των δημητριακών, μα και γενικότερα οι σπόροι όλων των φυτών που μέσα στα χιλιάδες χρόνια της ανθρώπινης εξέλιξης, εξελίχθηκαν κι αυτοί μαζί του, τον έθρεψαν, τον άλλαξαν, τον βοήθησαν να εξαπλωθεί στον πλανήτη – με τραγικά αποτελέσματα για την ίδια τη βιοποικιλότητα.

Τι έχει συμβεί; Δεν είναι απολύτως ξεκάθαρο. Σίγουρα όμως έχει να κάνει με την αλόγιστη ανθρώπινη συμπεριφορά, τον υπερπληθυσμό, την αδυναμία των ανθρώπων να ελέγχουν τις όλο και φονικότερες πανδημίες, που χαρακτήρισαν στον 21ο αιώνα.

Καλά μαντέψατε, τα πράγματα με την ανθρωπότητα δεν έχουν πάει καλά. Κάμποσες δεκαετίες πριν –θυμίζω, είμαστε στις αρχές του εικοστού δεύτερου αιώνα– έχει συμβεί μια μεγάλη καταστροφή, η Κατάρρευση, με το Κάππα κεφαλαίο, όπως τη λένε οι επιζήσαντες. Τι έχει συμβεί; Δεν είναι απολύτως ξεκάθαρο. Σίγουρα όμως έχει να κάνει με την αλόγιστη ανθρώπινη συμπεριφορά, τον υπερπληθυσμό, την αδυναμία των ανθρώπων να ελέγχουν τις όλο και φονικότερες πανδημίες, που χαρακτήρισαν στον 21ο αιώνα.

Εδώ, όμως, στην άκρη του κόσμου, υπάρχει ένα μυστικό που σχετίζεται άμεσα με το μέλλον του ανθρώπου στη γη. Εδώ υπάρχει, χωμένο βαθιά μέσα στη γη, ένα πολύ ιδιαίτερο θησαυροφυλάκιο, το θησαυροφυλάκιο όπου φυλλάσσονται, στους μείον δεκαοκτώ βαθμούς κελσίου, όλοι οι σπόροι που χρησιμοποίησε ο άνθρωπος τα τελευταία εκατόν πενήντα χρόνια. Και ο φύλακας αυτού του μοναδικού θησαυρού, δεν είναι άλλος από τον Τόμι.

Υπάρχει όμως και η Τάο, πολλά χιλιόμετρα μακριά, στην Κίνα. Και η μοίρα της, δεν θα αργήσει να συνδεθεί με τη μοίρα του Τόμι και της οικογένειάς του.

Η ελπίδα έρχεται απ' την Κίνα

Θα έρθει το καλό από την… Κίνα; Πηγαίνοντας κόντρα στην πολύ διαδεδομένη στις μέρες μας κινεζοφοβία, η Μάγια Λούντε φαίνεται να ισχυρίζεται πως ναι. Η Τάο, ο θετικότερος χαρακτήρας της ιστορίας μας, εκπροσωπεί εδώ τη νηφαλιότητα αλλά και την ελπίδα. Έχοντας γνωρίσει η ίδια τη χειρότερη απώλεια, ατενίζει το μέλλον με βλέμμα καθαρό, και πνεύμα πρακτικό, καθώς θα ηγηθεί μιας αποστολής σωτηρίας του θησαυρού που, πιστεύεται, ότι ακόμη φυλάσσεται κάπου στα νορβηγικά φιορδ...

Ποιο ρόλο έπαιξε η θανάσιμη πανδημία που έπληξε το νησί λίγα χρόνια πριν και τι έχουν απογίνει οι κάτοικοί του;

Τι έχει συμβεί στο ακριτικό νησί του Βορείου Πόλου; Τι έχει απογίνει ο θησαυρός των σπόρων; Ποιο μυστικό κρύβει καλά ο αινιγματικός μα και θαρραλέος Τόμι, που πλέον ενηλικιώνεται;

Κι ακόμη: Ποιο ρόλο έπαιξε η θανάσιμη πανδημία που έπληξε το νησί λίγα χρόνια πριν και τι έχουν απογίνει οι κάτοικοί του; Όταν μάλιστα μια οικογένεια ξεκληρίζεται, ο φόβος εξαπλώνεται ραγδαία. 

«Δεν ήταν δίκαιο που ο Μάνφρεντ και η οικογένειά του αρρώστησαν πρώτοι, σκέφτεται τώρα ο Τόμι, όμως θυμάται κάτι που συνήθιζε να λέει η γιαγιά του: ούτε η ζωή ούτε η φύση έχουν σχέση με το δίκαιο». 

Το αίσθημα δικαίου αφορά κάθε πλάσμα

Η ιστορία των δέντρωνΟύτε η ζωή, ούτε η φύση έχουν σχέση με το δίκαιο, πράγματι. Έχει όμως ο άνθρωπος – βαθιά μέσα του, ριζωμένο στα πιο μύχια στρώματα του ψυχισμού του. Κι αυτό που μοιάζει να θέλει να μας πει η Μάγια Λούντε, μέσα και από αυτήν την ιστορία, που συνδυάζει την αγωνία ενός μελλοντολογικού θρίλερ με την απλότητα της βιβλικής παραβολής, είναι ότι το αίσθημα δικαίου που χαρακτηρίζει τον άνθρωπο δεν μπορεί πλέον να αφορά μόνο τον άνθρωπο. Είναι αναγκαίο, επιτακτικό, να αφορά εξίσου κάθε πλάσμα με τον οποίο μοιραζόμαστε τον πλανήτη, από τα μεγαλύτερα μέχρι τα μικρότερα, τα πιο ταπεινά.

Μέσα σε έναν σπόρο, άλλωστε, κρύβεται το μυστικό της ζωής.

Η Ιστορία των δέντρων, της Μάγια Λούντε, κυκλοφορεί στα ελληνικά σε μετάφραση της Δέσπως Παπαγρηγοράκη, από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος, βέβαια, όπως όλα τα βιβλία της τετραλογίας. Όπως και τα προηγούμενα, έτσι και τούτο διαβάζεται και αυτοτελώς, καθώς δεν συνδέεται σε επίπεδο πλοκής με τα άλλα, αλλά υπάρχει μια οργανική ενότητα που θα σας κάνει να αισθανθείτε ότι βρίσκεστε στο ίδιο μυθοπλαστικό σύμπαν.


Ο Κ.Β. ΚΑΤΣΟΥΛΑΡΗΣ είναι συγγραφέας. Τελευταίο του βιβλίο, η αποτύπωση μια σειρά συζητήσεων με τον Δημοσθένη Κούρτοβικ με τίτλο «Σκοντάφτοντας σε ανοιχτά σύνορα» (εκδ. Πατάκη).

politeia link more

 

 

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το πίσω δωμάτιο» της Κάρμεν Μαρτίν Γκάιτε – Ένας κόσμος φτιαγμένος στο βάθος του σπιτιού

«Το πίσω δωμάτιο» της Κάρμεν Μαρτίν Γκάιτε – Ένας κόσμος φτιαγμένος στο βάθος του σπιτιού

Για το μυθιστόρημα της Κάρμεν Μαρτίν Γκάιτε [Carmen Martin Gaite] «Το πίσω δωμάτιο» (μτφρ. Κυριάκος Φιλιππίδης, εκδ.Gutenberg). Κεντρική εικόνα: © Rijkmuseum. 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

Πώς να μιλήσει κανείς για μια π...

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

Για το μυθιστόρημα του Κιμ ντε Λ’ Οριζόν [Kim De L'Horizon] «Βιβλίο από αίμα» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, Άγγελος Αγγελίδης, εκδ. Ψυχογιός). Στην κεντρική εικόνα, το Kim De L'Horizon.

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

Με ...

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

Για το μυθιστόρημα του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς [Gianfranco Calligarich] «Ιδιωτικές άβυσσοι» (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Ίκαρος). 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Στη ζωή, αλλά και σε κάθε παιχνίδι κάθε νίκη καταλήγει να μοιά...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Lacrima: το υφαντό των δακρύων» της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν (κριτική) – Ένα νυφικό ως κοινωνικό σχόλιο σε μια έξοχη παράσταση

«Lacrima: το υφαντό των δακρύων» της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν (κριτική) – Ένα νυφικό ως κοινωνικό σχόλιο σε μια έξοχη παράσταση

Για την παράσταση της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν [Caroline Guiela Nguyen] «Lacrima: το υφαντό των δακρύων» που παρουσιάστηκε στο φετινό Φεστιβάλ Αθηνών/Επιδαύρου. Κεντρική εικόνα: © Jean-Louis-Fernandez.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος 

...
Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πέθανε σε ηλικία 88 ετών η Μαρίνα Καραγάτση

Πέθανε σε ηλικία 88 ετών η Μαρίνα Καραγάτση

Πέθανε σε ηλικία 88 ετών η συγγραφέας Μαρίνα Καραγάτση.  

Επιμέλεια Book Press

Κόρη του Μ. Καραγάτση και της ζωγράφου Νίκης Καραγάτση, η Μαρίνα Καραγάτση γεννημένη στην Αθήνα το 1936 ήταν η μητέρα του σκηνοθέτη και ηθοποιού Δ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ