o thanatos tou balzac

Για τη νουβέλα του Octave Mirbeau «Ο θάνατος του Μπαλζάκ» (μτφρ.-πρόλογος: Μαρία Γυπαράκη, εκδ. Στιγμός/Ευρασία).

Του Κυριάκου Αθανασιάδη

Τι θαυμαστό βιβλίο! Ένα αριστούργημα. Στενόχωρο αριστούργημα, σαν δερμάτινο παπούτσι φτιαγμένο στο χέρι αλλά ένα νούμερο μικρότερο. Στ’ αλήθεια, σχεδόν ανακουφίζεσαι όταν ο Μπαλζάκ πεθαίνει! Γιατί υπέφερε, υπέφερε τρομερά. Και δεν υπέφερε μόνο τις ώρες του ψυχορραγήματός του, ή τις ημέρες που προηγήθηκαν, εκείνες τις σκληρές και τόσο μα τόσο άδικες για τον ίδιο και για τον κόσμο όλο. Όχι: υπέφερε πάντα! Αυτό το θαυμαστό, αυτό το εξωγήινο μυαλό, ο άνθρωπος που κλήθηκε από τη μοίρα να κάνει λογοτεχνία την ίδια τη ζωή στην ολότητά της, αυτός ο άνθρωπος υπέφερε. Είχε χρέη, δημιουργούσε ακόμη περισσότερο κάθε μέρα που περνούσε, οι δανειστές του τον κυνηγούσαν, οι τοκογλύφοι τού έτρωγαν τη σάρκα, οι ειδικοί στις επενδύσεις τον περιγελούσαν, και το σαράκι της οικονομικής δυσπραγίας και του χάους τού άργαζε τα σωθικά.

Αλλά και η αγαπημένη του! Ακόμα κι αυτή ήταν απρόσιτη, μακρινή, ξένη, σε άλλη χώρα, με άλλον άντρα, κάτι απλησίαστο και ανέφικτο. Και όμως, ήταν πλούσια: θα μπορούσε –τι όνειρο και τι τύχη!– να σβήσει διαμιάς όλα του τα χρέη, ώστε εκείνος να μπορέσει επιτέλους απερίσπαστος να αφοσιωθεί στην ίδια, στον κύκλο τους, και στη δουλειά του.

Στ’ αλήθεια, σχεδόν ανακουφίζεσαι όταν ο Μπαλζάκ πεθαίνει! Γιατί υπέφερε, υπέφερε τρομερά. Και δεν υπέφερε μόνο τις ώρες του ψυχορραγήματός του, ή τις ημέρες που προηγήθηκαν, εκείνες τις σκληρές και τόσο μα τόσο άδικες για τον ίδιο και για τον κόσμο όλο. Όχι: υπέφερε πάντα!

Γιατί ο Μπαλζάκ, βέβαια, δούλευε. Δούλευε πάνω σε τέσσερα μυθιστορήματα ταυτόχρονα, μαζί με μερικά θεατρικά, με άρθρα, με έρευνες, με επιχειρήσεις, με το εμπόριο, με ό,τι μπορεί να βάλει ο νους του ανθρώπου. Δούλευε τα τέσσερα, πάντα, μυθιστορήματά του με ρυθμούς πολυβόλου, εργαζόταν μέρα, δείλι, βράδυ, νύχτα, δούλευε μανιακά για να προλάβει να παραδώσει αύριο στον εκδότη, και ταυτόχρονα επεξεργαζόταν προσχέδια για τα επόμενα βιβλία του, αλληλογραφούσε κατά ριπάς, αγόραζε αντίκες, ταξίδευε για να δει από κοντά τις περιοχές όπου διαδραματίζονταν τα βιβλία του, έτρωγε φρούτα και έπινε ασταμάτητα καφέ – και ερωτευόταν και γοήτευε βεβαίως, και κατακτούσε.

octave mirbeau
Ο Octave Mirbeau (1848-1917) συγγραφέας της Belle Époque, γνώρισε μεγάλη δημοτικότητα και αναγνώριση από τη λογοτεχνική και καλλιτεχνική πρωτοπορία της εποχής του. Δημοσιογράφος με μεγάλη επιρροή, τεχνοκριτικός και φίλα προσκείμενος στις πρωτοπορίες ασκεί πολύ συχνά πολεμική και υπερασπίζεται με πάθος τους ιμπρεσιονιστές Μανέ, Σεζάν και Μονέ. Προσωπικότητα πολυσχιδής και αμφιλεγόμενη, ο βαθύτατα ευρωπαϊστής Μιρμπώ θα χάσει την εμπιστοσύνη του στην ανθρωπότητα μετά την μεγάλη καταστροφή του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Πεθαίνει το 1917, την ημέρα που κλείνει τα εξήντα εννέα του χρόνια. 

 

Μα τι βιβλίο! Χωρισμένο σε τρία κεφάλαια («Με τον Μπαλζάκ», «Η γυναίκα του Μπαλζάκ», «Ο θάνατος του Μπαλζάκ»), κάνει μία συνοπτική αποτίμηση του έργου του –που ο καθένας μας υποκλίνεται ευλαβικά μπροστά του: αν και όχι η Ακαδημία του καιρού του!–, μας παρουσιάζει τη μαντάμ Χάνσκα από τη μακρινή Ουκρανία, τον μεγάλο έρωτα του Μπαλζάκ –ένα ιδιοφυές πορτρέτο–, και καταλήγει στις μέρες και τις ώρες που προηγήθηκαν του θανάτου του, και σ’ αυτές, τις μίζερες, που ακολούθησαν. Τι δράμα! Την εξιστόρηση, δε, αυτών των τελευταίων την κάνει στον αναρχικό συγγραφέα Mirbeau (1848-1917), αυτόν τον ανατρεπτικό δημιουργό, τον μεγάλο και αταξινόμητο εραστή της ελευθερίας, ο ζωγράφος Ζαν Ζιγκού, δηλαδή ο ίδιος ο εραστής της μαντάμ Χάνσκα – της συζύγου του Μπαλζάκ! Γιατί ο Ζιγκού ήταν εκεί την ώρα της επιθανάτιας αγωνίας του γίγαντα των Γραμμάτων, στο σπίτι του, αυτός μόνο μαζί με τους υπηρέτες. Και, ναι, αν είναι δυνατόν, «η κόμισσα Εβελίνα Χάνσκα και ο εραστής της, ο Ζαν Ζιγκού, περνούν τη νύχτα μαζί!» όπως σημειώνει και η εκδότρια και μεταφράστρια Μαρία Γυπαράκη στο Προλογικό της Σημείωμα, όπου μαθαίνουμε τα πάντα για το πότε, πώς και πού γράφτηκε αυτό το εκκεντρικό, θαυμαστό βιβλίο.

Τι βιβλίο όμως και στην ελληνική του έκδοση! Εδώ έχουμε να κάνουμε με μια έξοχη από πάσης απόψεως έκδοση, με ένα κομψοτέχνημα και μία αριστουργηματική μετάφραση, θυελλώδη και προσεκτική, παιχνιδιάρα και κυριολεκτική. Ένα θαύμα.

Καλωσορίζουμε τις εκδόσεις Στιγμός, που προστίθενται στο όχημα των εκδόσεων Ευρασία λίγο πριν φύγει από κοντά μας αυτή η άσχημη χρονιά.

* Ο ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ είναι συγγραφέας και επιμελητής εκδόσεων. Τελευταίο βιβλίο του, «Ένας κόκκινος σκούφος για τον Ροδόλφο» (εκδ. Κλειδάριθμος).


mirbeau exΟ θάνατος του Μπαλζάκ
OCTAVE MIRBEAU
Μτφρ. ΜΑΡΙΑ ΓΥΠΑΡΑΚΗ
ΣΤΙΓΜΟΣ 2020
Σελ. 112, τιμή εκδότη €12,00

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ OCTAVE MIRBEAU


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ο άντρας που περπατούσε ανάποδα, του Πάβελ Κόχουτ

Ο άντρας που περπατούσε ανάποδα, του Πάβελ Κόχουτ

Για το μυθιστόρημα του Pavel Kohout «Ο άντρας που περπατούσε ανάποδα» (μτφρ. Σόνια Στάμου-Ντορνιάκοβα, εκδ. Καστανιώτη).

Του Διονύση Μαρίνου

Ως γνωστόν όλα ξεκίνησαν κάπως έτσι: «Όταν ένα πρωί ο Γκρέγκορ Σάμσα ξύπνησε από ταραγμένο ύπνο, βρέθηκε σ...

Ο άρχοντας των μυγών, του Γουίλιαμ Γκόλντινγκ

Ο άρχοντας των μυγών, του Γουίλιαμ Γκόλντινγκ

Για το μυθιστόρημα του William Golding «Ο άρχοντας των μυγών» (μτφρ. Έφη Τσιρώνη, εκδ. Διόπτρα), «αλληγορική παραβολή, διδακτικός μύθος, φιλοσοφικό μυθιστόρημα πάνω στην ανθρώπινη φύση». Στην κεντρική εικόνα στιγμιότυπο από την κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου, το 1963, σε σκηνοθεσία του Peter Brook.

Της...

Pop. 1280, του Τζιμ Τόμσον: ένα νουάρ εκδίκησης, λαγνείας και προδοσίας

Pop. 1280, του Τζιμ Τόμσον: ένα νουάρ εκδίκησης, λαγνείας και προδοσίας

Για το μυθιστόρημα του Jim Thompson «Pop. 1280» (μτφρ. Κίκα Κραμβουσάνου, εκδ. Οξύ). Στην εικόνα, οι Φιλίπ Νουαρέ και Ιζαμπέλ Ιπέρ, στη βασισμένη στο μυθιστόρημα ταινία «Το ξεκαθάρισμα» (1982, Coup de torchon), του Μπερτράν Ταβερνιέ. Πριν από δυο χρόνια υπήρξαν έντονες φήμες ότι τα δικαιώματα έχει αγοράσει εκ νέου ο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τα καρφιά των αγγέλων (διήγημα)

Τα καρφιά των αγγέλων (διήγημα)

«Μια φορά με είδε που μιλούσα με μια κοπέλα και μ' έσπασε στο ξύλο... Ήτανε σκληρή γυναίκα η μάνα. Αλλά, πέντε αγόρια, πώς να μας κάνει καλά; Ήτανε και η φτώχεια. Πάντως, και μεγάλοι που ήμασταν, της είχαμε σεβασμό.«

Της Φωτεινής Τέντη

»Δεν μ...

Ο κλήρος του αίματος, της Σωτηρίας Μαραγκοζάκη

Ο κλήρος του αίματος, της Σωτηρίας Μαραγκοζάκη

Για το μυθιστόρημα της Σωτηρίας Μαραγκοζάκη «Ο κλήρος του αίματος» (εκδ. Πατάκη). 

Της Τέσυς Μπάιλα

Ένα από τα μεγάλα συλλογικά τραύματα της χώρας, ο εμφύλιος, είναι το θέμα του συγκεκριμένου βιβλίου. Η Σωτηρία Μαραγκοζάκη συνεχίζει σε μια άτ...

Το ταξίδι των γονιδίων μας, του Γιοχάνες Κράουζε – Είμαστε όλοι από κάπου αλλού

Το ταξίδι των γονιδίων μας, του Γιοχάνες Κράουζε – Είμαστε όλοι από κάπου αλλού

Για το βιβλίο του Johannes Krause  σε συνεργασία με τον Thomas Trappe «Το ταξίδι των γονιδίων μας. Πώς η μετανάστευση διαμόρφωσε τις σύγχρονες κοινωνίες» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου, εκδ. Διόπτρα).

Του Κυριάκου Αθανασιάδη

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Ο θάνατος του Οδυσσέα, του Δημήτρη Σίμου (προδημοσίευση)

Ο θάνατος του Οδυσσέα, του Δημήτρη Σίμου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Δημήτρη Σίμου «Ο θάνατος του Οδυσσέα – Μια Περιπέτεια του Αστυνόμου Καπετάνου», το οποίο κυκλοφορεί στις 10 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

20...

Η χώρα των άλλων, της Λεϊλά Σλιμανί (προδημοσίευση)

Η χώρα των άλλων, της Λεϊλά Σλιμανί (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Leila Slimani «Η χώρα των άλλων» (μτφρ. Κλαιρ Νεβέ, Μανώλης Πιμπλής), που κυκλοφορεί στις 10 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Την πρώτη φορά που η Ματίλντ επισκέφθηκε...

Άνθρωποι στο περιθώριο, του Ούλριχ Αλεξάντερ Μπόσβιτς (προδημοσίευση)

Άνθρωποι στο περιθώριο, του Ούλριχ Αλεξάντερ Μπόσβιτς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ulrich Alexander Boschwitz «Άνθρωποι στο περιθώριο» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, Άγγελος Αγγελίδης), που κυκλοφορεί στις 9 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

30+1 βιβλία Ιστορίας, ιδεών και φιλοσοφικού στοχασμού

30+1 βιβλία Ιστορίας, ιδεών και φιλοσοφικού στοχασμού

Τριανταμία επιλογές από την τρέχουσα βιβλιοπαραγωγή για αναγνώσεις κατά μόνας ή τηρώντας τις ενδεδειγμένες αποστάσεις. Δοκίμια για την ελληνική και παγκόσμια Ιστορία, τη φιλοσοφία, τη διακίνηση των ιδεών, την ελληνική κοινωνία, τρία πολιτικά μυθιστορήματα και για κλείσιμο μια μυθιστορηματική ιστορία που πλουτίζουν μ...

Έξι καλά ελληνικά αστυνομικά

Έξι καλά ελληνικά αστυνομικά

Τέσσερα μυθιστορήματα και δύο συλλογές αστυνομικών ιστοριών Ελλήνων συγγραφέων, επιλεγμένα από την πρόσφατη βιβλιοπαραγωγή.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

...

Οκτώ καλά αστυνομικά μυθιστορήματα

Οκτώ καλά αστυνομικά μυθιστορήματα

Επιλογή οκτώ μεταφρασμένων αστυνομικών μυθιστορημάτων από τις πρόσφατες κυκλοφορίες.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

28 Μαΐου 2021 ΕΛΛΗΝΕΣ

Νίκος Αργύρης & Μαριλένα Πανουργιά: «Δεν μπορεί να υπάρξει κορεσμός καλών βιβλίων»

Ο Νίκος Αργύρης και η Μαριλένα Πανουργιά μας μιλούν για τα χρόνια που βρίσκονται στο τιμόνι των εκδόσεων Ίκαρος, τις νέες σειρές που καθιέρωσαν, καθώς και για τα μελλον

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ