x
Διαφήμιση

7 Απριλιου 2020

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ:00:00:00 GMT +2

Διαφήμιση
ΒΡΙΣΚΕΣΤΕ: ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Ο ελαστικοποιημένος άνθρωπος του καιρού μας

Ο ελαστικοποιημένος άνθρωπος του καιρού μας

E-mail Εκτύπωση

Richard sennet elastikopoiimenos anthroposΓια το βιβλίο του Richard Sennet «Ο ελαστικοποιημένος άνθρωπος - Οι συνέπειες του μετασχηματισμού της εργασίας στον νέο καπιταλισμό» (μτφρ. Ελένη Αστερίου, εκδ. Πεδίο). 

Του Μύρωνα Ζαχαράκη

Είναι δυνατόν η πραγματοποίηση των επιθυμιών μας, να καταστεί τελικά πηγή τυραννίας για μας τους ίδιους; Ποιες συνέπειες έχει για τον χαρακτήρα μας το γεγονός ότι ζούμε σε έναν «μεταφορντικό» κόσμο; Είναι το ευέλικτο σύστημα του «νέου καπιταλισμού» πια απελευθερωτικό για τους ανθρώπους ή απλώς μια νέα μορφή καταπίεσης; Αυτά είναι τα βασικά ερωτήματα με τα οποία καταπιάνεται o Richard Sennett, στο σχετικά πρόσφατο βιβλίο του Ο ελαστικοποιημένος άνθρωπος (Thecorrosionofthecharacter, 1998), το οποίο συνδυάζει την αφήγηση με την κοινωνιολογική και ψυχολογική ανάλυση, εγείροντας φιλοσοφικούς προβληματισμούς για τη ζωή στις σύγχρονες κοινωνίες.

Σε διάλογο με το παλιότερο έργο του Thehiddeninjuriesofclass (1988), στο οποίο είχε παρουσιάσει την ιστορία του Ενρίκο, ενός καθαριστή σε εταιρείες, ο Sennett αφηγείται την προσωπική ιστορία του Ρίκο, γιο του Ενρίκο και πλούσιου επιχειρηματία με τυπικές ιδιότητες του νέου καπιταλισμού.

Eνώ η εργασία στον πρώιμο καπιταλισμό χαρακτηριζόταν από σχετική σταθερότητα και μηχανική επανάληψη (φορντισμός), ο νέος καπιταλισμός προσφέρει στους εργαζόμενους περισσότερες ευκαιρίες για κοινωνική και οικονομική άνοδο, χαρακτηριζόμενος από μια ευελιξία και αστάθεια, η οποία όμως δεν ευνοεί τις υγιείς προσωπικές σχέσεις (μεταφορντισμός).

Η βασική θέση που θέλει να υποστηρίξει ο Sennett με το παρόν βιβλίο είναι η ακόλουθη: ενώ η εργασία στον πρώιμο καπιταλισμό χαρακτηριζόταν από σχετική σταθερότητα και μηχανική επανάληψη (φορντισμός), ο νέος καπιταλισμός προσφέρει στους εργαζόμενους περισσότερες ευκαιρίες για κοινωνική και οικονομική άνοδο, χαρακτηριζόμενος από μια ευελιξία και αστάθεια, η οποία όμως δεν ευνοεί τις υγιείς προσωπικές σχέσεις (μεταφορντισμός).

Με λίγα λόγια, ο μετασχηματισμός της εργασίας κατευθύνει τους ανθρώπους στην αποστασιοποίηση καθώς και στην αναζήτηση μη μακροπρόθεσμων σχέσεων. Ενώ ο Ενρίκο αποτελεί παράδειγμα του ανθρώπου ο οποίος, υποταγμένος σε μια σταθερή και μηχανική εργασία, διαμόρφωσε το χαρακτήρα και τη ζωή του σε μια συνεπή και συνεχή αφήγηση, ο Ρίκο, που αποτελεί τυπική περίπτωση εργαζόμενου στις συνθήκες του νέου καπιταλισμού, βιώνει τον χρόνο του ως κάτι ασταθές και κατακερματισμένο, με αποτέλεσμα να δυσχεραίνονται οι ανθρώπινες σχέσεις του.

Εκτός από τον Ρίκο, τις σελίδες του βιβλίου παρουσιάζονται οι περιπτώσεις μιας bar-tender που εργαζόταν σε διαφημιστική εταιρεία, ενός υψηλής τεχνολογίας αρτοποιείου με ευέλικτα ωράρια, μιας ομάδα προγραμματιστών που απολύθηκαν από την IBM λόγω περικοπών και αναφέρεται η περίφημη χειμερινή συνάντηση πολιτικών και μεγαλοεπιχειρηματιών στο Νταβός της Ελβετίας.

Σύμφωνα με τον Sennett, ο χαρακτηρισμός του καπιταλισμού ως «σιδερένιου κλουβιού» από τον Max Weber διατηρεί την εγκυρότητά του και στις μέρες μας: αυτό το νέο, ευέλικτο και ασταθές σχήμα που έχει λάβει στις μέρες μας, δεν είναι παρά ένας άλλος τρόπος να υποτάσσει τα άτομα στους μηχανισμούς του. Το σύστημα εξουσίας του νέου καπιταλισμού, σύμφωνα με τον συγγραφέα, διακρίνεται από τρεις ιδιότητες: ασυνεχή επανεπινόηση θεσμών, ευέλικτη εξειδίκευση και συγκέντρωση εξουσίας χωρίς συγκεντροποίηση.

Συγκεκριμένα, στο όνομα της παραγωγικότητας, ο νέος καπιταλισμός στοχεύει ενάντια στις αρνητικές όψεις της εργασιακής ρουτίνας, ελέγχοντας όλο και αποτελεσματικότερα τα στελέχη των επιχειρήσεων, υποβοηθούμενος σε μεγάλο βαθμό από τη ραγδαία άνοδο της τεχνολογίας.

Oι προνομιούχοι επιχειρηματίες, σαν και αυτούς στο Νταβός, είναι οι βασικοί επωφελούμενη από το σύστημα του νέου καπιταλισμού.

Αντίθετα με όσα λένε οι ειδικοί του marketing, το «ευέλικτο ωράριο», που αρχικά επήλθε για τη διευκόλυνση της εισροής των γυναικών στην αγορά εργασίας, είναι μια πολυτέλεια που απολαμβάνουν τα ανώτερα διευθυντικά στελέχη και οι περισσότερο προνομιούχοι εργαζόμενοι, οι οποίοι όμως δεν αποκτούν έτσι περισσότερο έλεγχο επί της ίδιας της εργασιακής διαδικασίας.

Σύμφωνα με τον Αμερικανό κοινωνιολόγο, οι προνομιούχοι επιχειρηματίες, σαν και αυτούς στο Νταβός, είναι οι βασικοί επωφελούμενη από το σύστημα του νέου καπιταλισμού.

Η αστάθεια, το συνεχές ρίσκο και ο αυθορμητισμός είναι οι ιδιότητες των επιτυχημένων ανθρώπων όπως ο Bill Gates, οι οποίοι, πρόθυμοι να αναλάβουν όλα τα ρίσκα, αισθάνονται σαν στο σπίτι τους στις συνθήκες του νέου καπιταλισμού. Τι συμβαίνει όμως στη μεγάλη μάζα των εργαζομένων; Αυτοί, σύμφωνα με τον Sennett, στο νέο σύστημα είναι καταδικασμένοι να βιώσουν την αποτυχία.

Ζώντας σε μια «κοινωνία του ρίσκου», όπως τη χαρακτηρίζει ο κοινωνιολόγος Ulrich Beck, οι περισσότεροι εργαζόμενοι είναι αναγκασμένοι να υιοθετούν μια εργασιακή ηθική, η οποία, δίνοντας έμφαση στις ομάδες εργασίας και την αμοιβαία ανταπόκριση, οδηγεί τους εργαζόμενους στο πεδίο του επιφανειακού που υποβαθμίζει τους εργαζομένους, μετατρέποντας τις σχέσεις τους σε μια φάρσα.

Ενώ οι κομφορμιστές στην παλιά κουλτούρα της εργασίας ήταν άτομα φερέγγυα και προβλέψιμα, οι κομφορμιστές στον σημερινό καπιταλισμό της εικόνας και της πληροφορίας χαρακτηρίζονται από μη προβλεψιμότητα και αναξιοπιστία.

* Ο ΜΥΡΩΝ ΖΑΧΑΡΑΚΗΣ είναι μεταπτυχιακός φοιτητής Φιλοσοφίας. 

sennet exofΟ ελαστικοποιημένος άνθρωπος
Οι συνέπειες του μετασχηματισμού της εργασίας στον νέο καπιταλισμό
Richard Sennett
Mτφρ. Ελένη Αστερίου
Eκδ. Πεδίο
Σελ. 248, τιμή εκδότη: € 19,90
 
politeia link more
 
 
 
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Γαλλοφωνία, Γκονκούρ και μια ξεχωριστή μαροκινή συγγραφέας

Γαλλοφωνία, Γκονκούρ και μια ξεχωριστή μαροκινή συγγραφέας

Για το βιβλίο της γαλλόφωνης Μαροκινής συγγραφέως και δημοσιογράφου Λεϊλά Σλιμανί «Ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες» (μτφρ. Ρούλα Γεωργακοπούλου, εκδ. Στερέωμα).

Της Κατερίνας Σπυροπούλου...

«Το ροκ πέθανε… Ζήτω το ροκ!»

«Το ροκ πέθανε… Ζήτω το ροκ!»

Για τον συλλογικό τόμο «Το ροκ πέθανε… Ζήτω το ροκ!» σε επιμέλεια Γιάννη Ν. Κολοβού και Νικόλα Χρηστάκη (εκδ. Απρόβλεπτες).

Του Νίκου Πουλάκη

Στα τέλη τ...

Η «ετερογένεια» του φασισμού: από τον Μαρξ στον Φρόιντ και τανάπαλιν

Η «ετερογένεια» του φασισμού: από τον Μαρξ στον Φρόιντ και τανάπαλιν

Δυο σημαντικοί θεωρητικοί του 20ού αιώνα, ο Georges Bataille και ο Sigmund Freud με αφορμή δύο έκκεντρες μελέτες τους.

Του Μύρωνα Ζαχαράκη

Τι έχει άραγε να μας πει σήμερα μια ακό...

Διαφήμιση
ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ
Το σπίτι του Μπίντερμαν

Το σπίτι του Μπίντερμαν

Διήγημα του Χρήστου Μπουραντά

Σου είχα πει κάποτε: Αν ποτέ το σκεφτείς στα σοβαρά, αν δεν την παλεύεις άλλο, πάρε με να περάσω. Ό,τι και να γίνει.

Και θα ’ρθω τρέχοντας στη γειτ...

Ωδή στις γυναίκες που παίρνουν τους δρόμους χωρίς κατοικίδιο

Ωδή στις γυναίκες που παίρνουν τους δρόμους χωρίς κατοικίδιο

Μια γυναίκα, τις μέρες της πανδημίας, φοράει κατάλληλα παπούτσια, κασκόλ, γάντια και μια μάσκα και «παίρνει τους δρόμους». Στον νου της έρχονται σημαντικές ηρωίδες μυθιστορημάτων, οι οποίες βγαίνουν από το σπίτι και με αληθινή αίσθηση ελευθερίας περιφέρονται –συχνά άσκοπα–, και παίρνουν...

Το συναρπαστικό μυθιστόρημα ενός αναρχικού

Το συναρπαστικό μυθιστόρημα ενός αναρχικού

Για το μυθιστόρημα του William Godwin «Οι περιπέτειες του Κέιλεμπ Γουίλιαμς ή Τα πράγματα όπως έχουν» (μτφρ. Θωμάς Μαστακούρης, εκδ. Χίμαιρα).

Της Νίκης Κώτσιου

Ο Γουίλιαμ Γκόντγ...

Διαφήμιση

ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ

 

Ποια θεματική θα θέλατε να διαβάζετε συχνότερα;





ΒΡΕΙΤΕ ΜΑΣ ΚΙ ΕΔΩ

 

Network Social  RSS Facebook Twitter Youtube