Abandoned Chernobyl 1

Για το βιβλίο της Svetlana Alexievich Τσερνομπίλ, «Ένα χρονικό του μέλλοντος» (μτφρ. Ορέστης Γεωργιάδης, εκδ. Πατάκη).

Του Κώστα Δρουγαλά

«Ένα γεγονός, όταν αναφέρεται από ένα μόνο πρόσωπο, είναι η μοίρα του. Όταν αναφέρεται από πολλούς, τότε πια είναι ιστορία».    Σβετλάνα Αλεξίεβιτς

Το βιβλίο Τσέρνομπιλ, Ένα χρονικό του μέλλοντος της Λευκορωσίδας νομπελίστριας του 2015 Σβετλάνα Αλεξίεβιτς είναι μία συγκλονιστική αποτύπωση του πυρηνικού ατυχήματος στο Τσέρνομπιλ της τότε Σοβιετικής Ένωσης που, από εθνική καταστροφή, μέσα σε λίγες μέρες έγινε παγκόσμιο ζήτημα. Το βιβλίο της είναι συλλογή μαρτυριών από ανθρώπους που κοίταξαν την άβυσσο περπατώντας πάνω σε τεντωμένο σκοινί: πουθενά μέσα στις σελίδες δεν μιλάει το Τσέρνομπιλ, αντιθέτως αυτό το πράττουν οι ίδιοι οι άνθρωποί του, μέσα από όλα αυτά που κυκλώνουν τη συνθήκη της ζωής. Η γέννηση, ο θάνατος, ο χρόνος, ο έρωτας, ο πόλεμος, η φιλία, αλλά και ο ολοκληρωτισμός, κάνουν την εμφάνισή τους στις σελίδες αυτού του ντοκουμέντου. Το βιβλίο όμως κυρίως κάνει λόγο για τη σφοδρή αγάπη, αυτό το αιώνιο διακύβευμα της ανθρώπινης ύπαρξης.

Το βιβλίο χωρίζεται σε τρεις μεγάλες ενότητες, που διευκολύνουν το διάβασμα κατατοπίζοντας χρονικά τον αναγνώστη, εκκινώντας από την πρώτη μέρα του ατυχήματος και καταλήγοντας στη ζωή μετά: ιστορίες για μια γυναίκα που έλεγε στον άντρα της τη φράση «σ’ αγαπώ», χωρίς να γνωρίζει πριν από το ατύχημα πόσο πολύ τον αγαπούσε· για έναν άντρα που το σώμα του παραμορφωνόταν καθημερινά μετά την έκρηξη, αλλά που διέθετε την ελάχιστη δύναμη να φυλάξει κάτω από το μαξιλάρι γαρίφαλα για να προσφέρει στη γυναίκα που αγαπούσε· για ηλικιωμένες γυναίκες που αρνήθηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και τον τόπο που έζησαν όλη τους τη ζωή· για ανθρώπους που κοιτάζοντας τον καταγάλανο ουρανό αντίκριζαν τους νεκρούς φίλους τους... Εκατοντάδες ακόμη ιστορίες, όπου οι άνθρωποι μετατρέπονται σε πυρηνικούς υποδοχείς ενός ολόπικρου ατυχήματος.

Αυτό που κάνει ξεκάθαρο η συλλογή πληροφοριών της Αλεξίεβιτς είναι ότι στις ακραίες καταστάσεις ενός πειράματος ρουτίνας ο άνθρωπος δεν έχει καμία σχέση με αυτό που περιγράφουν τα βιβλία ως άνθρωπο.

Αυτό που κάνει ξεκάθαρο το βιβλίο της Αλεξίεβιτς είναι ότι στις ακραίες καταστάσεις ενός πειράματος ρουτίνας ο άνθρωπος δεν έχει καμία σχέση με αυτό που περιγράφουν τα βιβλία. Κάθε εκδοχή της ζωής, ενίοτε και ολοκληρωτικά αφύσικη ή αφύσικα ολοκληρωτική, «δοξάζεται» παράφορα: άνθρωποι που υπάκουγαν στις εντολές της ηγεσίας συσσωρεύοντας στο σώμα τους ραδιενέργεια· άνθρωποι που επέζησαν, αλλά έμοιαζαν πολύ με τους «χιμπακούσα», τους εξαθλιωμένους επιζώντες της Χιροσίμα· άλλοι που κατέληξαν στο συμπέρασμα πως είναι αμαρτία να αγαπάς, καθώς η αιωρούμενη σκόνη πάντα θα μεταφράζεται σε ραδιενεργή τέφρα· ερασιτέχνες λωποδύτες που πλιατσικολογούσαν στα εγκαταλελειμμένα σπίτια γύρω από την πυραμίδα του Τσέρνομπιλ· γριές γυναίκες που συμπεριφέρονταν σαν σταρ του σινεμά μιλώντας για το ατύχημα χύνοντας παράλληλα ψεύτικα δάκρυα· παιδιά που συνήθισαν στην ιδέα του θανάτου: «Απλά κοιμάσαι για πολύ καιρό και δεν ξαναξυπνάς», δηλώνει ένα αγόρι που δεν καταφέρνει να επιζήσει της αποκαλυπτικής καταστροφής.

«Το Τσέρνομπιλ είναι ένα θέμα πολύ ντοστογιεφσκικό!» συμπεραίνει ένας άλλος μάρτυρας του βιβλίου, και όντως έτσι είναι· όπως στον Σωσία του Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι, όπου ο ήρωας  βλέπει τον εαυτό του μέσα στο πλήθος, έτσι και οι πρωταγωνιστές της τραγωδίας του Τσέρνομπιλ βλέπουν το θανατικό από μία απόσταση λίγων ετών: το χρονικό ποιόν όμως δεν φέρνει απαραίτητα και την κάθαρση. Εδώ η τραγωδία δεν φοράει μάσκες, παρά μόνο σέρνει το εκκύκλημα που πάνω του βρίσκονται χιλιάδες αληθινά πτώματα. Όσον αφορά στην απαγορευμένη ζώνη γύρω από τον μοιραίο αντιδραστήρα, αποδείχτηκε πως ολόκληρος ο κόσμος έχασε για πάντα τη νεανική του όψη, και μαζί με αυτήν και την ψευδαίσθηση της αθανασίας που τη συνόδευε.

alt
Η Svetlana Alexievich
 

Ορθώς στον πρόλογο του βιβλίου ο Θανάσης Τριαρίδης κάνει λόγο πως το σπαρακτικό βιβλίο της Αλεξίεβιτς είναι εξίσου σημαντικό για την ιστορία του 20ού αιώνα και της παγκόσμιας λογοτεχνίας με το Ημερολόγιο της Άννα Φρανκ και το Εάν αυτό είναι ο άνθρωπος του Πρίμο Λέβι. Τα παραπάνω λόγια επιβεβαιώνουν οι ίδιες οι μαρτυρίες των θυμάτων, που μας προσφέρουν την πιο ασφαλή πυξίδα για να αποτρέψουμε την επανάληψη μιας τέτοιας καταστροφής.

Η καταστροφή του πυρηνικού αντιδραστήρα δεν ήταν απλώς μία αιμορραγική ανθρώπινη κατάσταση στo πλαίσιo ενός μοιραίου ατυχήματος: ακόμη και σήμερα τα συμβάντα του Τσέρνομπιλ –όχι μόνο εκείνη τη μέρα, αλλά κυρίως τις χιλιάδες σταχτιές μέρες που ακολούθησαν– παραμένουν ανερμήνευτα, δυσεπίλυτα, τελειωτικά και απροσπέλαστα. Το Τσέρνομπιλ αποκάλυψε ένα ολοκαίνουργιο σύμπαν συναισθημάτων, που κατάφερε να φωλιάσει στον νου και στην ψυχή εκατομμυρίων ανθρώπων. Η Σβετλάνα Αλεξίεβιτς αναδεικνύει την εγκιβωτισμένη τέχνη της μέσα από τις προσευχές των απλών ανθρώπων, που στην πραγματικότητα είναι σμιλεμένες στις μαρμαρόπετρες του χρόνου, και που μαρτυρούν εκείνο που όλοι αναγνωρίζουμε στα πρόσωπα των δικών μας ανθρώπων: την παλιά ανάγκη να αγαπάς παράφορα και να ελπίζεις μέχρι το τέλος.

* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΔΡΟΥΓΑΛΑΣ είναι εκπαιδευτικός και βιβλιοκριτικός.

alexievichΤσερνομπίλ
Ένα χρονικό του μέλλοντος
Svetlana Alexievich
Μτφρ. Ορέστης Γεωργιάδης
Εκδ. Πατάκη 2015
Σελ. 344, τιμή εκδότη €14,40

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ SVETLANA ALEXIEVICH

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Καύσωνας – Η ζωή σ' έναν πλανήτη που φλέγεται» του Τζεν Γκούντελ (κριτική)

«Καύσωνας – Η ζωή σ' έναν πλανήτη που φλέγεται» του Τζεν Γκούντελ (κριτική)

Για το βιβλίο του Τζεφ Γκούντελ [Jeff Goodell] «Καύσωνας – Η ζωή σ' έναν πλανήτη που φλέγεται» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος, εκδ. Ψυχογιός).

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

«Όταν έρχεται η ζέστη, είναι αόρ...

«Γκούτλαντ – Ο Γουσταύος Κλάους και η χώρα του κρασιού» του Νίκου Μπακουνάκη (κριτική)

«Γκούτλαντ – Ο Γουσταύος Κλάους και η χώρα του κρασιού» του Νίκου Μπακουνάκη (κριτική)

Για το βιβλίο του Νίκου Μπακουνάκη «Γκούτλαντ – Ο Γουσταύος Κλάους και η χώρα του κρασιού» (εκδ. Πόλις). Κεντρική εικόνα: Ο Γουσταύος, η γυναίκα του Θωμαΐδα, το γένος Καρπούνη, και η κόρη τους Αμαλία. Φωτογραφία στούντιο, γύρω στο 1870, από τον φωτογράφο πορτρέτων του Μονάχου Ματίας Πέσενμπαχερ.

Γράφει ...

«Γιατί η πολιτική αποτυγχάνει» του Μπεν Άνσελ (κριτική) – Οι πέντε παγίδες της δημοκρατίας και πώς να τις αποφύγουμε

«Γιατί η πολιτική αποτυγχάνει» του Μπεν Άνσελ (κριτική) – Οι πέντε παγίδες της δημοκρατίας και πώς να τις αποφύγουμε

Για το βιβλίο του Μπεν Άνσελ [Ben Ansell] «Γιατί η πολιτική αποτυγχάνει» (μτφρ. Γιώργος Μαραγκός, εκδ. Μεταίχμιο).

Γράφει ο Γιώργος Σιακαντάρης

Η πολιτική αποτυγχάνει όταν πιστεύουμε ή υποκρινόμαστε πως πιστεύουμε ότι μπορο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Θεόδωρος Τερζόπουλος: Ο σκηνοθέτης στο μεταίχμιο - Ανιχνεύοντας το υπερπολιτισμικό θέατρο» του Δημήτρη Τσατσούλη (κριτική)

«Θεόδωρος Τερζόπουλος: Ο σκηνοθέτης στο μεταίχμιο - Ανιχνεύοντας το υπερπολιτισμικό θέατρο» του Δημήτρη Τσατσούλη (κριτική)

Για το βιβλίο του Δημήτρη Τσατσούλη «Θεόδωρος Τερζόπουλος: ο σκηνοθέτης στο μεταίχμιο - Ανιχνεύοντας το υπερπολιτισμικό θέατρο» (εκδ. 24 Γράμματα). 

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Η πρόσφατη παράσταση της αισχύλειας τριλογίας «...

«Τη γλώσσα της την πέταξαν στη γάτα» της Αντωνίας Μποτονάκη (κριτική) – Η ποιητική εξαίρεση του Φεστιβάλ Βιβλίου των Χανίων

«Τη γλώσσα της την πέταξαν στη γάτα» της Αντωνίας Μποτονάκη (κριτική) – Η ποιητική εξαίρεση του Φεστιβάλ Βιβλίου των Χανίων

Για το ποιητικό βιβλίο της Αντωνίας Μποτονάκη «Τη γλώσσα της την πέταξαν στη γάτα» (εκδ. Θράκα). Kεντρική εικόνα: Pablo Picasso, Cat Catching a Bird, 1939, Musée Picasso, Paris, France.

Γράφει η Άννα Αφεντουλίδου 

Έχει...

Γιώργος Αρβανίτης: «Το πιο δύσκολο είναι να πιστέψεις αληθινά σε αυτό που κάνεις και να υπερβείς τον εαυτό σου»

Γιώργος Αρβανίτης: «Το πιο δύσκολο είναι να πιστέψεις αληθινά σε αυτό που κάνεις και να υπερβείς τον εαυτό σου»

Ο Γιώργος Αρβανίτης μάς συστήθηκε πρόσφατα με το μυθιστόρημα «Ταξίδι στον πράσινο ήλιο – Η πιο βλαχομπαρόκ χρεοκοπία που έγινε ποτέ» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Book Press

Τι απαντάτε σε όσους θα πουν: ακόμη ένας συγγραφέα...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...
Πώς να περάσεις «απέναντι»: 10 βιβλία που βοηθούν να αλλάξεις νοοτροπία και στόχους

Πώς να περάσεις «απέναντι»: 10 βιβλία που βοηθούν να αλλάξεις νοοτροπία και στόχους

Γίνεται να αλλάξουμε τη ζωή μας αντιμετωπίζοντας τους φόβους, τα τραύματα του παρελθόντος και να αγαπήσουμε πραγματικά; Επιλέγουμε δέκα βιβλία που μας παρέχουν πρακτικές συμβουλές για να δούμε τον εαυτό μας κάτω από ένα νέο φως. 

Γράφει ο Λεωνίδας Καλούσης 

...
Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

12 ελληνικά + 12 μεταφρασμένα μυθιστορήματα, αστυνομικά και ψυχολογικά θρίλερ, είναι η αναγνωστική μας πρόταση για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο.

Γράφει η Χίλντα Παπαδημητρίου

Όπως φαίνεται και από τον κατάλογο που ακολουθεί με τις επιλογές της Χίλντας...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ