bullied kid390

Λεκτική, ψυχολογική, σωματική, σεξουαλική ή και ηλεκτρονική, το bullying είναι κάποιας μορφής βία που ασκείται σε βάρος όποιου είναι περισσότερο ευάλωτος ώστε να θυματοποιηθεί και να «καταπιεί» τις συνέπειες των βασανιστηρίων από άτομα που απολαμβάνουν σαδιστικά το γεγονός ότι απλώς μπορούν να το κάνουν. Τα βιβλία, είτε εγχειρίδια για την κατανόηση του φαινομένου είτε λογοτεχνικά έργα που απευθύνονται κυρίως σε εφήβους και νέους, ξεδιαλύνουν τις σκιές και συμβάλλουν στην εκρίζωση του κακού.

Επιμέλεια: Ελένη Κορόβηλα 

Για πολλά χρόνια, το φαινόμενο του εκφοβισμού εντός του σχολικού χώρου (ήδη από το δημοτικό), αλλά και εκτός, αποτελούσε αχαρτογράφητη περιοχή. Ο φόβος για τον κοινωνικό στιγματισμό απέτρεπε τις οικογένειες να μιλήσουν ανοιχτά και το σχολικό περιβάλλον να αποδεχθεί ότι αποτελεί εκκολαπτήριο του κακού. Η άρνηση αποδοχής μιας δυσάρεστης κατάστασης, εξαιρετικά επώδυνης για όποιον τη βιώνει και η οποία υποδηλώνει κάποια αδυναμία, κάνει τα θύματα ακόμη περισσότερο ευάλωτα και εκτεθειμένα στον θύτη τους. Εκπαιδευτικοί, γονείς και οιοσδήποτε ασχολείται με τα παιδιά έχουν στη διάθεσή τους αρκετά εγχειρίδια που με συνοπτικό τρόπο ξεκαθαρίζουν το τοπίο και δίνουν χρήσιμες κατευθύνσεις για την αναγνώριση του φαινομένου και τελικά την αντιμετώπισή του. 

Συγγραφείς βιβλίων για εφήβους και νέους έχουν προσεγγίζει λογοτεχνικά το θέμα προσφέροντας στα παιδιά βιβλία μέσω των οποίων αναγνωρίζουν καταστάσεις ενώ αποτελούν αφορμές για να σπάσουν τη σιωπή είτε βρίσκονται από την πλευρά του θύματος είτε του παρατηρητή-συνένοχου.

Βιβλία για γονείς και εκπαιδευτικούς 

epsypeΜελετώντας το φαινόμενο στον σχολικό χώρο οι ερευνητές κατέληξαν σε συμπεράσματα που απαντούν με σαφήνεια στο τι είναι bullying (εκφοβισμός/θυματοποίηση) και πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί. Ο Dan Olweus, καθ. Ψυχολογίας στο Παν/μιο Μπέργκεν στη Νορβηγία, άρχισε να μελετά το φαινόμενο από τη δεκαετία του 1970 και είναι ο εισηγητής του όρου και εμπνευστής του «Προγράμματος Πρόληψης Εκφοβισμού του Olweus» στο οποίο βασίζονται όλες οι πρακτικές προσεγγίσεις αντιμετώπισης.

Το βιβλίο του Olweus Εκφοβισμός και βία στο Σχολείο αποτελεί το βασικό εγχειρίδιο από το οποίο πρέπει κανείς να ξεκινήσει ώστε να κατανοήσει το φαινόμενο. Κυκλοφορεί από την Ε.Ψ.Υ.Π.Ε (2009).

 

grigoriΣτο θέμα της πρόληψης εστιάζει η πρόσφατη έκδοση με τίτλο Σχολικός Εκφοβισμός 9+1 σχέδια εργασίας για την πρόληψη και την αντιμετώπιση, επιμ. Ζωή Κρόκου (εκδ. Γρηγόρη, 2015). Το βιβλίο είναι ένας οδηγός για τους εκπαιδευτικούς ώστε να αναπτύξουν δράσεις που μπορούν να λειτουργήσουν προληπτικά ενώ ταυτόχρονα ενδυναμώνουν τη σχολική ομάδα και βοηθούν στην αποσυμπίεση εντάσεων.

papazisiΤον θυμό και την επιθετικότητα ως αιτίες πίσω από συμπεριφορές εκφοβισμού αναδεικνύει και αναλύει στο βιβλίο της Θυμός, επιθετικότητα, εκφοβισμός (εκδ. Παπαζήση, 2010) η ψυχολόγος και παιδαγωγός Εύη Μακρή-Μπότσαρη.

gutenbergΟ συλλογικός τόμος Ο εκφοβισμός στα ελληνικά σχολεία, σε επιμ. Αναστασίας Ψάλτη, Στέλλας Κασάπη, Βασιλικής Δηληγιάννη-Κουιμτζή (Gutenberg, 2012), παρουσιάζει στοιχεία για την ελληνική πραγματικότητα, δίνει το λόγο στους γονείς και φιλοδοξεί να είναι ένα βοήθημα για εκπαιδευτικούς και εργαζόμενους στην ψυχική υγεία.

malliarisΤο δύσκολο θέμα της βίας των παιδιών εξετάζεται στον συλλογικό τόμο με τίτλο Η βίαιη συμπεριφορά των παιδιών (εκδ. Μαλλιάρης παιδεία, 2014). Οκτώ ψυχαναλυτές και ψυχοθεραπευτές προσεγγίζουν την παιδική επιθετικότητα από ψυχαναλυτική σκοπιά και επιχειρούν να φωτίσουν τα σκοτεινά αίτια που την προκαλούν.

epikentroΗ Ελένη Ανδρέου, καθ. Παιδαγωγικής Ψυχολογίας στο Παν/μιο Θεσσαλίας, εξετάζει το θέμα του εκφοβισμού και της θυματοποίησης ως κοινωνική επιδημία και όχι ως πρόβλημα μεμονομένων ατόμων με ειδικά, ατομικά χαρακτηριστικά. Στο βιβλίο της Χορεύοντας με τους λύκους (εκδ. Επίκεντρο, 2011) αναφέρεται στις κοινωνικές επιλογές που συντηρούν και ενισχύουν τη βία, στα εξουσιαστικά πρότυπα και τον ηγεμονικό λόγο που τα καλλιεργεί εντός και εκτός σχολείου ενώ εισάγει στοιχεία προβληματισμού για την διαδικασία από-θυματοποίησης εκείνων που υφίστανται τη βία.

 

Βιβλία για εφήβους 

pressler-james-exofΣτο μυθιστόρημα του Αμερικανού Τζέιμς Πρέλλερ Θεατής ή το επόμενο θύμα; (εκδ. Πατάκη, 2013) η αφήγηση της ιστορίας του 13χρονου Έρικ έχει ως αφετηρία μια σκηνή όπου ένα τρομαγμένο παιδί τρέχει για να ξεφύγει. Μια δυνατή εικόνα που εισάγει ευθύς εξαρχής το θέμα του εκφοβισμού όπου θύτες και θύματα αποτελούν τους παίκτες μιας παρτίδας στο αδιέξοδο παιχνίδι της βίας. Οι ρόλοι εναλλάσσονται και ο θύτης μιας ιστορίας μπορεί κάλλιστα να είναι το θύμα μιας άλλης. Το βιβλίο είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον για τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζει τα παιδιά εκείνα που με την ανοχή και τη σιωπή τους γίνονται ουσιαστικά συμμέτοχοι στον εκφοβισμό αλλά και δυνητικά τα επόμενα θύματα. 

papatheodorou-exofylloΤο ημερολόγιο ενός δειλού (εκδ. Καστανιώτη, 2014) του Βασίλη Παπαθεοδώρου μεταφέρει μια βάναυση αλλά καθημερινή ιστορία κακοποίησης όπως τη ζουν δεκάδες έφηβοι σε κάθε πιθανό περιβάλλον ακόμη και εκεί όπου τα προβλήματα μοιάζουν να είναι λυμένα. Οι ακραίες συμπεριφορές συνεχίζονται, βγαίνουν στην επιφάνεια και ο περίγυρος παρατηρεί μουδιασμένα χωρίς να αντιδρά. Οι ήρωες του Παπαθεοδώρου οδηγούνται σε πορεία συνειδητοποίησης που τους φέρνει αντιμέτωπους με τις επιλογές τους. 

kalendisΣτο Μαζί (εκδ. Καλέντης, 2013) της Ελένης Πριοβόλου ένα μικροκαμωμένο παιδί γίνεται στόχος της συμμορίας των νταήδων του σχολείου του με τους οποίους κανείς δεν τολμά να τα βάλει. Η έλευση μιας νέας μαθήτριας θα αλλάξει τις ισορροπίες. Ένα βιβλίο που απευθύνεται και σε μικρότερα παιδιά, έμπειρους αναγνώστες και συναισθηματικά ώριμους μαθητές και των τελευταίων τάξεων του δημοτικού.

patakisΗ Λότη Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου με την Αμίλητη αγάπη (εκδ. Πατάκη, 2014) αναδεικνύει τη δυνατή φιλία και τους ισχυρούς δεσμούς που σφυρηλατούνται κατά τη διάρκεια της εφηβείας όταν τα παιδιά έρχονται αντιμέτωπα με ακραία περιστατικά, με ωμή βία που στο βιβλίο έχει χαρακτηριστικά εκφοβισμού αλλά και ναζιστικών συμπεριφορών. Σε πρώτο πλάνο ο αναγνώστης παρακολουθεί τη ζωή τριών εφήβων, δυο κοριτσιών κι ενός αγοριού που αναμετριούνται με τις προκλήσεις αλλά έχουν ο ένας τον άλλον.  

 

 

 

* Η ΕΛΕΝΗ ΚΟΡΟΒΗΛΑ είναι δημοσιογράφος.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Γονείς, οι πρώτοι παιδαγωγοί

Γονείς, οι πρώτοι παιδαγωγοί

Του Σωτήρη Βανδώρου

Είναι η πιο τρομερή περιπέτεια για την ανθρώπινη συνθήκη, λέει μετά λόγου γνώσεως ο Αλντό Ναουρί, για την ανατροφή και διαπαιδαγώγηση των παιδιών. Στο βιβλίο του Εκπαιδεύοντας τα παιδιά ο λιβυκής κατ...

Τα πολλά πρόσωπα του bullying

Τα πολλά πρόσωπα του bullying

Κάθε εβδομάδα η Book Press προτείνει ένα βιβλίο για παιδιά ή για εφήβους.

Της Ελένης Κορόβηλα

...
Μιλάμε, δεν φοβόμαστε

Μιλάμε, δεν φοβόμαστε

Κάθε εβδομάδα η Book Press προτείνει ένα βιβλίο για παιδιά ή για εφήβους

Της Ελένης Κορόβηλα

Αυτή την εβδομάδα τα βιβλία τ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Το καλοκαίρι της Κάρμεν» σε σκηνοθεσία Ζαχαρία Μαυροειδή (κριτική) – Ένας τρυφερός ύμνος για την ανδρική γκέι φιλία

«Το καλοκαίρι της Κάρμεν» σε σκηνοθεσία Ζαχαρία Μαυροειδή (κριτική) – Ένας τρυφερός ύμνος για την ανδρική γκέι φιλία

Για την ταινία του Ζαχαρία Μαυροειδή «Το καλοκαίρι της Κάρμεν». Τολμηρό φιλμ που όμως δεν πέφτει σε κλισέ και ανούσια δράματα. 

Γράφει η Φανή Χατζή

«Το Καλοκαίρι της Κάρμεν» είναι η απόλυτα καλοκαιρινή ταινία, ιδανική για ένα χαλαρό βραδάκι σε κάπ...

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

10 βιβλία + 1 διήγημα τα οποία διερευνούν την παρουσία του κουίρ στην ελληνική πεζογραφία.

Γράφει ο Κώστας Αγοραστός

Ανεξάρτητα από το πόσο απαγορευμένο θέμα αποτελούσε, από το πόσο θα σκανδάλιζε τους αναγνώστες, από το πόσοι εκδότες θα αρνούνταν να το...

Αντρές Μοντέρο: «Είμαστε άνθρωποι, πάντα θα μας αρέσουν οι ιστορίες και τα παραμύθια»

Αντρές Μοντέρο: «Είμαστε άνθρωποι, πάντα θα μας αρέσουν οι ιστορίες και τα παραμύθια»

Με αφορμή την έκδοση του βιβλίου του «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου, εκδ. Διόπτρα) συνομιλούμε με τον Χιλιανό συγγραφέα Αντρές Μοντέρο [Andres Montero] για τον μαγικό ρεαλισμό και τη σπουδαιότητα της προφορικής αφήγησης.

Συνέντευξη στον Διονύσ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...
«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ανί Ενρό [Annie Ernaux] «Η άλλη κόρη» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η σειρά των δύο αφηγήσεων, η δική μου και η δ...

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

10 βιβλία + 1 διήγημα τα οποία διερευνούν την παρουσία του κουίρ στην ελληνική πεζογραφία.

Γράφει ο Κώστας Αγοραστός

Ανεξάρτητα από το πόσο απαγορευμένο θέμα αποτελούσε, από το πόσο θα σκανδάλιζε τους αναγνώστες, από το πόσοι εκδότες θα αρνούνταν να το...

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων (20 Ιουνίου) επιλέγουμε έξι βιβλία που εξετάζουν το προσφυγικό ζήτημα με νηφάλιο και ουσιαστικό τρόπο.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

«Αν κάνω ένα βήμα θα βρεθώ αλλού» λέει ένας ήρωας της ...

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ