21 Ιανουαριου 2019

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ:13:41:03 GMT +2

Διαφήμιση
ΒΡΙΣΚΕΣΤΕ: ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ

Το Λεβάντε της γραφής και της μνήμης

E-mail Εκτύπωση

altΓια το βιβλίο της Νίκης Τρουλλινού «Με θέα στο Λεβάντε» (εκδ. Κέδρος).

Του Γιώργου Χ. Θεοχάρη

Είναι, άραγε, η λογοτεχνική αφήγηση ένας πιο αποτελεσματικός τρόπος για να προσεγγιστούν οι περίοδοι της Ιστορίας του ανθρώπου; Μπορεί, ίσως, η εμπλοκή του συναισθηματικού συγκλονισμού που νιώθει ο πρωτοπρόσωπος αφηγητής να μεταδοθεί στον αναγνώστη, να περάσει το ρίγος της Ιστορίας καλύτερα από ό,τι με την ανάγνωση ενός επιστημονικού ιστορικού συγγράμματος;

Το «μαγικό ελάχιστο» μιας ξεχασμένης εποχής

E-mail Εκτύπωση

big road sunny autumn day 1897Για τη συλλογή αφηγημάτων του Χριστόφορου Λιοντάκη «Ο μεγάλος δρόμος» (εκδ. Γαβριηλίδης).

Της Άννας Μιχαλιτσιάνου

Ο Μεγάλος δρόμος του ποιητή Χριστόφορου Λιοντάκη απενοχοποιεί παραμορφώσεις των δύσκολων παιδικών χρόνων, όταν οι χωματόδρομοι εντός και εκτός Αθήνας διαμόρφωναν τα άβγαλτα αισθήματα και οι εικόνες γυμνές από τις κακουχίες και τις ελλείψεις δυνάστευαν τη φαντασία. Τα αφηγήματά του, αυτοβιογραφικά, καταγράφουν τα χρόνια της Κατοχής, του Εμφύλιου κι αμέσως μετά, τα χρόνια ως το 1956 στο Ίνι, χωριό της Κρήτης. Ο ρεμβασμός στη μνήμη ενός ταλαντούχου παιδιού σημαδεύει τη μεταμοντέρνα συνείδηση με τα βέλη μιας άκρατης παιδικής ελευθερίας, ενώ ο λυρισμός (το μεγάλο ατού του ποιητή) γεννά τόσο δυνατές περιγραφές στην ομορφιά του ελάχιστου που, καθώς κλείνεις το βιβλίο και βγαίνεις στην κίνηση, παραμερίζεται αυθόρμητα ο φθόνος της πόλης και κοιτάς αλλιώς τα δένδρα, τους περιπατητές ή τους σιωπηλούς ξένους στις στάσεις.

Χωνευτήρι αναγνώσεων και βιωμάτων

E-mail Εκτύπωση

altΓια τη συλλογή διηγημάτων της Διώνης Δημητριάδου «Ο βιωμένος χρόνος» (εκδ. ΑΩ).

Της Χρύσας Φάντη

«Ο βιωμένος χρόνος σε συνέχειες/ παραμονεύει σαν του παιδιού τα ίχνη μέσα μας/ παράλογος εφιάλτης/ όσο κι ο φόβος στα παραμύθια». Με αφετηρία το ως άνω μότο[1] στην αρχή του βιβλίου, επισημαίνουμε το αρνητικό πρόσημο στα «παραμονεύει» και «παράλογος εφιάλτης», ενώ την ανάλαφρη αίσθηση που θα εισπράτταμε από τα σημαινόμενα του ουσιαστικού «παραμύθια» ακυρώνει ο «φόβος» που έχει προηγηθεί. Επιπλέον, η μεταφορά «σαν του παιδιού τα ίχνη», ενώ θα μπορούσε να παράσχει ευφορία, στο προκείμενο λειτουργεί αμφίσημα, παραπέμποντας στο θόλο, ανολοκλήρωτο και αμετάκλητα πεπερασμένο της όποιας «ευτυχισμένης» παιδικής μας στιγμής.

Η υψηλή τέχνη του αλληλοφαγώματος

E-mail Εκτύπωση

altΓια το μυθιστόρημα του Δημήτρη Σωτάκη «Ο κανίβαλος που έφαγε έναν Ρουμάνο» (εκδ. Κέδρος).

Του Διονύση Μαρίνου

Ακόμη και ο τελευταίος αποτυχημενάκιας –που έλεγε και ο Κωστής Παπαγιώργης–, αυτός που το ρούχο πάντα στραβό πέφτει πάνω του και το ποτάμι του δεν κατεβάζει ξύλα, άλλο δεν σκέφτεται από το καθημερινό κυνήγι της ευτυχίας. Καλύτερα: του ξεροκόμματου που του αναλογεί. Συνήθως, όμως, οι κυνηγοί και οι ψαράδες ψεύδονται· μπορούν να σε πείσουν ότι έπιασαν ένα προϊστορικό μαμούθ ή ένα γιγάντιο θαλάσσιο κήτος, αν και τα χέρια τους είναι πιο άδεια κι από πεταμένη σακούλα. Το ίδιο συμβαίνει και με τους «γαμπρούς» της ευτυχίας. Είναι πεπεισμένοι πως την απόκτησαν, αλλά ουδέποτε τους δόθηκε ολοκληρωτικά – και το γνωρίζουν και πικραίνονται ως τα βάθη.

Ένας χορός μνησιπήμων και παυσίλυπος

E-mail Εκτύπωση

ti mera pou tha sikonomoun na xorepso 700Για τη συλλογή διηγημάτων του Σπύρου Γιανναρά «Τη μέρα που θα σηκωνόμουν να χορέψω» (εκδ. Άγρα).

Της Διώνης Δημητριάδου

Μια συλλογή με έντεκα διηγήματα –ομόκεντρα τα ονομάζει ο υπότιτλος στη μέσα σελίδα– που διαβάζονται με την αυτονόητη αυτονομία τους το καθένα. Σε μιαν άλλη εκδοχή, που περισσότερο απαιτεί από τις συστεγαζόμενες κάτω από τον έναν τίτλο πεζογραφικές εκδοχές της γραφής μια συνάφεια μεταξύ τους, διαβάζονται μέσα από την οπτική του ενός διηγήματος που τιτλοφορεί τη συλλογή. Προσεγγίζοντας το νέο βιβλίο του Σπύρου Γιανναρά με μια κλίση προς τη δεύτερη εκδοχή ανάγνωσης, διαπίστωσα πως πράγματι αυτός ο παρ’ ολίγον χορός, που εκφράζει την ανεκπλήρωτη επιθυμία του ήρωα στο προτελευταίο διήγημα, συμπυκνώνει κατά περίεργο τρόπο (έμμεσο και όχι άμεσο, άρα όχι αμέσως αντιληπτό) το νόημα των υπολοίπων δέκα διηγημάτων.

Από το Βουκουρέστι στη Λευκωσία, από τις ιστορίες στην Ιστορία

E-mail Εκτύπωση

altΓια το μυθιστόρημα του Σταύρου Χριστοδούλου «Hotel National» (εκδ. Καλέντη).

Της Χρύσας Φάντη

«Άνθρωποι μετέωροι πάνω από τον γκρεμό της Ιστορίας. Πλημμυρισμένοι από όνειρα που αποδείχτηκαν ψευδαισθήσεις». Για τους περισσότερους Έλληνες συγγραφείς που έζησαν (άμεσα ή έμμεσα) τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, την Kατοχή και κυρίως τον Εμφύλιο, η προσπάθεια ερμηνείας εκείνης της γενικευμένης ένοπλης σύγκρουσης που εκτός των άλλων δεινών είχε ως αποτέλεσμα τον θανάσιμο εγκλωβισμό εκατομμυρίων ανθρώπων μέσα σε ποικίλες πολιτισμικές και ατομικές προκαταλήψεις, αποτέλεσε μία από τις πιο κύριες θεματικές τους προκλήσεις.

Οι ηπειρώτικοι νεκρόδειπνοι του Χριστόφορου Μηλιώνη

E-mail Εκτύπωση

altΓια τη συλλογή διηγημάτων του Χριστόφορου Μηλιώνη «Καλαμάς κι Αχέροντας» (εκδ. Κίχλη).

Του Μιχάλη Μακρόπουλου

Όχι μονάχα στον Καλαμά κι Αχέροντα, σημαδιακό βιβλίο της νεότερής μας πεζογραφίας, που τώρα επανεκδόθηκε από την Κίχλη (με τη σημασία του πολύπλευρα φωτισμένη, στο επίμετρο, από τους Σπύρο Τσακνιά, Γ.Δ. Παγανό, Αλέξη Ζήρα κι Ελισάβετ Κοτζιά), μα και σε κάθε λογής άλλα κείμενα του Χριστόφορου Μηλιώνη, από το συγκινητικό πεζογράφημα «Τα κοτσύφια της Αθήνας» ως τ’ οδοιπορικό στο Πωγώνι, με τίτλο «Ακούω τον άνεμο», στη συλλογή Τα φαντάσματα του Γιορκ, το τώρα γεννά δυσφορία και η εικόνα του είναι ανεξαιρέτως άχρωμη, δοσμένη με γενικεύσεις ως και ισοπεδωτικές ενίοτε, και με τα πρόσωπα να είναι μεταξύ τους αξεχώριστα.

Αυτός, αυτό και τα είδωλά του

E-mail Εκτύπωση

giorgos androutsosΓια το βιβλίο του Θωμά Συμεωνίδη «Μυθιστόρημα» (εκδ. Γαβριηλίδης).

Της Διώνης Δημητριάδου

Η πολυσημία των λογοτεχνικών κειμένων, ως προς το περιεχόμενο, δεν είναι κάτι που μας ξαφνιάζει ούτε θα πρέπει να θεωρείται ίδιον μόνον της μεταμοντέρνας εκδοχής της αφήγησης. Προσφέρεται παλαιόθεν –ιδιαίτερα η εκτενής αφηγηματική γραφή– για περιπλάνηση (συχνά γόνιμη) σε περισσότερα του ενός επίπεδα. Να δεχθούμε επίσης ότι η ανάμειξη των μορφών της αφήγησης, των αφηγηματικών τρόπων και τεχνικών, ή και η διατάραξη της ευθύγραμμης χρονικής σειράς, η εναλλαγή των υποκειμένων, ακόμη και η συνύπαρξη διαφορετικών προσώπων στο ένα αφηγηματικό υποκείμενο (αυτό λιγότερο συχνά) δεν είναι νέα δεδομένα στο λογοτεχνικό τοπίο. Ωστόσο, κάθε φορά που έχουμε μια ανάλογη διαφοροποίηση των απλών και τετριμμένων τεχνικών της αφήγησης, κάθε φορά που ένας συγγραφέας μοιάζει να ανακατεύει τα υλικά του, εστιάζουμε την προσοχή μας στο αποτέλεσμα, κυρίως στο εύρος και το βάθος της ανατροπής, με την ελπίδα ότι θα δούμε την ευφάνταστη νέα λογοτεχνία να ανατέλλει.

Το μουσικό παλίμψηστο της μνήμης

E-mail Εκτύπωση

altΓια το μυθιστόρημα της Μαριάνας Ευαγγέλου «Οστινάτο» (εκδ. Πατάκη).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Η μνήμη αρδεύει πολύ συχνά τα κείμενα της λογοτεχνίας και στις καλές της μέρες λειτουργεί ως σύνδεσμος του παρόντος με ένα γόνιμο, ζωντανό, νοσταλγικό, ζητητέο παρελθόν. Αν δεν καταντά στείρος αυτοβιογραφισμός, γεννά αφηγήσεις που συζευγνύουν το βίωμα, το σχόλιο, το ιδιωτικό με το ιστορικό, το εθνικό με το τοπικό. Και συχνά απλώνεται σαν δίχτυ, για να συναρμόσει κομμάτια του παρελθόντος μέσα σε μια ψαριά καλών αναμνήσεων και συναισθηματικών θραυσμάτων.

Κάθοδος στον ποταμό της μνήμης

E-mail Εκτύπωση

altΓια το μυθιστόρημα του Σωφρόνη Σωφρονίου «Αργός σίδηρος» (εκδ. Αντίποδες).

Του Διονύση Μαρίνου

H οριστική «Κάθοδος», η κατάβαση στα άδυτα του κάτω κόσμου, το σκοτεινό επέκεινα που η ανθρώπινη συνείδηση μόνο να εικάσει μπορεί, να εικονοποιήσει με εξωλεκτικά στοιχεία και, τελικά, να πιθανολογήσει με αβάσιμους όρους. Από το Ευαγγέλιο του Βαρθολομαίου έως το Β’ μέρος του λεγόμενου Ευαγγελίου του Νικόδημου (σ.σ.: επιγράφεται «Η εις Άδου Κάθοδος του Ιησού Χριστού»), έως την ομηρική Νέκυια, η ανάγκη του ανθρώπου να προσλάβει το ακατανόητο και να λυτρωθεί από το εσχατολογικό αίνιγμα, είναι κάτι παραπάνω από έκδηλη. Για κάθε ζωντανό υπάρχει και μια Ευρυδίκη που αποζητάει το φως εν μέσω σκότους. Οι αμίλητοι νεκροί, μέσω της τέχνης, διασαλπίζουν την ύπαρξή τους· εν ανυπαρξία. Όπως διατεινόταν και ο Ευριπίδης: «Ποιος ξέρεις αν η ζωή δεν είναι θάνατος και ο θάνατος ζωή;».

Σμιλεύοντας τον χώρο

E-mail Εκτύπωση

altΓια το μυθιστόρημα της Έφης Σαπουνά-Σακελλαράκη «Όταν μίλησε ο χρόνος» (εκδ. Ίκαρος).

Της Άλκηστης Σουλογιάννη

Για την καλώς πληροφορημένη κοινωνικο-πολιτισμική αγορά η Έφη Σαπουνά-Σακελλαράκη αντιπροσωπεύει μέλος της ευρείας όσο και πολύμορφης κοινότητας των αρχαιολόγων, με τη συνακόλουθη πολυετή ανασκαφική, ερευνητική, συγγραφική δραστηριότητα.

Τώρα, με το εκτενέστατο και ιδιαιτέρως υψηλής πληροφορητικότητας βιβλίο της υπό τον παραστατικό τίτλο Όταν μίλησε ο χρόνος, η Έφη Σαπουνά-Σακελλαράκη αποδεικνύει ότι παράλληλα με τα εξειδικευμένα επιστημονικά κείμενά της, έχει την άνεση να προτείνει μια ενδιαφέρουσα παραδειγματική εφαρμογή σε ό,τι αφορά τη δημιουργική αφήγηση του πραγματικού με βάση τη βιωματική πρόσληψη της εξωτερικής, αντικειμενικής πραγματικότητας.

Μια χώρα στην εντατική

E-mail Εκτύπωση

altΓια το βιβλίο του Κώστα Μπουλμπασάκου «19 δευτερόλεπτα πριν… δυο λέξεις» (εκδ. Πικραμένος).

Του Μάριου Μιχαηλίδη

Το πρόσφατο βιβλίο του Πατρινού δημοσιογράφου και συγγραφέα Κώστα Μπουλμπασάκου έρχεται να επιβεβαιώσει τη δημιουργική εμμονή που τον διακατέχει, να χαράσσει τις συγγραφικές του συντεταγμένες στον χώρο της ιστορικής ύλης και της ιστορικής περιπέτειας. Στο μυθιστόρημα 19 δευτερόλεπτα πριν… δύο λέξειςακούγεται ζωντανή η περιπέτεια, μαζί και ο δυσβάσταχτος πόνος των ανθρώπων, καλύτερα των γενεών, που βίωσαν όσα σωρεύτηκαν στο ιστορικό τόξο της νεότερης ιστορίας μας. Ένα τόξο που ξεκινά από την περίοδο της δικτατορίας του Μεταξά, εκτείνεται στον ελληνοϊταλικό πόλεμο, τη γερμανική κατοχή, τον εμφύλιο, διαπερνά την περίοδο της ανασύστασης του κράτους, για να φτάσει στα χρόνια της χούντας, της μεταπολίτευσης και των μετέπειτα εξελίξεων της ψευδεπίγραφης ευημερίας και των επιπτώσεών της, για να καταλήξει στις αυταπάτες μιας αριστερής νομενκλατούρας.

Στα πλοκάμια της Ιστορίας και της λογοτεχνίας

E-mail Εκτύπωση

altΓια το μυθιστόρημα της Σοφίας Νικολαΐδου «Στο τέλος νικάω εγώ» (εκδ. Μεταίχμιο).

Του Διονύση Μαρίνου

Δίχως να προσκολλάται σε μια ιδεολογική γραμμή, αλλά με ζέση που δεν μπορεί να παραγνωριστεί, η Σοφία Νικολαΐδου, στα τελευταία τρία μυθιστορήματά της κινείται σε αυτό το ευρύ πλαίσιο του «Νέου Ιστορικισμού». Είναι πρόδηλη δηλαδή η προσπάθειά της να κατανοήσει τα γεννήματα της Ιστορίας μέσα από τη λογοτεχνική έκφανση. Ή, για να το πούμε αλλιώς, κανένα σημαντικό φαινόμενο του παρελθόντος, όσο καθοριστικό και αν είναι για την έκβαση της πολιτικής και κοινωνικής ζωής, δεν μπορεί να λειτουργεί ισοπεδωτικά για τις μικρές «καθημερινότητες» των ανθρώπων που το βίωσαν. Γι’ αυτό και η λογοτεχνία είναι σε θέση να αναπλάσει, να μεταστοιχειώσει και να πιθανολογήσει με την ελευθερία που της παρέχει η μυθοπλασία. Εν πολλοίς, η Ιστορία γράφεται στα μεγάλα κατάστιχα, αλλά προηγουμένως έχει ζυμωθεί με τους ανθρώπους που την έζησαν.

Σελίδα 7 από 43

Διαφήμιση

ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ

 

Ποια θεματική θα θέλατε να διαβάζετε συχνότερα;





ΒΡΕΙΤΕ ΜΑΣ ΚΙ ΕΔΩ

 

Network Social  RSS Facebook Twitter Youtube