kako anilio morna

Για τη συλλογή διηγημάτων του Κωνσταντίνου Δομηνίκ «Κακό ανήλιο» (εκδ. Ίκαρος). Κεντρική εικόνα από τη Μόρνα, το εγκαταλελειμμένο από το 1967 χωριό στους πρόποδες του Ολύμπου.

Γράφει ο Κώστας Δρουγαλάς

Το Κακό Ανήλιο (εκδ. Ίκαρος), η δεύτερη συλλογή διηγημάτων του Κωνσταντίνου Δομηνίκ (1988), κινείται στον –προσφιλή για τον συγγραφέα– χώρο του υπερφυσικού και του λαογραφικού τρόμου. Οι δώδεκα ολιγοσέλιδες ιστορίες επανοικειοποιούνται την ύπαιθρο χώρα, πιο συγκεκριμένα της Πιερίας.

Τα κεντρικά θέματα των ιστοριών είναι στο σύνολό τους έξω από τα συνηθισμένα: κούκλες κλαίνε στη θέση των μανάδων που έχασαν τα παιδιά τους· ένα ημιανθρώπινο βρέφος στο πρόσωπο μιας περαστικής αντικρίζει τη μητρική φιγούρα που εκ γενετής στερήθηκε· ένας υπεύθυνος ξενοδοχείου στο βάθος της πισίνας βλέπει ξανά τους –από χρόνια νεκρούς– φίλους του· μία δεντρογαλιά φωλιάζει στο στόμα ενός παιδιού· ένας άντρας, ανήμερα των Αγίων Πάντων, συγκεντρώνει τους νεκρούς για να λειτουργηθούν.

ikaros domhnik kako anhlio

Εντύπωση προκαλούν οι υπαινισσόμενες αναφορές στον Χ.Φ. Λάβκραφτ με πανάρχαιες προσευχές, επικλήσεις σε θεούς, τόπους που βρίσκονται πέρα από την ανθρώπινη συνείδηση. Η λογοτεχνική κληρονομιά του διάσημου Αμερικανού πεζογράφου στο έργο του Δομηνίκ διεισδύει ανεπαίσθητα νοηματικά: «τα αλλόκοτα, παρανοϊκά νοήματά της ήταν αρχαιότερα ακόμα κι απ’ τους μύθους των προγόνων» αλλά και γλωσσικά: «κι ας μην ήξερα ακόμα τίποτα για τις λαλιές του Έθε και του Βω, για τα Λαγκ’ Ούπατα ή για τα Πράσινα Βατούν».

Συνολικά, η δομή παραμένει λιτή προκειμένου να αφήσει τον απαραίτητο χώρο στην προσεκτικά επεξεργασμένη γλώσσα από την οποία προκύπτει ο τρόμος. Γλωσσικά αξίζει να επισημάνουμε τις πρωτότυπες μεταφορές του συγγραφέα: «παναρισμένος απ’ τη λάσπη εκσκαφέας», παρομοιώσεις: «σαν περήφανη βρύση κάτω από καιόμενα δέντρα», ακουστικές εικόνες: «η φωνή της θύμιζε παλιακό στυφό νερό που πήγαζε από οστέινους βόθρους», αρκετές επαρχιώτικες λέξεις που προσδίδουν πειστικότητα στα διηγήματα καθώς και περιγραφές: «Τη θυμάται σκοτεινή, ανταριασμένη, […] φορώντας μια παλιομαντίλα στο κεφάλι, με το τσιβί ζωσμένο στη μέση και βαστώντας μια παλούκα στο χέρι, για να σκοτώνει τις οχιές».

Στη συλλογή συναντούμε τόπους και σημεία-σταθμούς από την ευρύτερη Πιερία – άλλωστε ο συγγραφέας είναι μόνιμος κάτοικος Κατερίνης: Ράχη, Μηλιά, Βρύα, Πλαταμώνας, Σβορώνος, Τάχνιστα, ο κεντρικός πεζόδρομος της Κατερίνης, το Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Πέτρας Ολύμπου, ενώ γόνιμα εκμεταλλεύεται ο συγγραφέας τον θρύλο της Μόρνας – το εγκαταλελειμμένο από το 1967 χωριό στους πρόποδες του Ολύμπου.

Οι περισσότερες ιστορίες κινούνται παράλληλα σε αντιθετικά ζεύγη: χριστιανισμός-παγανισμός, ζωή-θάνατος, λογική-τρέλα, αγρότες-αστοί, νεκροί-ζωντανοί. Είναι τέτοιες οι εκατέρωθεν δοσολογίες που ο αναγνώστης θα δυσκολευτεί να ξεχωρίσει πού τελειώνει το ένα και πού αρχίζει το άλλο.

Ο λαογραφικός τρόμος εδώ και πέντε δεκαετίες είναι είδος προσφιλές στην Ευρώπη αλλά και στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Στην ημεδαπή έχει βρει απήχηση την τελευταία δεκαετία από ένα, κατά βάση, πιο νεανικό κοινό.

Ο λαογραφικός τρόμος εδώ και πέντε δεκαετίες είναι είδος προσφιλές στην Ευρώπη αλλά και στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Στην ημεδαπή έχει βρει απήχηση την τελευταία δεκαετία από ένα, κατά βάση, πιο νεανικό κοινό. Όμως, η ώσμωση του είδους στα χέρια –ταλαντούχων κατά τα άλλα– δημιουργών κατ’ επανάληψη απολήγει σε ανεπιτυχείς απομιμήσεις και κακόζηλα αντίγραφα από αντίστοιχες ιστορίες των μαιτρ του είδους. Το Κακό Ανήλιο (όπως και το πρώτο βιβλίο του συγγραφέα, το Ώπα-ώπα, μπλάτιμοι, εκδ. Ενύπνιο) ουδεμία σχέση έχει με το παραπάνω ζήτημα. Εδώ ερχόμαστε σε επαφή με έναν συγγραφέα ειλικρινή, απέριττο και βαθιά ουσιαστικό, που καταφέρνει και συμπυκνώνει το παρελθόν στο παρόν.

Συμπερασματικά: το βήμα που γίνεται παραπέρα από τον λαογραφικό τρόμο της πρώτης συλλογής του Δομηνίκ πραγματοποιείται με την ένταξη της Πιερίας σε μία απόκοσμη ανθρωπογεωγραφία, απορομαντικοποιημένη κι εμποτισμένη από τους αρχέγονους φόβους που διατρέχουν σαν συνεκτικός ιστός όλες τις γενιές, από τις παλιές έως τις σημερινές.

ΚΩΣΤΑΣ ΔΡΟΥΓΑΛΑΣ είναι καθηγητής και συγγραφέας. Τελευταίο του βιβλίο, η συλλογή διηγημάτων «Από πού έρχεται η νύχτα» (εκδ. Παρατηρητής της Θράκης).


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Πού δώρα εμείς τότε. Τα πήρα, και σαν τα φόρεσα ταχιά, μ’ έπιασε ένα πράμα στα ποδάρια, πώς να σ’ το πω, λες και τα βούτηξα μέσα σε μια κοπάνα στάρι. Δεν με χωρούσε ο τόπος. Άνοιξα το παντζούρι – κι άντε πες με εσύ μετά, πώς βρέθηκα ώς εδώ πάνω, να γυροβολώ μονάχη μου, μες στα σκότα. Χτυπιόμουν, λύσκαζα – σταματημό δεν είχα. Ανάστα. Φυσούσε αμαρτωλός αέρας μέσα μου. Και να φανταστείς, ούτε φόβοι μ’ έπιασαν ούτε τίποτα άμα είδα τούτες τις πέτρες να βγαίνουν απ’ τα χώματα και να ’ρχονται κατάγυρα σαν τα λυκοτσάκαλα. Αλλά αυτά που μ’ έκαναν μετά δεν κάνει, μάνα μου, να σ’ τα πω […]».

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Απολαύσεις της Καπούης» του Σπύρου Κακατσάκη (κριτική) – Δυνατό μυθιστόρημα ή καλογραμμένο ευπώλητο;

«Απολαύσεις της Καπούης» του Σπύρου Κακατσάκη (κριτική) – Δυνατό μυθιστόρημα ή καλογραμμένο ευπώλητο;

Για το μυθιστόρημα του Σπύρου Κακατσάκη «Απολαύσεις της Καπούης» (εκδ. Καλειδοσκόπιο).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Αν η πλοκή του μυθιστορήματος χαρακτηρίζεται από στιβαρότητα και λελογισμένη πολυπλοκότητα, αν η γλώσσα του ρέει ομαλά και συστήνει ...

«Κλουαζονέ» της Λίνας Βαλετοπούλου (κριτική) – Επιστροφή στα χρόνια της αθωότητας και γυναικεία χειραφέτηση

«Κλουαζονέ» της Λίνας Βαλετοπούλου (κριτική) – Επιστροφή στα χρόνια της αθωότητας και γυναικεία χειραφέτηση

Για το βιβλίο της Λίνα Βαλετοπούλου «Κλουαζονέ» (εκδ.Βακχικόν). Κεντρική εικόνα: από την ταινία του Παντελή Βούλγαρη «Το τελευταίο σημείωμα». 

Γράφει η Κατερίνα Ι. Παπαδημητρίου

Η Λίνα Βαλετοπούλου, μετά την τελευ...

«Ψεύτης παράδεισος» της Θεοφανώς Καλογιάννη (κριτική) – Από την καρδιά και το στόμα ενός σκύλου

«Ψεύτης παράδεισος» της Θεοφανώς Καλογιάννη (κριτική) – Από την καρδιά και το στόμα ενός σκύλου

Για τη νουβέλα της Θεοφανώς Καλογιάννη «Ψεύτης παράδεισος» (εκδ. Εστία). Κεντρική εικόνα: © Wikipedia.

 Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Οι ιστορίες πρέπει να πηγαίνουν από στόμα σε στόμα και η ζωή να έχει συνέχεια» λέ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Ο Ρουμάνος συγγραφέας Μίρτσεα Καρταρέσκου [Μircea Cartarescu] έλαβε το βραβείο για το μυθιστόρημά του «Solenoid» που είναι εν μέρει αυτοβιογραφικό και μάς μεταφέρει στην κομμουνιστική Ρουμανία των τελών του ‘70. Στα ελληνικά τον έχουμε γνωρίσει με το μυθιστόρημα «Νοσταλγία» (μτφρ. Βίκτορ Ιβάνοβιτς, εκδ. Καστανιώτη)....

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

Ένα από τα αφιερώματα της φετινής ΔΕΒΘ ήταν αυτό στις «Γυναίκες», μια ευρεία θεματική που ξεδιπλώθηκε μέσα από συζητήσεις για συγγραφείς, εκδότριες και μεταφράστριες, για τη γυναίκα σαν λογοτεχνικό ήρωα, αλλά και τη γυναικεία γραφή. Οι εκδηλώσεις ήταν διάχυτες στο πρόγραμμα, αρκετές συνέπιπταν η μία με την άλλη, αλλ...

Μιχάλης Αλμπάτης: «Δεν θα έγραφα ποτέ ένα δεύτερο ‘’Και οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους’’»

Μιχάλης Αλμπάτης: «Δεν θα έγραφα ποτέ ένα δεύτερο ‘’Και οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους’’»

Από την απόλυτη επιτυχία στη συνειδητοποίηση. Ο Μιχάλης Αλμπάτης μάς μίλησε για το νέο του βιβλίο «Η κατάλυση του χρόνου» (εκδ. Νήσος), αλλά και πώς βίωσε το απίστευτο «γκελ» που έκανε το προηγούμενο μυθιστόρημά του.

Συνέντευξη στον Διονύση Μαρίνο

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ